Ιράν, Ισραήλ και Ολοκαύτωμα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΗ ΤΟΥ ΙΡΑΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΜΑHDI HONARDOOST ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟ ΓΙΑ ΤΟΝ "ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ"

Ερώτ.: Στο γραπτό κείμενο του κ. Αχμαντινετζάντ, στη διάσκεψη για τα ρατσισμό, ο Πρόεδρός σας κάνει λόγο για τον αμφιλεγόμενο χαρακτήρα του ολοκαυτώματος. Σας κατηγορούν ότι αμφισβητείτε τη σφαγή των Εβραίων από τους Ναζί.

Απάντ.: Το ζήτημα έχει δύο πλευρές. Πρώτον, που έγιναν αυτά και ποιος είναι υπεύθυνος. Μιλάμε για γεγονότα σε ευρωπαϊκές χώρες. Πρέπει να πληρώσει το κόστος ο φτωχός παλαιστινιακός λαός; Δεύτερο, που έθεσε ο Πρόεδρός μας, είναι η υπερβολή στο ενδιαφέρον που επιδεικνύουν ορισμένες χώρες για την υπόθεση αυτή. Γιατί δεν μπορεί ο α’ ή β΄ πανεπιστημιακός να πει «θέλω να επανεξετάσω αυτό το ζήτημα»; Δεν σημαίνει ότι αρνούμαστε το γεγονός. Θέλουμε να επανεξετάσουμε το ζήτημα θέτοντας δύο ερωτήματα: «που συνέβη;», «ποιος πρέπει να πληρώσει;». Δεν πρέπει να πληρώσουν το κόστος οι Παλαιστίνιοι, αν όντως αυτά συνέβησαν.

Ερώτ.: Μα γιατί λέτε «αν»; Υπάρχει γενική συμφωνία των ιστορικών για το πογκρόμ κατά των Εβραίων στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Απάντ.: Μα κι έτσι να είναι, γιατί να «πληρώσουν τη νύφη» οι φτωχοί Παλαιστίνιοι;

Ερώτ.: Κατηγορείσθε επίσης ότι επιδιώκετε την καταστροφή του Ισραήλ

Απάντ.: Ο Πρόεδρος Αχμαντινετζάντ εξήγησε ότι δεν μίλησε για φυσική, στρατιωτική καταστροφή του Ισραήλ, αλλά για αλλαγή όπως αυτή στην ΕΣΣΔ.

Ερώτ. Εννοείτε αλλαγή καθεστώτος

Απάντ. Ναι. Είπε ότι αυτό θα συμβεί αν πάμε σε αληθινή ψηφοφορία στην περιοχή, όπου θα συμμετάσχουν όλοι, Εβραίοι, Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί.

Ερ. Τι εννοείτε περιοχή; Την Παλαιστίνη;

Απ. Ναι

Ερώτ.: Σας επικρίνουν ότι συνεργάζεσθε με οργανώσεις που κατηγορούνται ως τρομοκρατικές, όπως η Χεζμπολά και η Χαμάς

Απάντ. Υποστηρίζουμε μόνο ηθικά αυτά τα κινήματα. Στον Λίβανο π.χ. η Χεζμπολά είναι νόμιμη και εκπροσωπείται στο κοινοβούλιο.

Ερώτ. Δεν τους υποστηρίζετε με όπλα;

Απάντ. ‘Ολη η περιοχή είναι υπό τον έλεγχο μεγάλων δυνάμεων. Δεν υφίσταται φυσική επαφή Λιβάνου και Ιράν.

