Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΑΝΤΕΠΙΤΙΘΕΤΑΙ: ΕΥΡΩΠΗ, ΡΩΣΙΑ, ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

Toυ Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Μόνο βαθειά θλίψη και μεγάλη ανησυχία μπορεί να προκαλέσει στον νοήμονα παρατηρητή ο τρόπος που διαχειρίζονται τώρα την κρίση της ΕΕ, οι Ευρωπαίοι “ηγέτες” και οι θεσμοί της. Μερικοί μάλιστα αναλυτές
τον συγκρίνουν με την ελαφρότητα με την οποία οι ευρωπαϊκές ηγεσίες ενεργούσαν στις παραμονές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ή τον τρόπο που προσπαθούσαν να κατευνάσουν τον Χίτλερ στις παραμονές του Β’.

Οι “πόλεμοι” που απειλούν τώρα την Ευρώπη δεν είναι βέβαια κλασικοί, είναι χρηματοπιστωτικοί, οι συνέπειές τους όμως κινδυνεύουν να αποβούν εξίσου καταστροφικές. Δεν είναι μόνο η ‘Ενωση και το ευρώ που κινδυνεύουν. Είναι όλες οι κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις των ευρωπαϊκών λαών, τουλάχιστο μετά τη νίκη επί του Χίτλερ, το 1945. Το ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος, ένα επίπεδο πολιτικών ελευθεριών που δεν υπάρχει σε πολλά μέρη στον κόσμο, η δυνατότητα της Ευρώπης να συμβάλλει στην αναγκαία, ριζική μεταρρύθμιση ενός διεθνούς συστήματος, που αντιμετωπίζει προκλήσεις πρωτοφανείς στην ανθρώπινη ιστορία.

Δεν υπάρχει σήμερα Χίτλερ στην ευρωπαϊκη πολιτική. Υπάρχει όμως, ως δύναμη καταστροφής, το ανεξέλεγκτο χρηματιστικό κεφάλαιο, με τους οίκους αξιολόγησης, την απίθανη πολιτική επιρροή σε κυβερνήσεις, υπερεθνικούς θεσμούς, εκδοτικό σύστημα, που καθιστά όλο και πιο εικονικά τα κράτη και τις δημοκρατίες μας. Δείτε πως απειλούν οι οίκοι και οι διεθνείς τράπεζες τους Ευρωπαίους πολιτικούς και πως αυτοί ψελλίζουν.

Στην Ελλάδα του 19ου αιώνα είχαμε αγγλικό, γαλλικό, ρωσικό κόμμα. Στη σημερινή Ευρώπη πλησιάζουμε, αν δεν έχουμε φτάσει, στο σημείο που οι λαοί θα καλούνται να επιλέξουν μεταξύ εκλεκτών των Ρότσιλντ, των Ροκφέλερ, των Νετανιάχου κλπ. Σε αντίθεση μάλιστα με την Ελλάδα του 19ου, δεν θα το ξέρουν καν.

Δεν απειλούμεθα τώρα, άμεσα, από μια πυρηνική σύρραξη, απειλούμεθα όμως από τα παράγωγα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, είδος “όπλων μαζικής καταστροφής” κατά την έκφραση του Γουώρρεν Μπάφετ. Ενός ανθρώπου που κέρδισε δισεκατομμύρια από αυτά. Ποιος σας είπε ότι δεν γίνεται ταξικός πόλεμος, είπε o ίδιος μια μέρα, και τέτοιος πόλεμος διεξάγεται και τον κερδίζουμε εμείς, όχι οι πλούσιοι, οι πάρα πολύ πλούσιοι!

Την προσοχή των οξυδερκέστερων και βαθύτερων διεθνών παρατηρητών έχει προσελκύσει και κάτι ακόμα, η ταυτόχρονη εκδήλωση μειζόνων αποσταθεροποιητικών τάσεων στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Το ερώτημα που θέτουν αυτοί οι παρατηρητές, δεν έχει όμως προφανή απάντηση, είναι κατά πόσον συνδέονται μεταξύ τους, αν υπάρχει βαθύτερη αιτιακή σχέση ή αν είναι απλώς συμπτωματική η εμφάνιση αυτών των τάσεων.

Στη Ρωσία, ο Πρόεδρος Μεντβέντιεφ “έσπασε”, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, τον “ομφάλιο λώρο” που τον συνέδεε με τον Πρωθυπουργό Πούτιν και θα διεκδικήσει ίσως την επανεκλογή του για μια δεύτερη προεδρική θητεία εναντίον του, αν τουλάχιστο το επιτρέψει το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών που θα προηγηθούν των προεδρικών. Ενθαρρύνεται σε αυτή την απόφαση από ισχυρές οικονομικές δυνάμεις στη Ρωσία και από το εξωτερικό, ΗΠΑ και Ισραήλ.

Στη Μέση Ανατολή, το κύμα των ειρηνικών και δημοκρατικών αραβικών επαναστάσεων εξετράπη σε ανοιχτούς ή συγκαλυμμένους πολέμους για την ανατροπή των καθεστώτων Καντάφι και ‘Ασαντ, την ίδια ώρα που οι δυτικές δυνάμεις επιδοκιμάζουν χωρίς αιδώ την επέμβαση του μεσαιωνικού βασιλείου της Σαουδαραβίας εναντίον του επαναστατημένου Μπαχρέιν.

Γίνεται κάθε μέρα σαφέστερο ότι ο ρόλος των γαλλικών και βρετανικών “αποικιακών” συμφερόντων, υπαρκτός μεν, υπήρξε δευτερεύων στην απόφαση επέμβασης στη Λιβύη. Η “λογική” της επέμβασης εντάσσεται θαυμάσια στη βαθειά στρατηγική δεκαετιών των ισραηλινών ιεράκων, για τον κατακερματισμό της Μέσης Ανατολής και τον πόλεμο κατά του Ιράν. Τελευταία κυκλοφορούν πάλι έντονες φήμες για ενδεχόμενη χερσαία επέμβαση στη Λιβύη και ενδεχόμενη αιφνιδιαστική επίθεση κατά του Ιράν, όπου ξέσπασε σύγκρουση μεταξύ Αχμαντινετζάντ και ανώτερου ισλαμικού ιερατείου.

Μεντβέντιεφ κατά Πούτιν

Στο πλευρό του Μεντβέντιεφ τάσσεται τώρα ο Ανατόλι Τσουμπάις, “άρχων”, επί Γέλτσιν των ρωσικών ιδιωτικοποιήσεων, που μεταβίβασαν μαζικά, γρήγορα και χωρίς ουσιαστικό αντίτιμο την τεράστια περιουσία του σοβιετικού κράτους σε μια μικρή ομάδα Ρωσοεβραίων κυρίων “ολιγαρχών”. Από το 2008, ο Τσουμπάις έγινε το πρώτο ξένο μέλος του διοικητικού συμβουλίου της τράπεζας JP Morgan. Στο στρατόπεδο Μεντβέντιεφ προσχώρησε και ο Γκλεμπ Παβλόφσκι, επικοινωνιακός “αρχιτέκτονας” της ανόδου Πούτιν.

Ο Τσουμπάις δεν είναι παρά η κορυφή του ρωσικού “νεοκαπιταλιστικού παγόβουνου”. Που περιμένει βέβαια να δει πρώτα που πάνε τα πράγματα, προτού αποφασίσει να ρίξει ανοιχτά το βέρος του υπέρ του ενός ή του άλλου υποψηφίου. ¨Όπως και η μεγάλη μάζα των ρώσων “τσινοβνικί”, του στρώματος των μετασοβιετικών κρατικών γραφειοκρατών, μακρινού ισοδύναμου των “βογιάρων” της προεπαναστατικής Ρωσίας. Με την εξαίρεση του στρατού και των υπηρεσιών ασφαλείας, που εξακολουθούν να ευνοούν τον Πούτιν και παραμένουν η κύρια πολιτική του βάση.

Σύντομα, μετά την άνοδό του στην εξουσία, ο κ. Πούτιν κατέστησε, δια λόγων και πράξεων, σαφές το μήνυμά του προς τη μετακομμουνιστική “ολιγαρχία” της χώρας. Αν θέλετε θα συνεχίσετε τις δουλειές σας, δεν θα ανακατεύεστε στην πολιτική. Ο Χοντορκόφσκι δεν θέλησε να το καταλάβει, ίσως πιστεύοντας ότι έχει πίσω του ισχυρές διεθνείς δυνάμεις, όπως, λέγεται, τους Ρότσιλντ, και παραμένει πάντα στη φυλακή. ‘Αλλοι, όπως ο Μπερεζόφσκι, πήραν τον δρόμο της εξορίας.

O μετακομμουνιστικός όμως, ιδιόμορφος και ολιγαρχικός καπιταλισμός του Γέλτσιν δεν αμφισβητήθηκε στην ουσία του. Από την ίδια του τη φύση συνδέεται με εξωτερικές δυνάμεις, επιδιώκει μια πολιτική φιλική προς τη Δύση, στην οποία βλέπει εξάλλου τον τελικό εγγυητή της, πάντα υπό την αίρεση της ρωσικής εξουσίας, ιδιοκτησίας του. Η ρωσική γραφειοκρατία και τα μεσαία στρώματα, στο μέτρο που υπάρχουν, ανακουφίστηκαν βεβαίως από τη διακοπή της πορείας διάλυσης της χώρας υπό τον Γέλτσιν. Βαθιά συντηρητικοί, οι Ρώσοι γραφειοκράτες λατρεύουν παραδοσιακά τη σταθερότητα, και στο εσωτερικό και διεθνώς. Το δυτικό “όραμα” που συνεπήρε τους Ρώσους πριν από είκοσι χρόνια έχει εν πολλοίς καταπέσει, δεν έχει όμως αντικατασταθεί από κάτι καινούριο. Ο σταλινισμός και ο εθνικισμός, παρά τις προόδους που έκαναν, δύσκολα μπορούν να γίνουν κυρίαρχα ιδεολογικά ρεύματα μιας μοντέρνας κοινωνίας.

Ο Μεντβέντιεφ έχει επίσης τη διακριτική μεν, υπαρκτή δε υποστήριξη ισχυρότατων διεθνών δυνάμεων, όπως του μεγάλης επιρροής Λόμπυ που διαθέτει το Ισραήλ στη Ρωσία και σημαντικών δυνάμεων του αμερικανικού κατεστημένου. Αν και ήδη, στο τελευταίο αρχίζει και εκφράζεται η άποψη ότι ήταν σφάλμα της εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον να ποντάρει τόσο πολύ στον Πρόεδρο, αφού παραμένει πάντα πιθανότερη η τελική νίκη του Πρωθυπουργού.

Αιώνας των καταστροφών

Αν κάποιος «προφήτευε», εδώ και ένα-δύο χρόνια, ότι ο Πούτιν θα «κινδύνευε» από τον Μεντβέντιεφ, ότι θα συζητούσαμε αν θα υπάρχει ΕΕ, ότι θα είχε μισοκαταστραφεί μια βιομηχανική δύναμη όπως η Ιαπωνία ή ότι θα ξεκίναγαν εκ νέου, παρά την εμπειρία Ιράκ, Αφγανιστάν, Λιβάνου, νέοι πόλεμοι και δυτικές επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή, τι θα τούχατε πει; Το πιθανότερο, ότι είναι καταστροφολόγος, φαντασιόπληκτoς, «Kασσάνδρα». Αυτά όμως συνέβησαν και πολύ χειρότερα απειλούνται.

Ο ‘Ερικ Χομπσμπάουμ μίλησε για τον “μικρό” Eικοστό αιώνα, «των άκρων», των πολέμων και των επαναστάσεων (1914-1991), χαρακτηρίζεται από έντονες ιδεολογικές συγκρούσεις και από εκτεταμένη προσφυγή στο κράτος και τον κρατισμό.

Ο αιώνας που άρχισε με τη σοβιετική διάλυση, τους “δίδυμους πύργους” και τις μεσανατολικές εκστρατείες, για να συνεχισθεί με τη Λήμαν Μπράδερς, την ευρωπαϊκή κρίση και την ιστορική καταστροφή της Ιαπωνίας, προάγγελο ίσως πολύ μεγαλύτερων φυσικών καταστροφών, κινδυνεύει, αν δεν ανακοπούν οι κυρίαρχες σήμερα τάσεις, να χαρακτηρισθεί από τον ιστορικό του μέλλοντος “αιώνας των καταστροφών”. ¨Η, για να είμαστε ακριβείς, με δεδομένη την τεχνολογία που διαθέτουμε, δεν θα υπάρξει ιστορικός για ννα τον περιγράψει.

Ο νέος αιώνας που αρχίζει χαρακτηρίζεται από δύο θεμελιώδη φαινόμενα. Τη μεταλλαγή του καπιταλισμού σε ένα σύστημα φεουδαρχίας του χρήματος αφενός, την τάση καταστροφής του κράτους και του έθνους, αφετέρου. Ο Μαρξ, ως προφήτης τουλάχιστο, παίρνει τώρα την εκδίκησή του από όσους βιάστηκαν να τον θάψουν, για δεύτερη φορά, το 1989-91. Αν ζούσε, θάβλεπε να τείνουν προς πραγματοποίηση οι προφητείες του, όπως τις διατύπωσε στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο και στα Γκρούντρισσε, για έναν κόσμο που βασιλεύει μόνο το χρήμα.

Κανονικά η πιο μεγάλη απαισιοδοξία επιβάλλεται από τα πράγματα. Εκτός αν η προσέγγιση πολύ μεγάλων οικολογικών, πολεμικών, οικονομικών καταστροφών, δημιουργήσει την αναγκαία κρίσιμη μάζα ανθρώπινης συνείδησης που θα μπορέσει να επανελέγξει το χρηματιστικό τέρας. Στην Ευρώπη χρειαζόμαστε την πολιτική επανάσταση εναντίον του που ζητάει από το 2009 ο Ζακ Ατταλί.

Konstantakopoulos.blogspot.com

Κόσμος του Επενδυτή, 17.7.2011

Παγκόσμιο πραξικόπημα

του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
(konstantakopoulos.blogspot.com)

H απόφαση του οίκου Standard and Poors’s να υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα των ΗΠΑ συνιστά τομή στην ιστορία του καπιταλισμού, ολοκληρώνει και αποκαλύπτει ένα κυοφορούμενο από δεκαετιών “πραξικόπημα” στην ιστορία της δυτικής δημοκρατίας, αλλά και αποτελεί μείζονα, πρώτη ρωγμή στη παγκόσμια ηγεμονία της Βόρειας Αμερικής.