Ερώτ. Ξέρουμε ότι, υπό όλους τους δυνατούς ελέγχους, πάντα στη Μέση Ανατολή μεταφέρθηκαν όπλα

Απάντ. Σε όλες τις σχέσεις μας τηρούμε το διεθνές δίκαιο. Αλλά καταλαβαίνετε ότι μια ομάδα όπως η Χεζμπολά διαθέτει τεράστια υποστήριξη, από πολλούς στον μουσουλμανικό κόσμο. Για την τρομοκρατία όμως που αναφέρατε. Η χώρα μας υπήρξε θύμα τρομοκρατίας. Επί οκτώ χρόνια το ιρακινό καθεστώς μας πολέμησε, ακόμα και με χημικά, υποστηριζόμενο από πάμπολλες χώρες. Αυτό δεν είναι τρομοκρατία; Ξέρετε πόσοι δικοί μας αξιωματούχοι σκοτώθηκαν από τρομοκρατικές ομάδες που εδρεύουν στο εξωτερικό και υποστηρίζονται από τοις ΗΠΑ; Πόσοι δικοί μας δολοφονήθηκαν από τους Ταλιμπάν; Είμαστε θύμα της τρομοκρατίας. Αλλά δεν πρέπει να διαιρούμε σε καλούς και σε κακούς τρομοκράτες. Δεν μπορεί ορισμένες χώρες να χρησιμοποιούν τρομοκρατικές ομάδες για να πιέσουν άλλες χώρες. Εμείς πιστεύουμε ότι η τρομοκρατία είναι φρικτό, καταστροφικό φαινόμενο. Αλλά δεν μπορεί τη μια να τη χρησιμοποιείς, την άλλη να την καταδικάζεις. Τα δύο κινήματα που αναφέρατε δεν είναι τρομοκρατικά, είναι κινήματα αντίστασης στον εισβολέα. Τρομοκράτες και υποστηρικτές της τρομοκρατίας είναι ακριβώς η μία χώρα που γκρεμίζει τα σπίτια των φτωχών Παλαιστινίων και εποικίζει τη γη τους, αυτό είναι το ρατσιστικό καθεστώς που καταδίκασε ο Πρόεδρός μας στη διάσκεψη της Γενεύης.

Ερώτ. Λέτε ρατσιστικό το Ισραήλ;

Απάντ. Συγγνώμη. ‘Όταν πας σε άλλη χώρα, δολοφονείς τους κατοίκους, γκρεμίζεις τα σπίτια, εγκαθιστάς Εβραίους εποίκους πως το λέτε εσείς αυτό; Ποιος είναι ρατσιστής, τι είναι ρατσισμός;

Ερώτ. Ο ηγέτης της Χαμάς Μεσάαλ μίλησε για λύση δύο κρατών. Πως το σχολιάζετε;

Απ. Το ζήτημα πρέπει να λυθεί μέσω γενικών εκλογών στην περιοχή, με συμμετοχή Εβραίων, Μουσουλμάνων και Χριστιανών. Αν το σύνολο του πληθυσμού που βρίσκεται στην Παλαιστίνη ψηφίσει μια λύση, εμείς θα συμφωνήσουμε.

Ερώτ. Τι νομίζετε για τον Ομπάμα;

Απάντ. Λάβαμε ορισμένα θετικά σημάδια κατά την προεκλογική εκστρατεία. Μέχρι τώρα είχαμε καλά λόγια και στείλαμε καλές απαντήσεις. Είμαστε όμως ακόμα στα λόγια, δεν μπήκαμε στις πράξεις. Περιμένουμε τις πράξεις για την επίλυση των προβλημάτων με τις ΗΠΑ.

Ερ. Τι ζητάτε από την Ουάσιγκτον;

Απ. Επί τριάντα χρόνια, μετά την Επανάσταση, οι ΗΠΑ εφαρμόζουν κυρώσεις εναντίον μας. ‘Εχουν παγώσει όλα τα αποθεματικά μας. Υποστήριξαν όλες τις δραστηριότητες τρομοκρατικών ομάδων και την επίθεση του καθεστώτος Σαντάμ εναντίον μας. Πρέπει να αρχίσουμε με την κατάργηση όλων των κυρώσεων και του παγώματος των περιουσιακών μας στοιχείων.