Η Αυτοκρατορία αντεπιτίθεται

Από την εποχή που ο Οίκος των Ρότσιλντ χρηματοδότησε μαζικά την προσπάθεια της Βρετανίας να νικήσει τον Ναπολέοντα, “τελευταίο Ιακωβίνο” και φορέα του (παραμορφωμένου έστω) δημοκρατικού πνεύματος της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης, ο ανταγωνισμός Δήμου και Χρήματος υπήρξε διαρκής σταθερά της ευρωπαϊκής-δυτικής ιστορίας. Για τους άρχοντες του χρήματος, η ιδέα της δημοκρατίας δεν υπήρξε συχνά τίποτα άλλο από μια αναρχική βασικά ιδέα, που θα επιθυμούσαν να αποτελέσει παρένθεση στην ιστορία. Μετά όμως τη νίκη των ευρωπαϊκών λαών επί του Χίτλερ και του φασισμού, to 1945 και με επικρεμάμενη επί του καπιταλισμού την απειλή του κομμουνισμού, φάνηκε ότι είχαν πια σταθεροποιηθεί οι δημοκρατικές και κοινωνικές κατακτήσεις τουλάχιστον των Ευρωπαίων, όπως είχε ανοίξει και ο δρόμος για την, τυπική τουλάχιστο, ανεξαρτησία των αποικιοκρατούμενων λαών.

Ουδέν αναληθέστερον, αποδεικνύει τώρα η μαζική επίθεση της “Αυτοκρατορίας του Χρήματος”. Μετά από σαράντα χρόνια επέλασης του νεοφιλελευθερισμού στην καπιταλιστική περιφέρεια, μετά την κατάρρευση του “σοσιαλισμού”, προ είκοσι ετών, ήρθε τώρα η ώρα των λαών και των κρατών της Δυτικής Ευρώπης και των ΗΠΑ, μετά από διαδοχικές “απελευθερώσεις” αγορών, ισοτιμιών, ροών κεφαλαίου και εμπορευμάτων, αποφορολόγησης του κεφαλαίου που μετήλλαξαν σταδιακά τον καπιταλισμό σε νέα φεουδαρχία του χρήματος, οργάνωσαν τη μετανάστευση της παραγωγής εκτός Ευρώπης και αντικατέστησαν την ευρωπαϊκή οικονομία με μια μηχανή παραγωγή χρέους. Τώρα, το χρήμα ετοιμάζεται τώρα να κάνει “ταμείο”, ολοκληρώνοντας την οικονομική και πολιτική κυριαρχία του επί των κρατών που εξασθένησαν.

Δεν κυβερνά άλλωστε πια το Κογκρέσσο και ο Πρόεδρος στις ΗΠΑ, κυβερνούν και το δείχνουν, οι οίκοι αξιολόγησης, η Goldman Sachs, η JPMorgan, η Merill Lynch. ‘Η, αν δεν κυβερνούν πλήρως ακόμα, θέτουν το πλαίσιο στο οποίο επιτρέπεται η διακυβέρνηση. Τρεις ιδιωτικές εταιρείες, οι οίκοι αξιολόγησης, καθορίζουν μονομερώς τις συνθήκες και τα επιτόκια δανεισμού, και το επίπεδο κερδών των τραπεζών και τις επιβάλλουν ακόμα και στο ισχυρότερο κράτος του κόσμου! ‘Ερχεται το κράτος και τους λέει, ως ανήμπορος συνταξιούχος του ΙΚΑ περίπου, μα κάνατε λάθος δύο τρισεκατομμύρια στους υπολογισμούς σας κι αυτοί, του απαντούν χωρίς αιδώ, κάναμε, είναι αλήθεια, αλλά διατηρούμε το συμπέρασμά μας και σας υποβαθμίζουμε! Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες επιτίθενται στην Ιταλία ή την Ισπανία, απαιτώντας από την ΕΕ αυξημένα επιτόκια δανεισμού και από την ΕΚΤ να τους αγοράσει τα ομόλογα στην τιμή που θέλουν. Κι αυτή το κάνει, τα χρεώνει δηλαδή στους Ευρωπαίους φορολογούμενους, μήπως και πέσει λϊγο η κερδοφορία των τραπεζών! Ενώ τρεις από τις μικρότερες χώρες της ΕΕ έχουν μπει σε καθεστώς αποικιακής διοίκησης και λεηλασίας προ πτωχεύσεως, από την περίφημη τρόικα, συλλογικό εκφραστή του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου (και της Γερμανίας και ΕΕ), με τη συνδρομή των τοπικών Κουίσλινγκ.

Χρηματοπιστωτικός ολοκληρωτισμός

Τον 19ο αιώνα είχαμε στην Ελλάδα αγγλικό, γαλλικό και ρωσικό κόμμα, τουλάχιστον όμως ξέραμε τι είχαμε. Τώρα, στην Ευρώπη, πλησιάζουμε ή είμαστε στο σημείο που νομίζουμε ότι διαλέγουμε μεταξύ Σοσιαλιστών και Δεξιάς, και διαλέγουμε στην πραγματικότητα μεταξύ εκλεκτών των Ρότσιλντ, των Ροκφέλλερ ή του Νετανιάχου, χωρίς μάλιστα να το ξέρουμε.

Οι δέκα μεγαλύτεροι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί παγκοσμίως μπορούν να κινητοποιήσουν κεφάλαια ίσα προς το παγκόσμιο χρέος. Αν το κινητοποιήσιμο κεφάλαιο θεωρηθεί μέτρο οικονομικής ισχύος και το χρέος μέτρο οικονομικής αδυναμίας, τότε η Αυτοκρατορία του Χρήματος έχει περισσότερη οικονομική ισχύ από όλα τα κράτη του κόσμου. Εκτός, αν αποφασίσουν να τη θέσουν υπό τον έλεγχό τους, κάτι που ίσως ακόμα σήμερα μπορούν, δεν θα μπορούν όμως να κάνουν αύριο. Το παιχνίδι δεν είναι ακόμα τελειωμένο, αλλά πλησιάζει όλο και πιο πολύ στην αποφασιστική, τελική του φάση.

Μόνο θέτοντας υπό εθνικό-περιφερειακό, κρατικό, κοινωνικό έλεγχο τη χρηματοδότηση της παγκόσμιας οικονομίας, απαγορεύοντας τα χρηματοπιστωτικά παράγωγα και μόνο επιστρέφοντας στο καθεστώς ρύθμισης και λελογισμένου προστατευτισμού, που χαρακτήριζαν π.χ. τον μεταπολεμικό καπιταλισμό, είναι δυνατό να αντιστραφεί η σημερινή καταστροφική πορεία. Θα πρέπει όμως, για να συμβεί αυτό, μια σειρά λαϊκών εξεγέρσεων, που μπορεί όντως, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, να προκαλέσει η παρούσα κρίση, να αντικαταστήσει την πολιτική τάξη των Ομπάμα, Σαρκοζί, Παπανδρέου, Μπαρόζο και δεν συμμαζεύεται, τάξη υπαλλήλων τρίτης κατηγορίας των τραπεζιτών, επιπλέον διεφθαρμένων και απολύτως εκβιάσιμων στην πλειοψηφία τους, με νέους Ντε Γκωλ, Ρούζβελτ, Τσώρτσιλ, αν όχι Ροβεσπιέρους. Κάθε νέο επεισόδιο της μεγάλης οικονομικής κρίσης που άρχισε το 2008, επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος για τη σωτηρία του πολιτισμού.

Από τη Σισάχθεια στην “αντι-Σεισάχθεια”: η δικτατορία των αγορών

Στην Αρχαία Αθήνα, η διαγραφή των αξιώσεων των πλουσίων από τους φτωχούς, του χρέους δηλαδή, η Σεισάχθεια του Σόλωνα, έβαλε τις βάσεις της Δημοκρατίας, της οποίας ο μεγάλος θεωρητικός, σοφιστής Πρωταγόρας συμπύκνωσε το μήνυμα στο αξίωμά του “Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος”.

Σήμερα, οι λεγόμενες “αγορές” πραγματοποιούν την αντι-Σεισάχθεια και την αντι-Δημοκρατία με σύνθημα “Πάντων ανθρώπων μέτρον χρήμα”. Χρησιμοποιούν το όπλο του χρέους, στη δημιουργία του οποίου συνέβαλαν με τις οικονομικές πολιτικές και τις θεσμικές αντιμεταρρυθμίσεις σαράντα χρόνων, για να υπαγορεύσουν μια οικονομική πολιτική που θέτει ως πρώτη προτεραιότητα την υψηλή κερδοφορία των τραπεζών και των κατόχων χρήματος, ανεξαρτήτως λοιπόν συνεπειών, όπως της παγκόσμιας ύφεσης, πιθανώς χειρότερης από αυτή του 1929-31, στην οποία ωθούν. Και διαμορφώνουν σταδιακά τις συνθήκες κατάργησης της Δημοκρατίας, ή όσης έχει απομείνει, που είναι ο πολιτικός όρος χωρίς τον οποίο δύσκολα φαντάζεται κανείς την πλήρη κατεδάφιση του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους, τη μαζική φτωχοποίηση του ευρωπαϊκού πληθυσμού, την εξίσωση προς τα κάτω του πρώτου με τον τρίτο κόσμο. ‘Hδη, μια κλωστή έχει απομείνει να κρατάει τη τυπική δημοκρατία πάνω από το νερό σε Ελλάδα, Πορτογαλλία και Ιρλανδία, τα κοινοβούλια των οποίων βρίσκονται προ του διαρκούς διλήμματος είτε να προσυπογράφουν την καταστροφή των χωρών τους, είτε να κάνουν πόλεμο κατά του διεθνούς συστήματος.

Ολόκληρο το σύστημα του παγκόσμιου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, αλλά και η Ευρώπη του Μάαστριχτ, έξοχο υπόδειγμα και δοκιμαστήριο των παγκόσμιων τάσεων, στηρίζονται σε αυτό ακριβώς το αξίωμα: μπορείτε να κάνετε ότι θέλετε εκτός από ένα, να πληθωρίσετε το χρήμα, να θέσετε σε κίνδυνο την αξία και την απόδοση του χρήματος. Στη συνθήκη του Μάαστριχτ αυτό μεταφράστηκε στη σιδηρά αντιπληθωριστική εντολή προς την ΕΚΤ, στον όρο του no bailout και στην αναγόρευση του “ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού” σε ακρογωνιαίο λίθο, θεμελιώδη συντακτική αρχή του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Μια φεουδαρχία του χρήματος

Δεν υπήρξε άλλο κοινωνικό σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας που να προκάλεσε το ίδιο μεγαλύτερη αμφισβήτηση του εαυτού του από τον καπιταλισμό. Ωστόσο θριάμβευσε και σταθεροποιήθηκε γιατί συνέπεσε με μια τεράστια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, της επιστήμης και της τεχνολογίας. ¨Εστω κι αν σηκώνει μεγάλη συζήτηση το τίμημα και η αξία αυτής της ανάπτυξης της παραγωγής και το είδος των προϊόντων της, όλο και περισσότερο βλαπτικών (π.χ. όπλα ή μεταλλαγμένα). Με τη μεγάλη όμως Αντεπανάσταση του Χρήματος, το Κράτος των Ραντιέρηδων, κατά την έκφραση του Κρούγκμαν, ο καπιταλισμός μεταλλάσσεται σε καθαρά καταστροφικό σύστημα, αποσυνδεόμενος τελικά από την παραγωγή, έστω και επιβλαβών προϊόντων και κερδίζοντας από τη δημιουργία και καταστροφή φουσκών, περιλαμβανομένης πλέον και της φούσκας του δημόσιου χρέους. Μεταβλήθηκε δηλαδή σε καρκίνο. Προχθές ανακοινώθηκαν νέα στοιχεία για την οικονομία των ΗΠΑ. Είναι όλα χάλια. Εκτός από ένα: την κερδοφορία! Ποια είναι η οικονομική λογική πίσω από την αύξηση της κερδοφορίας σε μια χώρα που πηγαίνει κατά διαβόλου σε όλους τους άλλους οικονομικούς δείκτες;

Η κερδοσκοπία δεν είναι κερδοσκοπία, κατέληξε κεντρική λειτουργία του συστήματος. Το ποσοστό κερδοφορίας των τραπεζών καθορίζεται από την αδιαφανή και ανεξέλεγκτη αγορά χρηματοπιστωτικών παραγώγων και άλλες μορφές κερδοσκοπίας στα νομίσματα, τις πρώτες ύλες κλπ. Και όχι μόνο. Με τα παράγωγα, οι τράπεζες βρήκαν έναν τρόπο να κερδίζουν σε κάθε περίπτωση! Ενώ με την πολιτική επιρροή που απέκτησαν σε κράτη και κυβερνήσεις, τα υποχρεώνουν να τους καλύπτουν τις ζημιές, περιλαμβανομένου και του κόστους των απατών όπως έγινε με τα ενυπόθηκα δάνεια το 2008. Σε αντίθεση με τον κλασικό καπιταλισμό, που είχε, τουλάχιστο, ως ασφαλιστική δικλείδα, την πολύ οδυνηρή και καταστροφική μέθοδο της χρεωκοπίας και της δι¨αυτής καταστροφής κεφαλαίου, στο σημερινό καθεστώς έχει απαγορευθεί η χρεωκοπία των τραπεζών, αν και συζητείται η χρεωκοπία κρατών.

Αντιμέτωποι με τέτοιες προκλήσεις, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί συμπεριφέρονται όπως τον Αύγουστο του 1914 και του 1939. Παίζουν εγωϊστικά παιχνίδια στο εσωτερικό της ΕΕ, αντί να οργανώσουν τον κοινό αγώνα της Ευρώπης εναντίον της Αυτοκρατορίας. Συμμαχούν με τις αγορές, όπως ο Φάουστ, σε προγράμματα δολοφονίας χωρών, όπως της Ελλάδας. Και αντιμετωπίζουν με διάθεση κατευνασμού τον σύγχρονο χρηματοπιστωτικό ολοκληρωτισμό, του οποίου άλλωστε συνήθως δεν είναι παρά ποταποί υπηρέτες, όπως κάποτε αντιμετώπισαν, οι Τσάμπερλαιν, Νταλαντιέ και Στάλιν τον Αδόλφο Χίτλερ. Μόνο μια πολύ ευρεία, καθολική εξέγερση των ευρωπαϊκών λαών, στο μέτρο που συνειδητοποιούν το διακύβευμα, μπορεί να σταματήσει αυτόν τον μεταμοντέρνο φασισμό. Είναι τόσο μεγάλη η επίθεση κατά των Ευρωπαίων, που δέχθηκαν και, ακόμα περισσότερο, θα δεχθούν, που δημιουργούνται ίσως, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, οι προϋποθέσεις μιας τέτοιας εξέλιξης.

Επίκαιρα, 11.8.2011

ΙΖΑΜΠΕΛ ΜΟΝΑΛ: ΕΙΝΑΙ ΘΑΥΜΑ Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Συνέντευξη στον Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο

Ούτε το βάρος της ηλικίας, ούτε το βάρος, ακόμα πιο επικίνδυνο για τον άνθρωπο και το μυαλό του, των τιμητικών αξιωμάτων της, δείχνουν να έχουν κάμψει τη φλόγα του πάθους, που εύκολα διακρίνει κανείς στο βλέμμα της όταν υπερασπίζεται την Κούβα και την επανάστασή της. Σημαντική εκπρόσωπος της κουβανικής διανόησης, με σπουδές παιδαγωγικών, ψυχολογίας και φιλοσοφίας σε Κούβα και ΗΠΑ, η Ακαδημαϊκός Ιζαμπέλ Μονάλ, διευθύντρια της επιθεώρησης “Marx Ahora” (O Mαρξ τώρα), συμμετείχε ενεργά στο επαναστατικό κίνημα από τα εφηβικά της χρόνια, όταν πρωτοοργανώθηκε στο Κίνημα της 26ης Ιουλίου του Κάστρο κατά του Μπατίστα. Συγκινημένη, μου δείχνει τη φωτογραφία της με τον Μάο και μια άλλη με τον Κάστρο και τον Γκεβάρα, στην πρώτη θεατρική παράσταση που ήρθε να παρακολουθήσει ο Κουβανός ηγέτης μετά τη νίκη της Επανάστασης στο Εθνικό Θέατρο της Κούβας, του οποίου η ίδια είχε τότε τη διεύθυνση. Αναπολεί την εποχή του Κάστρο και του Τσε, όταν η Επανάσταση έδιωχνε, όπως λέει, κάθε ίχνος δημαγωγίας και οι λόγοι των ηγετών εκπαίδευαν το λαό τους, με την καλύτερη έννοια της αρχαίας ρητορικής.

Σε αντίθεση με πιο επιπόλαιους “τριτοκοσμικούς” και “μαρξιστές”, η Μονάλ αναγνωρίζει την τεράστια σημασία του αθηναϊκού παραδείγματος, επισημαίνει τη μεγάλη επιρροή του Αριστοτέλη στις πολιτικές ιδέες του Μαρξ και μοιάζει πάντα “ερωτευμένη” με τη σκέψη του Πλάτωνα, που μελέτησε στο Χάρβαρντ. Και που ίσως ξανάρχεται στη σκέψη της, όταν αναζητεί διανοητικά εργαλεία, αντιμετωπίζοντας το αιώνιο δίλημμα των επαναστατών όταν παίρνουν την εξουσία. Την αφήνουν πραγματικά στον λαό, επιτρέποντάς του να μάθει από τα λάθη του, ή φοβούνται τους κινδύνους ενός τέτοιου διαβήματος. Η απάντηση δεν είναι εύκολη, ούτε μπορεί να είναι αφηρημένη.

Επιφυλακτική για το τόσο δημοφιλές σε πολλούς “κινεζικό μοντέλο” δηλώνει πολύ ευτυχής για την ύπαρξη της Κίνας, υπογραμμίζει όμως τις διαφορές της με την Κούβα και διερωτάται που πάει και τι προβλήματα θα αντιμετωπίσει ο ασιατικός γίγαντας.


Eρώτ. Μεταρρυθμίσεις στην Κούβα…

Απ. Προτιμάμε τον όρο αλλαγές. Η ιδέα της μεταρρύθμισης είναι στο μυαλό όλων, περιλαμβανομένης της ηγεσίας, ως όρος δεν υπάρχει όμως στα ντοκουμέντα ή τους λόγους. Αυτό μπορεί να προκαλέσει σύγχυση ως προς τις επιδιώξεις. Η κεντρική ιδέα είναι ότι πρέπει να υπάρξουν αλλαγές μέσα στο μοντέλο, να επικαιροποιηθεί, αφού οι εξωτερικές και εσωτερικές προϋποθέσεις του δεν υπάρχουν πια. Προσωπικά, πιστεύω ότι πάμε πιο πέρα. Η “επικαιροποίηση” δεν αναγνωρίζει λάθη, υπαινίσσεται ότι κάναμε σωστά και τώρα προσαρμοζόμαστε στις διαφορετικές συνθήκες. Eίναι αλήθεια αλλά όχι όλη. Κάναμε πολλά, σοβαρά λάθη και είμαι ικανοποιημένη που τα αλλάζουμε, αλλά χρειάζεται σαφήνεια. Στην οικονομία επιδείξαμε μεγάλο βολονταρισμό, υποκειμενισμό. Είναι ο μόνιμος κίνδυνος που διατρέχουν οι επαναστάτες. Για να μπεις στον κοινωνικό αγώνα, πρέπει να έχεις ισχυρή επιθυμία κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας. Αυτό οδηγεί σε ανυπομονησία. Σπρώξαμε τα πράγματα πιο πέρα από τις πραγματικές δυνατότητες της οικονομικής ανάπτυξης, στην κατεύθυνση της πληρέστερης δυνατής κοινωνικής δικαιοσύνης. Χωρίς να παραιτούμεθα από την ιδέα της κοινωνικής δικαιοσύνης και μιας πιο εξισωτικής κοινωνίας, αναγνωρίζουμε ότι η επιθυμία περιορίζεται από τα όρια του δυνατού.

Θέλαμε σχεδόν να πηδήσουμε πάνω από τον σοσιαλισμό, να πάμε αμέσως στον κομμουνισμό. Ο Μαρξ κι ο ¨Ενγκελς έγραψαν πολύ λίγα για τον σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό. Επίτηδες. Αναγνώριζαν ότι δεν ήξεραν, ήταν σώφρονες. ¨Ελεγαν ότι τη δεδομένη στιγμή το προλεταριάτο, τότε έλεγαν προλεταριάτο, τώρα ξέρουμε ότι δεν είναι μόνο αυτό, οι εκμεταλλευόμενες τάξεις θα ξέρουν τι να κάνουν. ¨Ηταν όμως ήδη σαφές ότι, στη διάρκεια μιας ολόκληρης περιόδου δεν θα μπορούσαμε να έχουμε τέλεια κοινωνική δικαιοσύνη. Θελήσαμε, βολονταριστικά, να πηδήξουμε πάνω από αυτή την περίοδο, να προχωρήσουμε όσο γρηγορότερα μπορούμε, μη παίρνοντας υπόψιν μας πλήρως τις αντικειμενικές συνθήκες. Δεν πρέπει να παραιτηθούμε από την επιδίωξη, αυτός είναι ο άλλος κίνδυνος που διατρέχουμε, αλλά πρέπει να είμαστε πιο ρεαλιστές. Η ιδέα είναι αυτή μιας αναγκαίας περιόδου, που είναι ο σοσιαλισμός, που δεν είναι αυτοσκοπός. Οι διεθνείς και εσωτερικές συνθήκες δεν επιτρέπουν την ταχύτητα που θέλαμε πριν.

Ερ. Η αναγγελία της απόλυσης σημαντικού αριθμού εργαζομένων στο κράτος ήταν σοκ. Αρκετοί διεθνώς συμπέραναν ότι τέλος ο σοσιαλισμός και η επανάσταση, απέτυχαν.

Απ. Η κουβανική οικονομία δεν μπορεί να συνεχίσει με όλους αυτούς τους μισθωτούς του κράτους. Δεν έχουμε άλλη επιλογή. ¨Η το κάνουμε, ¨η πέφτουμε. Τα μέτρα όμως εντάσσονται σε μια ανάλυση και πρόταση που η διεθνής προπαγάνδα κρύβει επιμελώς. Κανείς δεν είπε ότι από τη μια μέρα στην άλλη, μισό ή ένα εκατομμύριο άνθρωποι θα απολυθούν. Αυτό θα τόκαναν σε μια χώρα του υπερφιλελεύθερου καπιταλισμού. Εμείς ποτέ δεν θα αφήσουμε τους ανθρώπους ανυπεράσπιστους, δεν θα τους πετάξουμε στο δρόμο. Θα απολύσουμε σταδιακά στον κρατικό τομέα, με ορθολογικό τρόπο και αναζητώντας νέες μορφές εργασίας. Κάποιος που δεν χρειάζεται σε μια θέση, του λένε θα σου βρούμε μια άλλη δουλειά και θα ψάξεις και συ. Κατά το διάστημα αυτό, συνεχίζουν να πληρώνονται. Δεν συνιστά αναγνώριση αποτυχίας του σοσιαλισμού, αλλά του ότι οικοδομήσαμε ένα μη βιώσιμο σοσιαλιστικό μοντέλο.

Στον τομέα π.χ. της εκπαίδευσης, απομακρύνεται το υπερβάλλον προσωπικό υποστήριξης και επαναφέρονται εκπαιδευτικοί που είχαν απομακρυνθεί από την εκπαίδευση. Εξορθολογίζεται το εκπαιδευτικό σύστημα. Αλλά οι απομακρυθέντες δεν πετάχτηκαν στον δρόμο, τους βρήκαν ή βρήκαν οι ίδιοι άλλες μορφές εργασίας. Πρόκειται για μια διαδικασία που θα κρατήσει χρόνια. Μια βασική ιδέα που υπάρχει στις αποφάσεις του συνεδρίου και δεν μιλάω μόνο για το συνέδριο, μιλάω για μια διαδικασία συζήτησης στην οποία συμμετείχαν πάνω από οκτώ εκατομμύρια Κουβανοί, όχι μόνο κομματικά μέλη, και στην οποία λήφθηκαν υπόψιν οι γνώμες των ανθρώπων, είναι ότι δεν εγκαταλείπουμε την ιδέα του σοσιαλισμού και του σχεδίου, αλλά πρέπει να ξαναγυρίσουμε σε ένα πρόβλημα που συζητείται από τον 19ο αιώνα σχετικά με τον σοσιαλισμό, το πρόβλημα των σχέσεων αγοράς και σχεδίου. Ξαναγυρνάμε σε μια ιδέα για τον σοσιαλισμό που διατύπωσε πολύ σαφώς ο Μαρξ. Αναζητούμε μια θέση για την αγορά.

Ερ. Αυτό ετέθη στη Γιουγκοσλαβία και την Αλγερία, με την εισαγωγή της αυτοδιαχείρισης, συζητήθηκε στην ΕΣΣΔ τη δεκαετία του 1920, απασχόλησε τις αντιπολιτεύσεις του ρωσικού ΚΚ, τους τροτσκιστές κλπ. Αυτές οι επεξεργασίες και οι πειραματισμοί είναι γνωστοί στην Κούβα, έχουν συζητηθεί ευρέως;

Απ. ¨Όχι. Τις γνωρίζουν οι ειδικοί και οι πολιτικοί ηγέτες, που συναντήθηκαν με πάρα πολλούς ανθρώπους από όλο τον κόσμο και αντήλλαξαν ιδέες. Το πρόβλημα της αγοράς συζητήθηκε μαζικά επ’ ευκαιρία του συνεδρίου, όχι όμως σε επίπεδο θεωρητικών αναλύσεων, εκτός ίσως των συζητήσεων που έγιναν στα ερευνητικά ινστιτούτα κλπ. Οι συζητήσεις μεταξύ των εργατών είχαν πολύ πιο συγκεκριμένο χαρακτήρα, αφορούσαν τις κοινωνικές ανάγκες κλπ. Αυτό που είναι πιο κοντά σε μας είναι η κινέζικη και βιετναμική εμπειρία και προκαλεί εδώ μεγάλο ενδιαφέρον. Οι Κινέζοι σύντροφοι μιλάνε για σοσιαλισμό της αγοράς, εγώ προσωπικά δεν είναι πολύ σύμφωνη με την ιδέα αυτή. Χρειαζόμαστε το σχέδιο, αλλά δεν είναι παντού δυνατό το σχέδιο. Αν όμως κάνουμε την αγορά κέντρο των πάντων, ξαναγυρνάμε σε μορφές κοινωνιών που δεν μπορούν να είναι σοσιαλιστικές. ¨Οπως έγραψε ένας οικονομολόγος, είχαμε ένα πολύ διοικητικό μοντέλο και πρέπει να ξαναγυρίσουμε σε ένα πιο παραγωγικό, που ίσως πήγαμε να φτιάξουμε κάποια στιγμή και το αφήσαμε. Δεν εννοώ τον παραγωγισμό, που ήταν ένα από τα σφάλματα των σοσιαλιστικών εμπειριών, αλλά η ιδέα ότι είμαστε πολύ διοικητικοί μου μοιάζει πολύ σημαντική και σχετίζεται με αυτόν τον αριθμό απασχολουμένων που πάει πιο πέρα από τις αναπτυξιακές ανάγκες. Ακούμε μερικές φορές τους Κινέζους ή Βιετναμέζους φίλους να λένε ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί ο κολλεκτιβισμός στη γεωργία και να ξαναγυρίσουμε στην παραδοσιακή μορφή αγροτών. Αλλά δεν είναι η κουβανική παράδοση, εδώ είχαμε κυρίως αγρότες γης στα λατιφούντια του ζαχαροκάλαμου και πολύ λιγότερους ανεξάρητους αγρότες. Η αγροτιά κατεστράφη από τον κουβανικό εξαρτημένο καπιταλισμό. Πρέπει να παίρνουμε υπόψιν την ιστορία κάθε χώρας.

Ερ. Πως γίνεται να εισάγετε το 80% των τροφίμων;

Απ. Γι¨αυτό σου μίλησα για βολονταρισμό. Αυτός ο τομέας επλήγη ιδιαίτερα. Η κουβανική γεωργία πάει άσχημα επί δεκαετίες και δεν αντιδράσαμε αρκετά γρήγορα. ¨Ένα μεγάλο μέρος της καλλιεργήσιμης γης παρέμενε ακαλλιέργητο από τους ανθρώπους. Δεν ένοιωθαν την ανάγκη να δουλέψουν γιατί πληρώνονταν. Τώρα λέμε αν δεν παράγεις ανάλογα με τη γη, πρέπει να τη γυρίσεις πίσω. Γι¨αυτό λέω ότι πάμε πιο πέρα από την επικαιροποίηση, σε αλλαγή του μοντέλου. Παίρνουμε έναν δρόμο τώρα, για τον οποίο δεν διαθέτουμε, στην ιστορική μας εμπειρία, επαρκή στοιχεία του πως γίνεται και πετυχαίνει. Δίνουμε π.χ. τώρα τη γη, άλλοι πετυχαίνουν εξαιρετικά, με άλλους έχουμε πλήρη αποτυχία. Δεν έχουμε την χιλιοχρονη εμπειρία άλλων χωρών στη γεωργία.