Ερ. Θα διαπραγματευόσαστε το πυρηνικό σας πρόγραμμα στο πλαίσιο μιας αποπυρηνικοποιημένης Μέσης Ανατολής;

Απ. ‘Ολες οι πυρηνικές μας δραστηριότητες είναι υπό τον έλεγχο της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας. Υπάρχει βεβαίως το επιπρόσθετο πρωτόκολλο, που υπεγράφη, αλλά δεν το επικύρωσε το κοινοβούλιό μας, γιατί η ΔΕΑΕ δεν τήρησε τις δικές της υποχρεώσεις και δεσμεύσεις. Πάντως, το σύνολο του προγράμματός μας είναι τώρα υπό τον έλεγχο και την παρακολούθηση της ΔΕΑΕ. ‘Εχουν πολύ ισχυρές κάμερες, μπορούν να στείλουν ανά πάσα στιγμή επιθεωρητές χωρίς προειδοποίηση. Είμαστε μια μουσουλμανική χώρα, υποκείμενη στις ισλαμικές αξίες. Π.χ. ο ισλαμικός νόμος απαγορεύει το κυνήγι για διασκέδαση. Μπορείς να κυνηγήσεις μόνο για να φας. Σε αυτό το πλαίσιο, σύμφωνα με πολύ σαφείς και άμεσες δηλώσεις του μεγάλου ηγέτη μας, κανένας δεν πρέπει να φτιάχνει όπλα μαζικής καταστροφής. Πιστεύουμε ότι όλη η περιοχή μας και όλος ο κόσμος δεν πρέπει να έχουν πυρηνικά όπλα. Διερωτώμεθα γιατί μερικές χώρες δεν υπογράφουν τη συνθήκη μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Οι Αμερικανοί το πρότειναν, οι Ισραηλινοί το αρνήθηκαν.

Ερ. Την τελευταία δεκαετία, οι νεοσυντηρητικοί οδήγησαν τις ΗΠΑ σε πολύ μεγάλες ήττες σε Ιράκ και Αφγανιστάν. Το Ισραήλ γνώρισε επίσης ήττες. Από την άλλη, ο αραβομουσουλμανικός κόσμος μοιάζει πιο διρημένος από ποτέ, χωρίς εναλλακτικό του σαυτοκρατορικού σχέδιο. Βλέπουμε διάλυση στο Ιράκ, κρίση σε Αφγανιστάν και Πακιστάν, διενέξεις Σιϊτών-Σουννιτών, Κούρδων-Αράβων, Ιράν-Σαουδικής Αραβίας, κατά τον πόλεμο στη Γάζα, συνολικά μοιάζει να επικρατούν αποσταθεροποίηση και χάος. Η Μέση Ανατολή παρήγαγε αντίσταση, δεν παρήγαγε εναλλακτικές λύσεις.

Απ. Η νεοσυντηρητική πολιτική δημιούργησε τεράστια προβλήματα στην περιοχή, δυναμίτισε την κατάσταση. ‘Εμείς έχουμε 3,5 εκατ. πρόσφυγες από το Αφγανιστάν. που δεν είναι καθόλου εύκολο να φροντίσουμε. Το Ιράν διατρέχει το ίδιο κίνδυνο αποσταθεροποίησης από αυτή την κατάσταση και είμαστε πολύ ευαίσθητοι στις εξελίξεις εκεί. Χρειάζεται αλλαγή πολιτικής και φιλοσοφίας για να έρθει η ειρήνη στην περιοχή. Η ιστορία μας μαθαίνει ότι κανείς δεν τα κατάφερε με τη δύναμη. Πρέπει να δεις και τον ηθικό παράγοντα. Καμμιά ξένη δύναμη δεν έχει δικαίωμα επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών.

Ερ. Οι σχέσεις σας με τη Ρωσία έχουν βελτιωθεί πολύ, αλλά δεν σας δίνουν S-300. Υπάρχει περίπτωση οι μεγάλες δυνάμεις να επιτρέψουν επίθεση του Ισραήλ εναντίον σας;