Ερ. Υπήρξε μια μεγάλη επιρροή του σοβιετικού μοντέλου

Απ. Ασφαλώς. Αλλά κάναμε και πολλά πράγματα μόνοι μας. Δεν μας επέβαλαν οι Σοβιετικοί τον βολονταρισμό. Την αγροτική μεταρρύθμιση την πήγαμε πολύ πιο πέρα από αυτούς. Υπήρχαν τεράστιες εκτάσεις γης, τα λατιφούντια, τις κρατικοποιήσαμε. Αργότερα δώσαμε τη διεύθυνση στους αγρότες. Δεν τα κατάφεραν. Aπό την άλλη δώσαμε τεράστιες δυνατότητες στους ανθρώπους να γίνουν γιατροί, εκπαιδευτικοί κλπ. και το προτιμούσαν από τη γεωργία. Τώρα προσπαθούμε να δώσουμε περισσότερα κίνητρα για αγρότες.

Ερ. Συναντάω ανθρώπους που υποστηρίζουν το καθεστώς αλλά είναι πολύ δυσαρεστημένοι από τους πολύ πενιχρούς μισθούς.

Απ. ¨Εχεις δίκηο, οι μισθοί πρέπει να αυξηθούν, αλλά χρειάζεται χρόνος αν δεν θέλουμε έναν πληθωρισμό που θα μας καταστρέψει. Πρέπει να αυξηθεί η παραγωγή. Καλώς γίνεται κριτική, είναι επαναστατική. Πρέπει να θυμόμαστε όμως ότι χωρίς την επανάσταση, αν πέσει η επανάσταση, χάνουμε την ανεξαρτησία, τη χώρα, πέφτουμε στα χέρια των ΗΠΑ. Δεν θάρθει εδώ ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός με τις κατακτήσεις του κλπ. Οι άνθρωποι ξέρουν τι τους περιμένει σε μια τέτοια περίπτωση. Στις συνθήκες της Κούβας, σοσιαλισμός, επανάσταση και εθνική κυριαρχία πάνε μαζί. Κι αυτό εξηγεί την υποστήριξη στην επανάσταση παρά τις έντονες κριτικές.

Ερ. Στη σοβιετική περίπτωση είδαμε ότι η αντίθεση προς το καθεστώς εκφράστηκε τελικά στο κέντρο του μηχανισμού εξουσίας. Κι εδώ είχατε μεγάλα σκάνδαλα που σόκαραν την κοινωνία σας.

Απ. Υπάρχει μεγάλη πολιτική συμμετοχή του κουβανικού λαού, που δεν ήταν η περίπτωση των άλλων χωρών. Πήγα στην Λαοκρατική Γερμανία, είχαν μόνο έναν υποψήφιο στις εκλογές των συνδικάτων. Εδώ είχες πάντα μια λίστα υποψηφίων, περισσότερων από τις θέσεις, που δεν την ετοίμαζε το κόμμα, ούτε το κόμμα πρότεινε υποψηφίους. Δεύτερο, υπάρχει στην ηγεσία ο Φιντέλ και ο Ραούλ, ασκείται και σε αυτούς κριτική μερικές φορές, είναι καλό που ασκείται, αλλά υπάρχει ένα μεγάλο κύρος σε αυτή την ηγεσία. Τιμωρήθηκαν μορφές διαφθοράς κι αυτό ήταν πολύ καλό. Πρέπει να πάμε όμως πιο πέρα εναντίον της διαφθοράς.

Ερ. ‘Eνας νέος επιστήμονας,που μου είπε στην οργάνωσή μου συζητάμε τα πάντα για τη διεθνή κατάσταση, πολύ λιγότερο όμως για τα προβλήματά μας εδώ…

Απ. Δεν ξέρω τι συμβαίνει στην οργάνωσή του. Εμείς πάντως, στη δική μου οργάνωση, συζητάμε τα πάντα και λέμε πολύ δυνατά πράγματα για την Κούβα. Και νομίζω ότι είναι απαραίτητο να ξέρουμε πως είναι ο κόσμος για να καταλάβουμε και ποιοι είμαστε εμείς. ¨Ενας επαναστάτης πρέπει να είναι ευαίσθητος σε όλα όσα συμβαίνουν. Γίνεται και γίνεται πολύ συζήτηση στην Κούβα. Βέβαια, δεν κυκλοφορείς και κάνεις επιθέσεις στην επανάσταση. Πρέπει άλλωστε να έχουμε συνείδηση των κινδύνων που μας απειλούν, του διακυβεύματος. Πρόκειται για ρεαλισμό, δεν πρόκειται για παραίτηση από τις επιδιώξεις μας.

Kύττα, δεν πιστεύω στα θαύματα, παρά την καθολική μου εκπαίδευση. Καμιά φορά όμως, όταν σκέφτομαι την Κούβα και την επανάσταση, και δεν υπάρχει για μένα πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή μου, το θαύμα μούρχεται στο μυαλό. Είναι θαύμα το πώς επεβίωσαν, στις συνθήκες που επεβίωσαν, η Κούβα και η επανάσταση.

Konstantakopoulos.blogspot.com
Κόσμος του Επενδυτή, 30.7.2011

"ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΜΕΝΟΙ" ΚΑΙ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
konstantakopoulos.blogspot.com
«Αγανακτισμένοι», οπαδοί της «άμεσης» ή της “αληθινής” δημοκρατίας, «κυβερνοακτιβιστές» των «κοινωνικών μέσων», του Facebook και του Twitter, δεν υπάρχουν μόνο στη Δύση ή την Αραβία. Εμφανίστηκαν τώρα και στα πρώην «σοσιαλιστικά» Βαλκάνια, με αυξανόμενη απήχηση στη νεολαία, επιβεβαιώνοντας τον διεθνή, αν όχι παγκόσμιο χαρακτήρα των νέων μορφών διεκδίκησης και διαμαρτυρίας. Εκδηλώσεις αυτών των «νέων κινημάτων» σημειώνονται με αυξανόμενη συχνότητα και ένταση στην Κροατία, τη Βοσνία, την Αλβανία, συχνά συγκλίνουσες τώρα με πιο παραδοσιακές μορφές κοινωνικής διαμαρτυρίας.

Mερικοί υποπτεύονται ότι όλα αυτά τα κινήματα “υποκινούνται” από τον Σόρος και δυνάμεις παρόμοιου τύπου. Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι έχουν δίκηο, αυτό δεν σημαίνει πολλά πράγματα. Στην πραγματικότητα σε όλο τον πλανήτη υπάρχει μια τεράστια κοινωνική ζήτηση νέων πολιτικών υποκειμένων, ικανών να εκφράσουν την ανάγκη υπεράσπισης των λαών απέναντι στις τρομακτικές κοινωνικές καταστροφές που σωρεύει ο ολοκληρωτισμός των αγορών, δηλαδή του μεγάλου χρηματιστικού κεφαλαίου. Υπάρχει ταυτόχρονα μια βαθιά κρίση αξιοπιστίας όλων σχεδόν των ρευμάτων της αριστεράς και των συνδικάτων.

Πρόσφατα το Ζάγκρεμπ της Κροατίας φιλοξένησε μια σειρά διεθνών εκδηλώσεων και συζητήσεων για την παγκοσμιοποίηση, με επίκεντρο αφενός τα νέα αναπτυσσόμενα κινήματα, αφετέρου τις τεράστιες προκλήσεις που θέτει στις κοινωνίες της Ανατολικής Ευρώπης η «φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση” και η λεγόμενη «μετάβαση». Εκδηλώσεις και συζητήσεις στις οποίες συμμετείχε μια πλειάδα γνωστών κριτικών διανοουμένων από τα Βαλκάνια, την Ευρώπη και τον Τρίτο Κόσμο. Μεταξύ άλλων ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, εκ των γνωστότερων διεθνώς αναλυτών (και επικριτών) των νεοφιλελευθερισμού, ο παληός «γκουρού» της ιταλικής «αυτονομίας», συγγραφέας ενός ογκώδους μπεστ-σέλλερ για την «Αυτοκρατορία» Αντόνιο Νέγκρι, ο φιλόσοφος Μπάουμαν, ο Ούγγρος φιλόσοφος, οικονομολόγος και συγγραφέας του «Μετά το Κεφάλαιο» ‘Ιστβαν Μέζαρος, ο κάπως εκκεντρικός «σταρ» της «διεθνούς αμφισβήτησης» Σλοβένος φιλόσοφος Σλαβόι Ζίζεκ, ο «οικονομολόγος της ανάπτυξης» Σαμίρ Αμίν (στενός φίλος και σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, διανοούμενοι και συνδικαλιστές από τις βαλκανικές χώρες (από την Ελλάδα ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Πουλαντζά Χάρης Γολέμης και ο γράφων).

Το πιο εντυπωσιακό ίσως και ασυνήθιστο, ήταν η συμμετοχή στις εκδηλώσεις ενός πυκνότατου νεανικού πλήθους, που συνωστιζόταν κυριολεκτικά για να μπει στον κινηματογράφο «Ευρόπα» (πρώην «Μπαλκάν»!), για να παρακολουθήσει τον Ζίζεκ ή τον Μπάουμαν, εμφανώς διψασμένο να καταλάβει τον κόσμο που ζει. Συμμετοχή ενδεικτική του σταδιακά μεταβαλλόμενου πολιτικού και «διανοητικού-πολιτιστικού» κλίματος στις βαλκανικές χώρες.

Πριν είκοσι χρόνια, στην Κροατία κυριαρχούσε ο αντικομμουνισμός της δεξιάς και ο εθνικισμός και, επίσης, το όραμα της «μεγάλης ευημερίας» που συνοψιζόταν σε δύο λέξεις: «Ελευθερία και δολλάρια» (μαζί και η συγκεκριμένη πραγμάτωσή του με την «ευρωπαϊκή προοπτική), συμπυκνώνοντας τη «μεγάλη ελπίδα», τη «μεγάλη υπόσχεση» κατά την κατάρρευση του «κομμουνισμού».

Σήμερα, τα προβλήματα του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, αλλά και της «ευρωπαϊκής προοπτικής» είναι περισσότερο από αισθητά στις ανατολικές χώρες, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων δεν έχει φτάσει ακόμα στα επίπεδα ΑΕΠ του 1989! Οι υποσχέσεις απεδείχθησαν απάτες και η “δημοκρατική επανάσταση” αντεπανάσταση. Κρινόμενη με κριτήρια τους δημογραφικούς δείκτες, την εξέλιξη του ΑΕΠ και των επενδύσεων, τη διεθνή θέση και ισχύ των πρώην “σοσιαλιστικών” χωρών, τη μεταβολή στο κοινωνικό κράτος, τις ανισότητες στο εισόδημα, η λεγόμενη “μετάβαση στην αγορά” του ανατολικού μπλοκ συνιστά τη μεγαλύτερη καταστροφή στην ιστορία του βιομηχανικού κόσμου, των δύο παγκοσμίων πολέμων περιλαμβανομένων. Σήμερα, η Ελλάδα έγινε η πρώτη χώρα της Δυτ. Ευρώπης στην οποία άρχισαν να εφαρμόζουν το ίδιο σενάριο.

Με μεγάλη καθυστέρηση, η νεολαία και τμήμα των διανοουμένων των βαλκανικών χωρών, μετά την «εισαγωγή» του καπιταλισμού, αρχίζουν την εισαγωγή και της δυτικής (ή «νότιας») κριτικής και αμφισβήτησης. ¨Οσης τουλάχιστο έχει απομείνει στην πρωτοφανούς διανοητικής παρακμής Ευρώπη, όπου πρέπει κανείς να ανατρέξει στη δεκαετία του 1960 και του 1970 για να ανακαλύψει κάποια άξια λόγου κριτική πνευματική, ίσως και καλλιτεχνική παραγωγή. αναβιώνοντας. στην Κροατία, και «αιρετική» παράδοση των διανοουμένων του Ζάγκρεμπ, που, συσπειρωμένοι κάποτε πίσω από την επιθεώρηση Praxis και κινούμενοι στα όρια της ανοχής του «τιτοϊσμού», τάραξαν τα νερά της «αυτοδιαχειριστικής» Γιουγκοσλαβίας.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων του Ζάγκρεμπ βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, τα νέα κοινωνικά κινήματα. Αυτές οι «μοντέρνες» μορφές οργάνωσης και δράσης κοινωνικών στρωμάτων, αντανακλούν κοινές και συνήθως διεθνείς πραγματικότητες, γι’ αυτό και εμφανίζονται σε χώρες με πολύ διαφορετικά κατά τα άλλα χαρακτηριστικά, όπως είναι αίφνης η Ισπανία και η Αίγυπτος! Σε όλες όμως τις περιπτώσεις συγκλίνουν τρία κοινά χαρακτηριστικά:

α) η εμφάνιση μιας μορφωμένης και συχνά άνεργης, ή προοπτικά άνεργης νεολαίας, με μεγάλη εξοικείωση με τα νέα, ψηφιακά μέσα, αποτέλεσμα της μεγάλης, παγκόσμιας «πολιτιστικής επανάστασης» του ‘Ιντερνετ,

β) η βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, όλο και περισσότερο εντεινόμενη μετά το «ρήγμα» της «φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης», που άρχισε το 2008 με την κρίση του χρηματοπιστωτικού τομέα, συνεχίζεται τώρα με την κρίση δημόσιου και ιδιωτικού χρέους και είναι άγνωστο που θα καταλήξει,

γ) η αποστροφή προς μια πολιτική τάξη που γίνεται παγκοσμίως αντιληπτή ως «διεφθαρμένη», «αναποτελεσματική», υποχείρια των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων, ιδίως του χρηματιστικού κεφαλαίου.

Μετά το 2009, στην Κροατία αναπτύχθηκε ένα «νέο κοινωνικό κίνημα» με πυρήνα αρχικά τους φοιτητές και που στη συνέχεια επεκτάθηκε και στους πολίτες και πήρε τη μορφή επαναλαμβανόμενων συγκεντρώσεων σε πλατείες και καταλήψεων πανεπιστημιακών κτιρίων που διήρκεσαν αρκετές εβδομάδες, με ειδικές διεκδικήσεις που αφορούσαν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση, αλλά και εναντίον της διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας των πολιτικών ελίτ, υπό το γενικό σύνθημα «’Αμεση Δημοκρατία» και με εκτεταμένη χρήση των νέων «κοινωνικών μέσων», όπως του Facebook, κατά τρόπο ανάλογο του τρόπου με τον οποίο άρχισαν οι τελικά επαναστατικές κινητοποιήσεις στην Τυνησία και την Αίγυπτο.

Για πρώτη φορά μετά την πτώση του “κομμουνισμού” (και με την εξαίρεση της αλβανικής εξέγερσης κατά των πυραμίδων του Μπερίσα), η νεολαία των Βαλκανίων δείχνει διάθεση συλλογικής δράσης για την επίτευξη πολιτικών στόχων. ‘Όχι μόνο στην Κροατία, αλλά επίσης στη Ρουμανία, τη Βοσνία και την Αλβανία.

Για τον Κροάτη Σρέτσκο Χόρβατ, οργανωτή του «Ανατρεπτικού Φεστιβάλ Κινηματογράφου», τα Βαλκάνια «βράζουν» στη σκιά των πολιτικών ανατροπών στη Μέση Ανατολή. Θυμίζει τις μεγάλες διαμαρτυρίες από τις αρχές του χρόνου στη Ρουμανία εναντίον της λιτότητας και του νέου εργατικού κώδικα, τους νεκρούς στην Αλβανία κατά τις διαδηλώσεις του Φεβρουαρίου, τις μαζικές κινητοποιήσεις νέων και γενικότερα πολιτών στο Ζάγκρεμπ και άλλες πόλεις της Κροατίας, τον Φεβρουάριο, που επανέρχονται κατά καιρούς στα κεντρικά σημεία των πόλεων. Ο απόηχος αυτών των μορφών δράσης εμφανίστηκε ήδη στη Σερβία και τη Βοσνία.

Τα διεθνή μέσα δεν έδωσαν μεγάλη σημασία σε αυτές τις κινητοποιήσεις. Κακώς, μας λέει ο Σλοβένος φιλόσοφος Ζίζεκ, γιατί αυτές οι κινητοποιήσεις προαναγγέλλουν το κύμα που έρχεται, την «κοινωνική έκρηξη» μιας χερσονήσου με συνολικό πληθυσμό 60 εκατομμύρια. Σύμφωνα με τον Julian Assange των Wikileaks, οι αποκαλύψεις που θα κάνει για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορούν να προκαλέσουν εξεγέρσεις ανάλογες με τις μεσανατολικές.

Στην παρατήρησή ότι οι εκτιμήσεις του μοιάζουν πολύ υπερβολικές, με δεδομένη την απάθεια που χαρακτήρισε τις βαλκανικές «μετασοσιαλιστικές» κοινωνίες και την απουσία συνεκτικού «εναλλακτικού οράματος», ο Χόρβατ σημειώνει ότι στη χερσόνησο συγκλίνουν το βιούμενο «αδιέξοδο» της «μετάβασης» και οι νέες κοινωνικο-πολιτιστικές πραγματικότητες προσθέτοντας: «’Ενα τελείως νέο, πρωτότυπο και εφευρετικό κίνημα της Αριστεράς ήρθε στο προσκήνιο αυτών των ενίοτε χαοτικών διαμαρτυριών στα Βαλκάνια, που δεν έχει κανένα προηγούμενο στην Ανατολική Ευρώπη, όπου η αριστερά ακόμα παλεύει με το μετά το 1989 ανάθεμα, ένα κίνημα που φέρνει νέες μεθόδους και ενέργεια στο ανατρεπτικό κίνημα του καιρού μας».

Στην αρχή του κινήματος στην Κροατία, ο Υπουργός Εσωτερικών αποκάλεσε υποτιμητικά τους διαμαρτυρόμενους «Ινδιάνους», προσπαθώντας να τους παρουσιάσει ως ένα «θίασο» πολιτικά άσχετων ηθοποιών. Αυτοί όμως αντέστρεψαν το υπονοούμενο. ‘Αρχισαν να μιλάνε κι αυτοί για «Ινδιάνους», παραπέμποντας όχι στην «’Αγρια Δύση», αλλά στην «‘Αγρια Ανατολή» του σύγχρονου ευρωπαϊκού καπιταλισμού. ‘Η για «Ινδική Επανάσταση», ένας τρόπος να πούνε ότι τους υποσχέθηκαν Ευρώπη και τους πάνε Τρίτο Κόσμο! Με τα λόγια του Χόρβατ:

«Παρά τη δημοκρατική υπόσχεση του 1989 και του «Τέλους της Ιστορίας», εμείς, οι Ινδιάνοι της ‘Αγριας Ανατολής, νοιώθουμε πλήρως αποκλεισμένοι από τις διαδικασίες αποφάσεων. Οι περισσότερες εκλογές μετετράπησαν σε ανασύνθεση μιας πολιτικής ολιγαρχίας, χωρίς σοβαρές διαφορές στα προγράμματα. Πολλοί χάσανε τις δουλειές τους και τις κοινωνικές παροχές. Ακόμα και μετά την πτώση του Μιλόσεβιτς και του Τούτζμαν δεν ήρθε αληθινή δημοκρατία στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Οι πολίτες χρωστάνε τώρα τα μαλλιοκέφαλά τους στις ξένες τράπεζες που έχουν κυριαρχήσει στον χρηματοπιστωτικό τομέα των Βαλκανίων. Μετά το 1989, η διάλυση των υπολειμμάτων του κράτους δικαιολογήθηκε από τη μετάβαση. Αλλά κατέληξε σε λεηλασία της κοινωνικής και κρατικής περιουσίας, που δημιούργησε μια σειρά «ασθενών κρατών» στα Βαλκάνια».

Στα έντονα κοινωνικά προβλήματα προστίθεται η αποστροφή στην κυριαρχία της εγκληματικότητας και της διαφθοράς, της «Μαφίας», ένα κύμα «κουμμονιστονοσταλγίας», που αγγίζει ακόμα και τους Ανατολικογερμανούς, αλλά και ο έρπων ευρωσκεπτικισμός. Πριν από μερικά χρόνια, η συμμετοχή στην ΕΕ θεωρούνταν κορυφαίο «εθνικό έπαθλο». Σήμερα 40% των Κροατών τάσσεται υπέρ και 40% κατά της ‘ένταξης.

Αυτά τα φαινόμενα συνέκλιναν με τις … νέες τεχνολογίες για να παράξουν το πρώτο πολιτικό αποτέλεσμα. Στην Κροατία άρχισε φέτος ένα κίνημα Facebook από μια πολιτικά συγχυσμένη νεολαία δυσαρεστημένη με την κυβερνητική πολιτική. Στις 26.2 βετεράνοι του πολέμου που διαμαρτυρόντουσαν για την έκδοση ενός Κροάτη στρατιώτη στη Σερβία συγκρούστηκαν βίαια με την αστυνομία, ενώ στη συνέχεια μπήκαν στις συγκρούσεις και ποδοσφαιρόφιλοι χούλιγκανς. Δύο μέρες αργότερα, το “κίνημα του Facebook” άρχισε να εντοπίζει σαφέστερα τις αιτίες δυσαρέσκειας, δηλαδή την καταστροφική κοινωνική κατάσταση και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και ένα κοινωνικά άδικο και διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα. Το αποτέλεσμα ήταν να αρχίσουν αυθόρμητες, ανεξάρτητες πολιτικές εκδηλώσεις στους δρόμους με ανέλπιστη επιτυχία. Εμφανίστηκαν πανώ που κατήγγειλαν την ΕΕ και τον καπιταλισμό και ζητούσαν «άμεση δημοκρατία».

Απομένει να δούμε που μπορεί να οδηγήσει η εμφάνιση των νέων κινημάτων, που μοιάζουν να αντανακλούν άλλωστε την ανάδυση μιας (κατά Καστέλς) «Κοινωνίας των Δικτύων», και πως θα αλληλεπιδράσουν με την οργανωμένη πολιτική και κομματική ζωή των χωρών όπου εκδηλώνονται.

Επίκαιρα, 28.7.2011

ΧΡΙΣΤΟΦΙΑΣ: ΜΟΝΟΣ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΟΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΛΥΚΟΥΣ

Χρηματοπιστωτικές πιέσεις, γεωπολιτικές σκοπεύσεις και το Ισραήλ: γιατί απειλείται με Μνημόνιο το “δεύτερο” ελληνικό κράτος

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
konstantakopoulos.blogspot.com

Μετά την ίδια την Ελλάδα, και τις περιπέτειες της κρίσης και των μνημονίων, και το “δεύτερο” ελληνικό κράτος (από την άποψη τόσο της εθνικότητας της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων, όσο και της αλληλεξάρτησης με την Ελλάδα), η Κύπρος δηλαδή, πλησιάζει σε κατάσταση χαοτικής “περιδίνησης” και αρχίζει να κινδυνεύει με υπαγωγή σε καθεστώς ‘περιορισμένης κυριαρχίας’, “μνημονίου” με ότι αυτό συνεπάγεται. Η εσωτερική σοβαρή κρίση απονομιμοποίησης του πολιτικo-κρατικού συστήματος συνδυάζεται με έξωθεν χρηματοπιστωτικές πιέσεις, και, μαζί, μπορεί να διευκολύνουν γεωπολιτικές πιέσεις που, όπως και στο παρελθόν (σχέδιο Ανάν, 2004), τείνουν στη διάλυση του κυπριακού κράτους.

Κληθείς να επιλέξει μεταξύ των προτάσεών του περί “εκ περιτροπής” προεδρίας κλπ. και της προοπτικής συνέχισης της συμμαχίας με το ΔΗΚΟ, ο Πρόεδρος Χριστόφιας προτίμησε να τα “σπάσει” με τον τελευταίο εναπομείναντα σύμμαχό του, όχι όμως με τον “διεθνή παράγοντα”. Το ΔΗΚΟ αποχώρησε από την κυβέρνηση και το ΑΚΕΛ βρέθηκε, με δικό του Πρόεδρο, πιο απομονωμένο πολιτικά από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της ιστορίας του, με τον κ. Χριστόφια να διακινδυνεύει να οδηγήσει σε ιστορικό Βατερλώ την κυπριακή αριστερά, ανοίγοντας τελικά τον δρόμο στον Νίκο Αναστασιάδη του ΔΗΣΥ.

Λίγες ώρες πριν, ο ‘Eρογλου, δηλαδή η ‘Aγκυρα, φοβούμενη μήπως ο Χριστόφιας υποκύψει τελικά στην πίεση του ΔΗΚΟ και της κυπριακής κοινής γνώμης, και αποσύρει τις προτάσεις του, έσπευσε να αποδεχθεί την εκ περιτροπής, ένα σύστημα που εξασφαλίζει ότι κατά περιόδους θα είναι υποχρεωτικά Τούρκος ο Πρόεδρος του νέου κράτους που θα διαδεχθεί την Κυπριακή Δημοκρατία, αν “λυθεί” το κυπριακό.

Σπανίως ένα μεμονωμένο γεγονός, εν προκειμένω η έκρηξη στο Μαρί, είχε τόσο μεγάλες και ποικίλες πολιτικές επιπτώσεις, οδηγώντας την ίδια την Κύπρο στη δίνη μείζονος πολιτικής κρίσης, αλλά και θέτοντας την πρώτη προσημείωση στον δρόμο για ένα ενδεχόμενο μνημόνιο. Η έκρηξη, που συνέπεσε με την πρώτη επίσκεψη στην ιστορία ‘Eλληνα Προέδρου στο Ισραήλ, ήρθε επίσης να υπενθυμίσει ότι η Κύπρος “ανήκει” και στην “ευρεία” Μέση Ανατολή. Αλλά και να υπογραμμίσει τους μεγάλους κινδύνους από την ενδεχόμενη κατασκευή στο νησί ισραηλινού σταθμού υγροποίησης αερίου, που το εβραϊκό κράτος δεν επιθυμεί να φτιάξει στη δική του επικράτεια. Η Κύπρος θέλει να το ξεχνά, είναι όμως στην πραγματικότητα η τομή δύο κόσμων σε πολύ βαθειά, μεγάλη, εκρηκτική και απρόβλεπτη κρίση, της ΕΕ και της Μέσης Ανατολής δηλαδή.

Για να επιζήσει το κυπριακό κράτος θα χρειασθεί να ανανήψει ως κράτος – μετά τις απιθανότητες που συζητιόντουσαν στα σοβαρά με το σχέδιο Ανάν, τώρα, η εικόνα “σορολόπ” της Εθνικής Φρουράς δεν ταιριάζει ούτε καν στις αμυντικές ανάγκες του Λουξεμβούργου, όχι σε χώρα που απειλείται άμεσα από την Τουρκία και έχει μπλέξει σε επικίνδυνα μεσανατολικά παιχνίδια, που πιθανώς υπερβαίνουν κατά πολύ τις δυνατότητες στρατηγικής κατανόησης και σχεδιασμού της Λευκωσίας. Χρειάζεται επίσης ηγεσίες με πολύ μεγάλες ικανότητες.

Προς το παρόν, μόνο τέτοιες δεν φαίνεται να διαθέτει. Οι αποκαλύψεις για τις εγκληματικές, πρωτοφανείς αμέλειες που προκάλεσαν την έκρηξη, τον θάνατο 13 ανθρώπων και την καταστροφή της μισής ηλεκτροπαραγωγής στην Κύπρο, αποτέλειωσαν όποιο κύρος είχε η κυβέρνηση Χριστόφια. Ταυτόχρονα, έβγαλαν μια πολύ συντηρητική κοινωνία στους δρόμους, δημιουργώντας την κυπριακή εκδοχή των αγανακτισμένων, που διαδηλώνουν καθημερινά έξω από το Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας. Αν ο πρώην ΓΓ του ΑΚΕΛ ήθελε να φτιάξει μαζικό κίνημα στην Κύπρο το κατάφερε, μόνο που το κίνημα φτιάχτηκε εναντίον του. Πέντε χιλιάδες πολίτες ζήτησαν επίσης την δίωξη του Προέδρου για την έκρηξη, με υπόμνημά τους προς τον Γενικό Εισαγγελέα.