Απ. Η Ρωσία είναι πολύ σημαντική χώρα, από τη συνεργασία μας μαζί της έχουμε μακροχρόνια αμοιβαία οφέλη. ‘Εχουμε πολύ επωφελή συνεργασία σε τομείς υψηλής τεχνολογίας με τη Ρωσία. Το οπλοστάσιο όμως δεν είναι το άπαν. Κυττάξτε αυτές τις μεγάλες δυνάμεις με τα ατομικά τους οπλοστάσια. Σε τι τους ωφέλησαν; ‘Οσο για το θέμα επίθεσης του Ισραήλ δεν νομίζουμε ότι θα πραγματοποιηθεί. Χρησιμοποιούν τον «μπαμπούλα» του Ιράν για να αποσταθεροποιήσουν ορισμένες χώρες και να στρέψουν την προσοχή μακριά από ορισμένα ζητήματα. Μιλάνε για το Ιράν ώστε ράν να συγκαλύψουν την επίθεση και την παραβίαση των δικαιωμάτων των Παλαιστίνιων. Χρειάζονται πρόσχημα, γι’ αυτό λένε ότι θέλουμε να τους καταστρέψουμε, να τους σβήσουμε από τον χάρτη. Είναι μια ψεύτικη εικόνα. Δεν πιστεύουμε ότι θα πραγματοποιήσει τις απειλές του. Μια επίθεση δεν θα ωφελήσει το Ισραήλ, θα είναι πολύ επικίνδυνη. Είναι πανεύκολο να αρχίσεις τον πόλεμο, όχι όμως να τον σταματήσεις…

Ερ. Ποιά λύση για Αφγανιστάν και Πακιστάν; Η κατάσταση επιδεινώνεται καθημερινά.

Απ. Πράγματι. Πρέπει να βγάλουμε την περιοχή από τον πόλεμο. Στο Αφγανιστάν είναι πολύ μπερδεμένη κατάσταση. Είχαμε πολλά προβλήματα με το καθεστώς των Ταλιμπάν. Εμείς τους θεωρούμε τρομοκράτες, δεν υπάρχουν καλοί και κακοί Ταλιμπάν, όπως λένε τώρα μερικοί. Τα προβλήματά μας χειροτέρεψαν όμως όταν ήρθαν οι Αμερικανοί. Είμαστε μια χώρα 55 εκατομμυρίων, τα 2/3 κάτω των 30 ετών. Πρέπει να φροντίσουμε τη νέα γενηά κι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι τα ναρκωτικά και το εμπόριο στα ανατολικά μας σύνορα, που χειροτέρεψε πάρα πολύ με τους Αμερικανούς. Το Ιράν είναι στο δρόμο των ναρκωτικών προς Ευρώπη, έχουμε καθημερινά συγκρούσεις, κανείς δεν βοηθάει.

Ερ. Από τη μια Ταλιμπάν, από την άλλη Αμερικανοί, τι θα γίνει τελικά;

Απ. Οι επεμβάσεις ξένων δυνάμεων δεν συμβάλουν στη λύση.

Ερ. Προτείνετε να αποχωρήσουν τα ξένα στρατεύματα;

Απ. Ναι. Να παραδώσουν τη χώρα στον αφγανικό λαό. Το ίδιο να κάνουν στο Ιράκ. Δεν πέτυχαν ασφάλεια στο Ιράκ, ούτε και τη δική τους. Δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, ούτε στο Ιράκ, ούτε στο Αφγανιστάν, αυτό διδάσκει και η πείρα, δείτε τι έπαθαν οι Σοβιετικοί στο Αφγανιστάν. Αλλά οι Αμερικανοί επανέλαβαν αυτό το τεράστιο σφάλμα.

Ερ. Μερικοί θα πουν, αν δεν μπορείς να φτάξεις μια σταθερή αυτοκρατορία, το χάος μπορεί νάναι η καλύτερη εναλλακτική. Είναι άραγε για όλους σφάλμα;

Απ. Φίλε μου, προέρχεσθε από έναν πολύ μεγάλο, παληό, πλούσιο πολιτισμό. Ξέρετε ότι το μόνο μέσο συνεργασίας διαφορετικών κοινοτήτων είναι ο διάλογος. Ο διάλογος περιέχει περισσότερη δράση από τη μάχη. Ο διάλογος μεταξύ κοινοτήτων, εθνών, κοινωνιών είναι ο τρόπος λύσης των προβλημάτων. Η διεθνής κοινότητα υποφέρει από την πολιτική ορισμένων μεγάλων δυνάμεων, που νομίζουν ότι μπορούν να κάνουν και να καθορίσουν τα πάντα. Από την αυγή της ιστορίας μέχρι σήμερα, κανένας εισβολέας δεν νίκησε τελικά.