Το σύνταγμα της Κύπρου επιτρέπει στον Πρόεδρο να προεδρεύει ακόμα ενάμισυ χρόνο, έσπευσε να δηλώσει, απουσία πειστικότερης απάντησης σε όσους ζητούν την παραίτηση Χριστόφια, ο ΓΓ του ΑΚΕΛ ‘Αντρος Κυπριανού. Θα είναι όμως ένας λαβωμένος Πρόεδρος. Μπορεί να τα βγάλει πέρα με τις ταυτόχρονες χρηματοπιστωτικές και γεωπολιτικές απειλές; Μετά την αποχώρηση από την κυβέρνησή του και του ΔΗΚΟ, δηλαδή όλων των κομμάτων χάρη στην υποστήριξη των οποίων κέρδισε τις εκλογές του 2008, διαθέτει ο κ. Χριστόφιας την απαραίτητη νομιμοποίηση για να διαπραγματεύεται με την Τουρκία το κυπριακό, σε βάση μάλιστα που απορρίπτει και το σύνολο του πλην ΑΚΕΛ πολιτικού κόσμου και η συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων πολιτών; Αυτό το ερώτημα θέτουν τώρα, ανοιχτά, στην Κύπρο, συγκαλυμμένα όμως και στο εσωτερικό του ΑΚΕΛ, που βιώνει, σήμερα, με δικό του Πρόεδρο, την μεγαλύτερη πολιτική απομόνωση στην ιστορία του και κατάφερε, συγκεντρώνοντας το ίδιο τη λαϊκή δυσαρέσκεια και για τη εσωτερική διακυβέρνηση και για το κυπριακό, να αποκαταστήσει εξ αντιδιαστολής στη συνείδηση του κυπριακού λαού, τον Νίκο Αναστασιάδη και τον ΔΗΣΥ, φανατικούς οπαδούς του σχεδίου Ανάν το 2004!



Το Ισραήλ, οι Οίκοι και η Κύπρος

Η έκθεση των κυπριακών τραπεζών στο ελληνικό χρέος και η απουσία συναίνεσης στην οικονομική πολιτική χρησιμοποιήθηκαν ως δικαιολογία για την υποβάθμιση της Κύπρου από τη Μούντις. Λέμε δικαιολογία, γιατί ο συγκεκριμένος, διαδοχικός τρόπος με τον οποίο οι “αγορές” επιτίθενται σε κάθε μία χώρα χωριστά, δεν θυμίζει καθόλου αγορές, θυμίζει μάλλον τους στρατούς του Γκουντέριαν που κατελάμβαναν τη μία μετά την άλλη χώρα της Ευρώπης το 1938-41. Αυτά που γίνονται μοιάζουν με καλοοργανωμένο και καλοσχεδιασμένο πραξικόπημα του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου. Με χρέος περίπου στο 60% του ΑΕΠ η Κύπρος έχει το πολύ σπάνιο προνόμιο να τηρεί ένα από τα δύο βασικά κριτήρια του Μάαστριχτ και η συζήτηση για μνημόνια θα έπρεπε κανονικά να μην ευσταθεί καν.

Αν όμως είναι έτσι, παρατηρητές εκτιμούν ότι η επίθεση στην Κύπρο μέσω υποβαθμίσεων μπορεί να έχει να κάνει όχι τόσο με οποιοδήποτε οικονομικό ζήτημα, όσο με γεωπολιτικές σκοπιμότητες. Μέχρι τώρα, η εμπειρία της ευρωπαϊκής περιφέρειας έδειξε ότι τέτοιες επιθέσεις δεν απετράπησαν, αντίθετα ενθαρρύνθηκαν με οικονομίες, λιτότητα και προσπάθειες κατευνασμού των αγορών. Μόνο αν ο επιτιθέμενος πεισθεί ότι το κόστος του θα είναι μεγαλύτερο από το αναμενόμενο κέρδος και σε συνδυασμό με γεωπολιτικού τύπου αποτρεπτικές απειλές, μπορεί κανείς να “ηρεμήσει” τις αγορές. Αυτή είναι πολιτική όμως που απαιτεί τουλάχιστον την αντίληψη και τα κότσια ενός Μακάριου…

Σημειωτέον, η στάση των οίκων αξιολόγησης απέναντι στην Κύπρο είναι και το πιο κρίσιμο τεστ για την εθνική αξία του νέου “μεγάλου έρωτα” του συνόλου σχεδόν των πολιτικών της Λευκωσίας με το Ισραήλ. Η χώρα αυτή έχει μια τελείως ιδιαίτερη επιρροή στις “αγορές” και τη Γουώλ Στρητ και μπορεί να τη χρησιμοποιήσει για να παρατήσουν ήσυχη την Κύπρο. Αν δεν το κάνει, τότε απλώς πουλάει “φύκια για μεταξωτές κορδέλλες” στους Κυπρίους. Ελπίζει ίσως ότι η Λευκωσία, αντιμέτωπη με οικονομικά προβλήματα και εξωτερικές απειλές, θα έρθει μόνη της, να πέσει ως ώριμο φρούτο στην επιρροή και τον έλεγχό του. Μια Κύπρος που είναι έτοιμη να καταπιεί το τυρί μαζί με τη φάκα, που μέρος της αναζητά εδώ και καιρό υποκατάστατο για τη δαπάνη του αγώνα, έναν “καλό” διεθνή κηδεμόνα, κατά την ιστορική έκφραση του αείμνηστου Τάσσου Παπαδόπουλου. Μια Κύπρος που λησμόνησε πολύ γρήγορα και εύκολα τις βαριές σκιές για τον ρόλο των Ισραηλινών το 1974, το ότι βρέθηκαν πίσω από το σχέδιο Ανάν και ότι επιθυμούν να ελέγξουν, πολύ φυσιολογικά από τη δική τους άποψη, Κύπρο, Κρήτη και Ελλάδα. (Ευτυχώς βέβαια η Κύπρος δεν είναι Ιταλία, όπου το Ισραήλ, αν πιστέψουμε τα Wikileaks, δωροδόκησε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εκατοντάδες “διανοούμενους”). Ο ιδρυτής μάλιστα του σιωνιστικού κινήματος Θεόδωρος Χερζλ είχε αντιμετωπίσει, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, το ενδεχόμενο να ιδρύσει στην Κύπρο το κράτος του Ισραήλ.

Η Κύπρος σε παγίδα

Επιδίωξη του Λονδίνου και της ‘Aγκυρας είναι να χρησιμοποιήσουν την εξασθένηση Χριστόφια για να σπρώξουν ακόμα περισσότερο τη Λευκωσία στον δρόμο μιας παραλλαγής του σχεδίου Ανάν. Κατά μέγιστο επιδιώκουν μια λύση του κυπριακού, στα πλαίσια περίπου του Ανάν, πριν το δεύτερο εξάμηνο του 2012, προκειμένου να μην αναλάβει η σημερινή Κυπριακή Δημοκρατία την προεδρία της ΕΕ. Κατ¨ ελάχιστο, την καταγραφή με κάθε δυνατό και πιο δεσμευτικό γίνεται τρόπο, ίσως και με τη μορφή ενδιάμεσης συμφωνίας, των παραχωρήσεων της ελληνικής πλευράς, που συνιστούν ισάριθμες αυτοπαραιτήσεις από θεμελιώδη δικαιώματα και πτυχές κυριαρχίας του κράτους που δικαιούται ο κυπριακός λαός, ώστε να μην είναι εύκολο σε μια μελλοντική κυπριακή κυβέρνηση να τις απορρίψει.

Σε μια τέτοια οπτική, τόσο η υποβάθμιση της Moodies όσο και η δηλητηριώδης παρέμβαση των Financial Times, που ζήτησαν με άρθρο τους την παραίτηση του “κομμουνιστή Προέδρου παλαιάς κοπής”, μπορούν να ερμηνευθούν ως προειδοποιήσεις προς τον Κύπριο Πρόεδρο να συνεχίσει ακάθεκτος την πορεία λύσης κατά τις προτροπές του “διεθνούς παράγοντα”. Μια απειλή δηλαδή για το τι μπορεί να συμβεί αν συνεχίσει να παραμένει “αναποτελεσματικός” στο θέμα της λύσης. Ορισμένοι βέβαια στη Λευκωσία λένε ότι μπορούν να συμβούν πολύ χειρότερα αν ο κ. Χριστόφιας επιμείνει στη δρομολογημένη λύση.

Κόσμος του Επενδυτή, 6 Αυγούστου 2011

ΚΟΥΒΑΝΕΖΙΚΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ

Αβάνα, Κούβα, του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

« In his heart, wild desires/In his eyes, the foreknowledge of death» (“Στην καρδιά του, άγριοι πόθοι/Στα μάτια του, το προαίσθημα του θανάτου”).
Αυτό τον στίχο του Swinburn διάλεξε ο Pablo (Mιχάλης Ράπτης) για να συνοψίσει την εντύπωση που του άφησε ο Τσε Γκεβάρα, μετά μια ολονύκτια συζήτηση στο Αλγέρι. Εκεί βρέθηκε ο συναρχηγός της κουβανικής επανάστασης σχεδιάζοντας την αφρικανική της συνέχεια, επί τω έργω που ο ίδιος θα προσδιορίσει με το σύνθημά του: “”Ένα, δύο, τρία, πολλά Βιετνάμ!”.
Η συγκλονιστικότερη φωτογραφία του Κομμαντάντε Τσε δεν είναι, ίσως, αυτή που στοίχειωσε τα εφηβικά όνειρα τόσων πολλών, σε τόσο πολλά μέρη. Αλλά μια λιγότερο γνωστή φωτογραφία, του σκοτωμένου Τσε, που αντίκρισα μια μέρα φυλλομετρώντας μια βιογραφία του. Η φωτογραφία είναι σχεδόν πανομοιότυπη, αντίγραφο θα την έλεγε κανείς, της “Αποκαθήλωσης του Εσταυρωμένου” κάποιου από τους μεγάλους της Αναγέννησης, που η μνήμη μου δεν με βοηθάει τώρα να εντοπίσω. Αντιγράφοντας τον ζωγράφο, η ζωή επιβεβαίωσε τη μονιμότητα της ανθρώπινης τραγωδίας.
Εδώ όμως, στο μαργαριτάρι της Καραϊβικής, μοιάζει αδιανόητη οποιαδήποτε σκέψη, ακόμα και η ίδια η ιδέα του θανάτου. Τόσο μεγάλη είναι η δύναμη του φωτός που καταλαμβάνει τα πάντα, η χαρά της ζωής που αναβλύζει από κάθε γωνιά της Κούβας, του νησιού που ενέπνευσε τόσους πολλούς, ανάμεσά τους τον μεγάλο ποιητή της Ισπανίας Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, τον Γκράχαμ Γκρην, αλλά και τον Ουίνστον Τσώρτσιλ.
Μόνο “αρνητικά” μπορεί κανείς να υποπτευθεί την ύπαρξή του: ίσως, στα λευκά ρούχα, που φοράνε όλη τους τη ζωή οι γυναίκες Ιαμπό, ιδιαίτερη ομάδα στο εσωτερικό της Σαντερία. Η Σαντερία είναι μια μπερδεμένη επιμιξία καθολικισμού και αφρικανικής Γιορούμπα, της πίστης που κουβάλησαν και διατήρησαν, στην πορεία μεταλλάσοντάς την, οι σκλάβοι που έφεραν από την Αφρική στην Κούβα οι Ισπανοί, να ανακουφίζει την άθλια ύπαρξή τους, να τους κρατάει λίγο περισσότερο ζωντανούς.

‘Iσως, υποπτεύεται κανείς τη σκιά του και στο λευκό κτίριο πάνω στο φρούριο της Καμπάνια, που μαγνητίζει το βλέμμα, αινιγματική υπόμνηση σε μια τροπική πανδαισία. Εκεί, στο κάστρο που ελέγχει την είσοδο στο λιμάνι της Αβάνας, είχε το γραφείο του ο ασθματικός γιατρός από την Αργεντινή, ο Τσε, στον λίγο χρόνο που άσκησε κυβερνητικά καθήκοντα στην Κούβα, μετά τη νίκη της επανάστασης.

Η Κούβα ανταπέδωσε με το παραπάνω τη βοήθεια που δέχτηκε από τον “ξένο” για την απελευθέρωσή της από τη δικτατορία του Μπατίστα. Συνδράμει, συχνά χωρίς αντάλλαγμα, δεκάδες φτωχές χώρες του πλανήτη. ‘Εστειλε χίλιoυς γιατρούς και νοσηλευτές στην Αϊτή, μαζί ψυχολόγους και καλλιτέχνες να βοηθήσουν τα παιδιά, μετά τον φοβερό σεισμό. Το αντικομμουνιστικό Πακιστάν είδε κατάπληκτο να καταφθάνουν οι Κουβανοί γιατροί και, γεμάτο ευγνωμοσύνη, άνοιξε πρεσβεία στην Αβάνα. Η Αγκόλα δεν θα υπήρχε ίσως ως κράτος χωρίς την Κούβα, ούτε θα είχε επιβιώσει ενδεχομένως, χωρίς την “τεχνογνωσία” των κουβανικών υπηρεσιών ασφαλείας, από τις καλύτερες στον κόσμο, ο Ούγκο Τσάβες.

Τα καλά του ΔΝΤ!

Η Κούβα βλέπει σήμερα να ανταμοίβεται η ενεργός διεθνής παρουσία της. Η Αβάνα τείνει να γίνει το άτυπο πολιτικό κέντρο της λατινοαμερικανικής ηπείρου, όπου σημειώνεται μια επιδημία ανόδου στην εξουσία αριστερών κυβερνήσεων. Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών, που την απέβαλε μετά την Επανάσταση, την παρακαλάει τώρα να επιστρέψει, εκείνη όμως βάζει ως όρο συμμετοχής της σε οποιοδήποτε σχέδιο διαμερικανικής συνεργασίας τη μη συμπερίληψη των ΗΠΑ και του Καναδά. “Δεν μπορείς να φαντασθείς το καλό που έκαναν στην Κούβα η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ”, μου λέει, προς κατάπληξή μου, ένας υψηλόβαθμος διπλωμάτης. “Eπέφεραν τέτοιες καταστροφές στην ήπειρο, αφάνισαν σε τέτοιο βαθμό τη μεσαία τάξη, πολιτική βάση της δεξιάς, που οδήγησαν την Αριστερά σε κυριαρχία και έβγαλαν εμάς από την απομόνωση!”.

Το 1967, όταν ο στρατός της υποτελούς Βολιβίας συνέλαβε τον Τσε, η εντολή της εκτέλεσης από την Ουάσιγκτων ήρθε σε 24 ώρες. ‘Ενας βολιβιανός στρατιώτης διατάχτηκε να δολοφονήσει τον αιχμάλωτο, παρουσία των εντεταλμένων πρακτόρων της CIA, σε ένα από τα αναρίθμητα εγκλήματα που οι λαοί της Λατινικής Αμερικής θα αργήσουν πολύ να συγχωρήσουν, αν ποτέ το κάνουν, στις Ηνωμένες Πολιτείες. (Xρειάστηκε να περιμένουμε το 1997, για να εντοπισθεί η σωρός του και να μεταφερθεί στην Κούβα).

Το άστρο του Τσε κι ο ανελέητος πόλεμος των ΗΠΑ

Eξοντώνοντας τον άνθρωπο που πήρε την Αβάνα από τον Μπατίστα, δηλαδή την αμερικανική Μαφία, οι ΗΠΑ εκδικήθηκαν, στο πρόσωπό του, το νησί των δέκα εκατομμυρίων που τις ταπείνωσε, ογδόντα μόλις χιλιόμετρα από τη Φλόριντα, απαλλασσόμενες συνάμα από έναν επίφοβο εχθρό (*). Δολοφονώντας τον όμως, η Ουάσιγκτον τον αγιοποίησε, προσφέροντας στο κράτος που δημιούργησε η κουβανική επανάσταση μια “ηθική ασπίδα” απαράμιλλης αξίας. Μισό αιώνα αργότερα, στα περισσότερα κουβανέζικα σπίτια, αντικρίζει κανείς τρία “εικονίσματα”: τον Τσε, τον Φιντέλ και την Παρθένο Μαρία!

Παρά τις προτροπές του Ιωάννη-Παύλου του 2ου, που ήξερε όσο κανείς άλλος, εκ πείρας, πως πέφτει και πως δεν πέφτει ο “κομμουνισμός”, παρά την πίεση που ασκεί η αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία, ορεγόμενη τους θησαυρούς στα ανοιχτά του νησιού, Πρόεδρος μπαίνει, Πρόεδρος βγαίνει, η επιλογή της Αυτοκρατορίας απέναντι στην Κούβα είναι μία και μόνη: πόλεμος μέχρις εσχάτων. Kαι για όποιον Πρόεδρο των ΗΠΑ θα ήθελε να την αλλάξει, η μοίρα της οικογένειας Κέννεντι συνιστά εξόχως διδακτική προειδοποίηση. Από τις 31 Δεκεμβρίου 1958, μέρα που μπήκαν στην Αβάνα ο Guevara και ο Cienfuegos, μέχρι και σήμερα, ο πόλεμος του αμερικανικού Γολιάθ κατά του κουβανικού Δαυίδ συνεχίζεται πολύμορφος, ανελέητος, αδυσώπητος, παρολίγον μάλιστα να προκαλέσει παγκόσμιο πυρηνικό πόλεμο. (Ξέρουμε σήμερα ότι ο δολοφονηθείς Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζων Κέννεντι είχε ξεκινήσει διάλογο με τον Κάστρο, χρησιμοποιώντας τον διευθυντή του γαλλικού Nouvel Observateur Ζαν Ντανιέλ. Από την ανάγνωση εξάλλου των πρακτικών των συσκέψεων στον Λευκό Οίκο, κατά την κρίση των πυραύλων, καθίσταται σαφές ότι ο παγκόσμιος πυρηνικός πόλεμος δεν θα είχε αποφευχθεί, αν δεν ήταν παρόντες ο Τζων και ο επίσης δολοφονηθείς στη συνέχεια αδελφός του Ρόμπερτ).

Περιέλαβε μια στρατιωτική εισβολή, εκατοντάδες, κατά τους Κουβανούς, συνωμοσίες δολοφονίας του Κάστρο, πράξεις σαμποτάζ και τρομοκρατίας, μια παγκόσμια προπαγανδιστική και διπλωματική καμπάνια κατά της Αβάνας και έναν οικονομικό αποκλεισμό, που διατάραξε σοβαρά τις διεθνείς οικονομικές σχέσεις του νησιού, αποκλείοντάς το πλήρως από τις διεθνείς χρηματαγορές και επιβαρύνοντας την οικονομία του με το ποσό των 700 δις δολλαρίων, κατά μία μελέτη, το ισοδύναμο δηλαδή επτά ετών ανάπτυξης.

Το 1992, όταν η Κούβα δέχτηκε το ισχυρότερο πλήγμα της ιστορίας της, με την ξαφνική κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η Ουάσιγκτον σκλήρυνε ακόμα περισσότερο τη στάση της με την Toricelli Act, απαγορεύοντας στις θυγατρικές των αμερικανικών εταιρειών να συναλλάσσονται και τον ελλιμενισμό επί εξάμηνο σε βορειοαμερικανικά λιμάνια πλοίων που είχαν προσεγγίσει κουβανέζικα. Τα μέτρα έπληξαν κυρίως τις εισαγωγές τροφίμων, φαρμάκων και ιατρικού εξοπλισμού, που είχε δραματικά ανάγκη το νησί, προκαλώντας σημαντικά προβλήματα και θανάτους, κατά την American Association for World Health.

Ποντάρουν στην πτώση
“Eίναι η πρώτη φορά που έρχεστε στην Κούβα;”, με ρωτάει ο συνομιλητής μου, δυτικός διπλωμάτης διαπιστευμένος στην Αβάνα. Καθόμαστε στο μπαρ “Μποντεγκίτα ντελ Μέντιο” και πίνω ένα Μορίτο εις μνήμην του Χεμινγουαίη, που έγραψε εδώ τον “Γέρο και τη Θάλασσα” και τα “Νησιά του Ρεύματος” και υποστήριξε την επανάσταση του Κάστρο. Από αυτό το μπαρ που καθόμαστε άρχιζε, με ένα (ή περισσότερα!) Μορίτος, τη διονυσιακή του τελετουργία, που κατέληγε συνήθως με ένα “Νταϊκίρ” στο «Φλορί Ντιτά”. ‘Η το ανάποδο. Του κρατούσαν καλού κακού και το δωμάτιο 511, στο ξενοδοχείο Ανμπός Μόντος, για την όχι απίθανη περίπτωση που τα πόδια του δεν τον βαστούσαν να γυρίσει στο χωριό του. Σε αυτό το δωμάτιο άρχισε να γράφει το “Για ποιόν χτυπάει η καμπάνα”. Σκέφτομαι ότι αν ζούσε, θα ξανάγραφε ίσως την αθάνατη προειδοποιητική κραυγή του, για την απειλή όμως, όχι του ναζιστικού, αλλά του χρηματοπιστωτικού ολοκληρωτισμού. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα της τραγωδίας όχι του ισπανικού, αλλά του ελληνικού λαού.
“Ναι”, απαντάω στον συνομιλητή μου, “πρώτη φορά”. Κι αυτός, παίρνοντας αφορμή από την απάντηση, κουνάει επιδοκιμαστικά το κεφάλι. “Kαλά κάνατε και ήρθατε, προλάβατε! Εδώ ζούμε τέλος εποχής”. Διερωτώμαι αν έχει άραγε δίκηο αυτός, ή ο Fernando Heredia, η δήλωση του οποίου λες και θέλει να τον αντικρούσει από το φύλλο της Granma, που κατά σύμπτωση βρίσκεται στο τραπέζι μας:

“Νοιώθω πάνω από όλα θαυμασμό. Ο λαός αυτού του νησιού έκανε τόσο πολλές φορές το αδύνατο. Θυσιάστηκε μαζικά για την ελευθερία, δημιούργησε ένα έθνος από τα πιο διάσπαρτα στοιχεία, πραγματοποίησε μια βαθιά και φιλόδοξη απελευθερωτική επανάσταση. Κι εκεί που νομίζεις ότι είναι έτοιμοι να σταματήσουν και να τα παρατήσουν, είναι ικανοί να εκπλήξουν όλο τον κόσμο, συνεχίζοντας τον αγώνα.”
“CUBA POSTCASTRO”, “η Κούβα μετά τον Κάστρο” γράφει το πόστερ, που μου χαρίζει ο δημιουργός του, ο σκιτσογράφος ‘Aρες. Σχεδίασε μια θάλασσα από μικρούς νέους Κάστρο, για να απαντήσει στα δυτικά μέσα που προβλέπουν, εδώ και δεκαετίες, την επικείμενη κατάρρευση της “κομμουνιστικής δικτατορίας” της Κούβας (ή, στην καλύτερη περίπτωση, του “αναχρονισμού”, που συνιστά κατ’ αυτά το κουβανικό καθεστώς).

Δεν είμαι προφήτης για να ξέρω τι θα γίνει, ούτε διαθέτω την επίγνωση της κουβανικής κατάστασης που θα χρειαζόταν κάποιος για να διακινδυνεύσει στα σοβαρά τέτοιες προβλέψεις. Ακούω τουλάχιστον είκοσι χρόνια την διαρκή επανάληψη των προφητειών για την επικείμενη πτώση του κουβανικού καθεστώτος, που μου φαίνονται μάλλον ευσεβής πόθος επαναλαμβανόμενος ως προπαγανδιστικό όπλο. Φυσικά όμως, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αγνοήσει κανείς τις σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Κούβα, αποτέλεσμα των έντονων κοινωνικών διαφοροποιήσεων που προκάλεσε το άνοιγμα στο εξωτερικό, ιδίως ο τουρισμός και των εντάσεων που προκαλεί μια διεθνής κρίση που ήδη είχε ως αποτέλεσμα την πτώση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ από 8 σε 2%. Ούτε την ενδεχόμενη αστάθεια που μπορεί να προκύψει από μια μελλοντική αποχώρηση των Κάστρο. Η τύχη της Κούβας θα εξαρτηθεί από τον τρόπο που η ηγεσία της θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και το διεθνές περιβάλλον.

Οι προκλήσεις για την Αβάνα

Γενικά μιλώντας, ένα καθεστώς τέτοιου τύπου σε μια χώρα του τρίτου κόσμου υπόκειται στη διαρκή πίεση της δομικά, ποιοτικά ανώτερης παραγωγικότητας των ισχυρότερων καπιταλιστικών χωρών και του δυτικού παραδείγματος που τη συνοδεύει, έστω και αν, αυτή την εποχή, οι ιθύνοντες Ευρώπης και ΗΠΑ πασχίζουν νυχθημερόν να γεφυρώσουν προς τα κάτω το χάσμα με τον Τρίτο Κόσμο. Αντιμετωπίζει επίσης όλα τα προβλήματα που απορρέουν από την ύπαρξη ενός συγκεντρωτικού μηχανισμού εξουσίας, που μοιάζει μεν βραχυχρόνια αποτελεσματικός, τείνει όμως μακροχρόνια να αντανακλά στο εσωτερικό του τις αντιθέσεις που αντιμετωπίζει εξωτερικά, όπως έδειξε το παράδειγμα της σοβιετικής κατάρρευσης. Αν και πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι το Κουβανικό ΚΚ διατηρεί πολύ πιο ζωντανούς δεσμούς με τον λαό, από τις μετασταλινικές δικτατορίες της Αν. Ευρώπης. ¨Όπως αποδεικνύει το γεγονός ότι το 68% των προτάσεων της ηγεσίας άλλαξε στη διάρκεια του προσυνεδριακού διαλόγου και του πρόσφατου Συνεδρίου του ΚΚ. ‘Η οι έντονες αντιδράσεις που προκλήθηκαν στο εσωτερικό του από την πρόσκληση στον Πάπα να επισκεφθεί το νησί.

Κουβανικά “θαύματα”

Στην πραγματικότητα θα ήταν πιο χρήσιμο στους δυτικούς αναλυτές αν προσπαθούσαν, αντί να προφητεύουν το επικείμενο τέλος, να ερμηνεύσουν μάλλον πως επεβίωσε μέχρι τώρα αυτό το καθεστώς, υποκείμενο σε τέτοιο πόλεμο εναντίον του και με τόσες δυσκολίες. Αυτό είναι το πραγματικό “παράδοξο”, το κουβανικό “θαύμα” και κάτι ασφαλώς δείχνει! Η μεγάλη δοκιμασία ήρθε το 1992, με την πτώση της ΕΣΣΔ, την κατάρρευση του κουβανικού εξωτερικού εμπορίου και των απώλεια σχεδόν του 40% του ΑΕΠ! Για να πάρετε μια ιδέα του τι σημαίνει αυτό, φανταστείτε μια χώρα των τροπικών, όπου κόβεται το ηλεκτρικό ρεύμα μέχρι και 20 ώρες την ημέρα, δηλαδή δεν μπορούν να λειτουργήσουν ούτε τα ψυγεία. Κι όμως η Κούβα επεβίωσε, προσφεύγοντας εξ ανάγκης στις στρατιωτικές μεθόδους μιας οικονομίας πολέμου, έκτακτης ανάγκης.

Πλήρη προφητειών για το τέλος, περιγραφών για την έκρηξη της πορνείας γύρω από τα τουριστικά κέντρα, έτοιμα να εντοπίσουν οποιαδήποτε αδυναμία, τα δυτικά μέσα όχι δεν ερμηνεύουν, ούτε καν αναφέρουν εξάλλου κανένα από τα εκπληκτικά επιτεύγματα της Κούβας στους τομείς της ιατρικής, των κοινωνικών παροχών, της εκπαίδευσης, της οικολογίας, που θα τα ζήλευαν πολλές χώρες όχι του τρίτου, αλλά και του πρώτου κόσμου. Κάτι σημαίνει για μια χώρα του τρίτου κόσμου να έχει 70.000 γιατρούς, όταν ολόκληρη η αφρικανική ήπειρος διαθέτει 50.000! Κάτι σημαίνει ο ίδιος κυκλώνας να σκοτώνει 1500 ανθρώπους στην Αϊτή, 500 στις ΗΠΑ και κανέναν στην Κούβα. ‘H το ότι το World Wildlife Foundation τη χαρακτηρίζει, χρησιμοποιώντας ένα σύνθετο δείκτη βιωσιμότητας, που συνδυάζει προσδόκιμο ζωής, αλφαβητισμό, ΑΕΠ και οικολογικό αποτύπωμα (έκταση απαραίτητη για την κάλυψη των διατροφικών και ενεργειακών αναγκών ενός ατόμου), ως τη μόνη χώρα βιώσιμης ανάπτυξης στον πλανήτη!


Δεν πρόκειται ασφαλώς για παράδεισο επί της γης, δεν πρόκειται όμως και για την κομμουνιστική τυραννία που περιγράφουν, σκέφτομαι, καθώς το μάτι μου αναζητεί τα διακριτικά ίχνη του αρχαιότερου επαγγέλματος και αντικρίζει τη θάλασσα, από τον κήπο του επιβλητικού Οτέλ Νασιονάλ, αναπολώντας την εποχή που καθόταν εδώ ο Λάκι Λουτσιάνο. Η Ουάσιγκτον μαλάκωσε τη στάση της απέναντι στη Μαφία, σε αντάλλαγμα της βοήθειας που της έδωσε απέναντι στον ιταλικό κομμουνισμό. ‘Eτσι το 1946, ο Μέγιερ Λένσκι, ο Πολωνοεβραίος “ταμίας” της, οργάνωσε εδώ το μεγαλύτερο συνέδριο της ιστορίας της, αυτό που σφράγισε τη στροφή στα ναρκωτικά. Την κάλυψη προσέφερε ένα κοντσέρτο, που ήρθε να δώσει ο Φρανκ Σινάτρα, συνοδευόμενος από την ¨Αβα Γκάρντνερ.



(*) Aδιευκρίνιστος ιστορικά παραμένει αντίθετα ο ενδεχόμενος σοβιετικός ρόλος στην κατάληξη της βολιβιανής περιπέτειας του Τσε. Πριν από χρόνια, στη Μόσχα, ρίχνοντας “άδεια για να πιάσω γεμάτα”, είπα στον απόστρατο ήδη τότε στρατηγό της ΚΑ ΓΚΕ ΜΠΕ Νικολάι Λεόνωφ, τον πρώτο σοβιετικό που πήρε επαφή με τον Τσε και φίλο του Φιντέλ: “δεν φερθήκατε καλά στον Τσε Γκεβάρα”. Δεν μου απάντησε, είδα όμως την ανεπαίσθητη σκιά που πέρασε, για ένα κλάσμα δευτερολέπτου, από το βλέμμα του.

Konstantakopoulos.blogspot.com

Κόσμος του Επενδυτή, 23/7/2011

Η καταστροφή των ελληνορωσικών σχέσεων

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

Αν η κυβέρνηση κριθεί ως ελληνική κυβέρνηση που επιχειρεί να λύσει τα προβλήματα του ελληνικού λαού και να αναβαθμίσει τη χώρα, άνετα διεκδικεί τις χειρότερες επιδόσεις σε όλη την ελληνική ιστορία. Αν όμως κριθεί ως φορέας καταστροφής των βασικότερων προϋποθέσεων ύπαρξης της Ελλάδας, τότε παίρνει άριστα με τόνο! Δεν υπάρχει τομέας πολιτικής που να μην έχει πλήρως αποδομηθεί.

Η Ρωσία συνιστά το σημαντικότερο δυνητικό αντέρεισμα της Ελλάδας στις εξωτερικές πιέσεις. Αυτή είναι μια πραγματικότητα επιβεβαιωμένη από τέσσερις αιώνες ιστορικής εμπειρίας, έστω κι αν και η Ρωσία, όπως κάθε ξένη δύναμη, ακόμα και η πιο φιλική, δεν πρέπει να εξιδανικεύεται. Είναι μια πραγματικότητα σαφής, από τον καιρό ακόμα του Καποδίστρια και του Κολοκοτρώνη. Δεν είναι τυχαίο ότι πολιτικοί τόσο διαφορετικοί όσο ο Μαρκεζίνης, ο Μακάριος και ο Λυσσαρίδης, οι δύο Καραμανλήδες, ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Τάσσος Παπαδόπουλος, στη Μόσχα στράφηκαν για να στηριχτούν έναντι των δυτικών πιέσεων. Μόνο μια χώρα μέλος του Σ.Α. του ΟΗΕ υποστηρίζει μονίμως τις κυπριακές θέσεις και είναι διατεθειμένη να προσφέρει στην Κύπρο τα όπλα που χρειάζεται: η Ρωσία.

Ακριβώς επειδή η Ρωσία μπορεί να διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες ανεξάρτητης πολιτικής της Αθήνας, μόνιμη και κεντρική επιδίωξη της Βρετανίας, των ΗΠΑ, του Ισραήλ (που θέλει να μας εντάξει σε δική του σφαίρα επιρροής) και της αναδυόμενης υπερδύναμης, που είναι το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο, είναι η «αποκοπή» της Ελλάδας από τη Μόσχα.

Η άνοδος της κυβέρνησης Παπανδρέου είχε ως αποτέλεσμα να οδηγηθούν στο «σημείο μηδέν» οι ελληνορωσικές σχέσεις, στο χειρότερο σημείο που έχουν βρεθεί εδώ και δεκαετίας, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τον σχεδιασμένα περιφρονητικό τρόπο με τον οποίο το Κρεμλίνο ακύρωσε, στο πάρα πέντε, και άνευ αποχρώντος λόγου την επίσκεψη Λαμπρινίδη στη Μόσχα.

‘Ηδη άλλωστε από καιρού, ο Πρωθυπουργός Πούτιν φέρεται, σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές στη ρωσική πρωτεύουσα, να έχει δηλώσει στους στενότερους συνεργάτες του: «Mε τον τρόπο που πολιτεύεται η Ελλάδα σήμερα, μας σπρώχνει αναγκαστικά στην αγκαλιά της Τουρκίας, δεν έχουμε άλλη επιλογή».

Η ακύρωση της επίσκεψης του κ. Λαμπρινίδη στη ρωσική πρωτεύουσα επιβεβαιώνει ότι η Μόσχα έπαυσε πλέον να τηρεί και τα προσχήματα, σύμφωνα με πεπειραμένους αναλυτές. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν έχει λόγους να διατηρεί μια επίφαση ομαλότητας, αλλά επιθυμεί αντίθετα να δείξει τη δυσφορία της τόσο για το ουσιαστικό πάγωμα των διμερών σχέσεων, όσο και για τον ανοίκειο τρόπο που φέρεται συχνά η Αθήνα, εκ προθέσεως ή όχι. Για πρώτη φορά, κατά τρόπο μάλλον σπάνιο στη ρωσική και σοβιετική διπλωματική παράδοση, η Μόσχα δείχνει επίσης να εισάγει μια διαφοροποίηση ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τη γενικότερη έννοια της «Eλλάδας», η ιδέα της οποίας έχει σημαντική, πολύ θετική φόρτιση στην ιδεολογία της Ρωσίας εν γένει και του ρωσικού κρατισμού ειδικά.

Μια σειρά ουσιαστικών και συμβολικών πράξεων, έχουν προκαλέσει ιδιαίτερη ψυχρότητα στη Μόσχα έναντι της Αθήνας, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες. Στη Ρωσία έχουν καταλήξει ότι υπάρχει ένα “αμερικανικό κόμμα” στο ελληνικό πολιτικό σύστημα και το κράτος, πολύ ισχυρότερο από αυτό που αντιμετωπίζουν αίφνης σε χώρες όπως η Ιταλία, η Τουρκία και η Γερμανία, με τις οποίες διατηρούν πολύ στενές σχέσεις. ‘Ετσι, όποτε πάει να γίνει κάτι σπουδαίο μεταξύ Αθήνας και Μόσχας, αρχίζει αμέσως ο πόλεμος εναντίον του και το οδηγεί σε ματαίωση. Αναφέρουν σχετικά τους S300, την προσέγγιση Πούτιν-Καραμανλή, την αγορά ρωσικών θωρακισμένων, το σχέδιο Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, μεταξύ άλλων.

Μια «αόρατη χειρ» επεμβαίνει κάθε φορά που συμφωνείται κάτι μεταξύ Μόσχας και Αθήνας και ματαιώνει τελικά τα σχέδια. Μετά από έναν αρχικό “αιφνιδιασμό”, δυνάμεις μέσα στο πολιτικό σύστημα ενεργοποιούνται και ανακαλύπτουν όλα τα τρωτά των ελληνορωσικών συμβάσεων και μόνο αυτών. Μπορεί τα γερμανικά υποβρύχια να γέρνουν ή τα αμερικανικά F-16 να μην μπορούν να πολεμήσουν, αφού δεν έχουν σύστημα αυτοπροστασίας, μόνο όμως τα ρωσικά πρότζεκτ γίνονται «φύλλο και φτερό» και ανακαλύπτονται τα κάθε είδους πραγματικά ή φανταστικά τους μειονεκτήματα.

Μερικές φορές μάλιστα η Ελλάδα το πράττει με μειωτικό για τη Ρωσία τρόπο. ‘Όταν η κυβέρνηση Καραμανλή άρχισε να «κάνει νερά» στην υλοποίηση της σύμβασης για τα θωρακισμένα, που η ίδια υπέγραψε ο τότε Υπουργός ‘Αμυνας βρήκε την παγκοσμίως πρωτότυπη μέθοδο να μην βγαίνει στο τηλέφωνο του τότε Ρώσου Πρέσβη και να μην του κλείνει ραντεβού, για να μη βρεθεί σε δύσκολη θέση! Τελικά η σύμβαση ματαιώθηκε από τον επόμενο Υπουργό κ. Βενιζέλο, παρά την επίσημη ρωσική πρόταση να πληρωθούν τα οχήματα με ελληνικά αγροτικά προϊόντα.

Ο νέος Πρέσβης που τοποθετήθηκε στην Αθήνα στις αρχές του 2009 ζήτησε, όπως είθισται στην παγκόσμια πρακτική, να συναντήσει τον αρχηγό της τότε αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Παπανδρέου. Δεν τον είδε ποτέ, συνάντησε τελικά, μετά από πολλούς μήνες τον κ. Δρούτσα. Σε όλες τις χώρες του κόσμου, των ΗΠΑ περιλαμβανομένων, είναι θέμα ελάχιστου χρόνου για τον Πρέσβη της Ρωσίας να συναντήσει όποιον πολιτικό ή κρατικό παράγοντα ζητήσει. Δεν γνωρίζουμε ποιος εισηγήθηκε στον κ. Παπανδρέου μια τέτοια συμπεριφορά, αυτός που τόκανε όμως προφανώς επεδίωκε να τορπιλίσει, με μια ακραία προκλητική πράξη, τις ελληνορωσικές σχέσεις.

Μόνο στην Ελλάδα μπορεί να συμβούν τέτοια πράγματα. Η Ελλάδα ανήκει επίσης στις λίγες χώρες του κόσμου όπου όλο το Υπουργικό Συμβούλιο συνωστίζεται στις εκδηλώσεις της αμερικανικής Πρεσβείας, ενώ η Αστυνομία της χώρας, κυβερνήσεις έρχονται κυβερνήσεις φεύγουν, απαγορεύει την κυκλοφορία και απομακρύνει τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα σε τεράστια απόσταση γύρω από την κατοικία του Πρέσβη, όπως ταιριάζει στους διοικούντες ενός προτεκτοράτου που θέλουν με κάθε τρόπο να επιδεικνύουν τη δουλοπρέπειά τους. Γενικότερα, η όλη κατάσταση στην περιοχή της Πρεσβείας θυμίζει κατεχόμενη πόλη. Την ίδια ώρα ένας Υφυπουργός και μόνον τίμησε δια της παρουσίας του την τελευταία δεξίωση της ρωσικής πρεσβείας για την εθνική της επέτειο.

Η τοποθέτηση Παπανδρέου εναντίον του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη και ο χαρακτηρισμός των συμφωνιών με τη Ρωσία ως λεόντειων υπέρ αυτής, κατά την προεκλογική περίοδο του 2009, δεν ξεχάστηκε ποτέ στη Μόσχα. Παρά τις μεταγενέστερες διορθωτικές κινήσεις, θεωρήθηκε εχθρική ενέργεια, δηλωτική προθέσεων. Οι Ρώσοι παρακολουθούν επίσης με ιδιαίτερη προσοχή τη σημαίνουσα διαδοχική δραστηριοποίηση του κ. Ρόντος στη Γιουγκοσλαβία, τη Γεωργία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία, όπου έπαιξε βασικό ρόλο στην υπονόμευση των ρωσικών συμφερόντων. Στενός συνεργάτης του ‘Ελληνα Πρωθυπουργού, συνδεόμενος στενά με ισχυρές δυνάμεις του παγκόσμιου κατεστημένου, ο Ρόντος συνυπέγραψε με τον Μπρζεζίνσκι ένα κείμενο που αμφισβήτησε τη σημασία της σοβιετικής νίκης επί του Χίτλερ, ενώ χρησιμοποίησε το όνομα Παπανδρέου για να ανοίξει πολλές πόρτες στη Μέση Ανατολή που, κανονικά, θα του έμεναν ερμητικά κλειστές. Υποστηρικτής του σχεδίου Ανάν, θεωρείται από ορισμένους ο αρχιτέκτονας
σημαντικών πρωτοβουλιών του Παπανδρέου, όπως η «προσέγγιση» με την πιο ακροδεξιά και διεθνώς απομονωμένη κυβέρνηση στην ισραηλινή ιστορία.

Δεν έχει διαφύγει της προσοχής της ρωσικής διπλωματίας και το γεγονός ότι, ενώ καρκινοβατούν οι ελληνορωσικές σχέσεις, αν και εδράζονται σε ένα σημαίνον ιστορικό υπόβαθρο αιώνων, η Αθήνα πήρε πολύ θεαματικές πρωτοβουλίες συγκαλώντας ή προτιθέμενη να συγκαλέσει κοινές συνεδριάσεις Υπουργικών Συμβουλίων με την Τουρκία και το Ισραήλ, και δημιουργώντας ad hoc όργανα συνεργασίας με αυτές τις χώρες, που, εξ αντιδιαστολής, θεωρήθηκαν επίσης ενέργειες που αντανακλούν τις στρατηγικές προτεραιότητες της Αθήνας.

Και στα «ήσσονα» άλλωστε θέματα, μόνο καλά δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν τα πράγματα. Η ρωσική Τράπεζα Εξωτερικού Εμπορίου και το Ταμιευτήριο (Σμπερμπάνκ) περιμένουν έξη μήνες την έκδοση άδειας για τη λειτουργία υποκαταστημάτων τους στην Αθήνα. Δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα εμπόδια συναντούν επίσης μία επένδυση του Ρώσου μεγιστάνα Ρομάν Αμπράμοβιτς και δύο επενδύσεις στη Χαλκιδική και την Κρήτη. Τέλος, δεν έγινε τίποτα για τη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης-Μόσχας που είχε εξαγγελθεί.

Σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο για την τύχη της Ελλάδας, η Ρωσία δεν μοιάζει να είναι καν στο «ραντάρ» της Αθήνας και η Αθήνα μοιάζει παραδόξως μάλλον να θέλει να το δείχνει. Η σημερινή κατάσταση θυμίζει έντονα την περίοδο 1989-93. Τότε, βοηθούσης και της πολιτικής αστάθειας στην Αθήνα, η Ρωσία εγκαταλείφθηκε από την ελληνική διπλωματία, που ξύπνησε απότομα μόνο όταν η Μόσχα αναγνώρισε τα Σκόπια. Τότε άρχισαν να τρέχουν στη ρωσική πρωτεύουσα οι ‘Ελληνες Υπουργοί, ήταν όμως πολύ αργά.
Eπίκαιρα, 14.7.2011
Konstantakopoulos.blogspot.com