Ισραήλ, Ιράν, Τουρκία και Ελλάδα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΗ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΑΛΙ ΓΙΑΧΙΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟ ΓΙΑ ΤΟΝ “ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ”

Ο Ισραηλινός Πρέσβης στην Αθήνα ‘Αλι Γιάχια (ο πρώτος Μουσουλμάνος ‘Αραβας που εκπροσώπησε ως Πρέσβης στο εξωτερικό το κράτος του Ισραήλ) μιλάει στον «Κ.τ.Ε.» για τη διένεξη της χώρας του με το Ιράν, για τη Χαμάς και τη Χεζμπολά, για την ανάδειξη μιας εβραϊκής ακροδεξιάς, για τις σχέσεις της χώρας του με την Ελλάδα και την Τουρκία, για το παλαιστινιακό και για την πολιτική της κυβέρνησης Νετανιάχου σε μια κρίσιμη συγκυρία, όταν ο νέος Πρόεδρος Ομπάμα επιχειρεί μια σημαντική «διόρθωση» της μεσανατολικής πολιτικής των ΗΠΑ, την ίδια όμως στιγμή που, όπως έδειξε η τελευταία διάσκεψη για τον ρατσισμό του ΟΗΕ, η διαμάχη Ισραήλ-Ιράν εξακολουθεί να κυριαρχεί αδιάπτωτα στην περιοχή. Ο κ. Γιάχια μιλάει με μεγάλο θαυμασμό και εκτίμηση για την Ελλάδα, εξηγεί ότι ζήτησε ο ίδιος να έλθει στην Αθήνα και πόσο σημαντική είναι η χώρα μας για τη δική του.


Ερ. Είστε ‘Αραβας, Μουσουλμάνος και Ισραηλινός. Δεν συγκρούονται αυτές οι ταυτότητες.

Απ. Υπήρξε μόνο μια ιδεολογία καθαρότητας. Δόξα τω Θεώ απέτυχε. Η ιδεολογία των Αρίων, του Χίτλερ. Ο λαός του Ισραήλ προέρχεται από 120 χώρες, Εβραίοι από όλο τον κόσμο.

Απ. ‘Ολοι Εβραίοι πάντως.

Ερ. Μπορεί, αλλά πολλοί κρατάνε το παληό, αραβικό τους όνομα. Ο προηγούμενος Υπουργός ‘Αμυνας λεγόταν Φουάντ Μπεν Ελιάζερ. Η Ανατολή, οι άραβες είναι στην καρδιά του Ισραήλ. ‘Οσοι ήρθαν από τη Ρωσία είναι διαφορετικοί. Αλλά αυτή είναι η ομορφιά μας. Θέλει ασφαλώς χρόνο η ανάμειξη και εξοικείωση. Θα εκπλαγείτε, αλλά είναι κυρίως στον στρατό που γίνεται.

Ερ. Δεν είναι πολλοί ‘Αραβες στον στρατό σας.

Απ. Δεν είναι υποχρεωτική η στράτευση για μας, αλλά μπορούμε να πάμε εθελοντικά, που είναι πολύ σεβαστό, όπως ο Μπεν Γκουριόν. Υπάρχουν σήμερα δύο άραβες στρατηγοί. Το Ισραήλ είναι εκπληκτική πολυπολιτιστική περίπτωση.

Ερ. Είναι δύσκολο για μη Εβραίους να γίνουν Εβραίοι και να παντρευτούν Εβραίους.

Απ. Ο θρησκευτικός γάμος είναι δύσκολος, αλλά μπορείτε να τον αποφύγετε με πολιτικό. Η δύναμη του πνεύματος μπόρεσε να κρατήσει τον Ιουδαϊσμό στη ζωή 2000 χρόνια. Υπάρχει μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στο θρησκευτικό και το κοσμικό.

Ερ. Ποιος κερδίζει;

Απ. Δεν κρίθηκε. Ούτε καν ποιος είναι Εβραίος.

Ερ. Υποστηρίζετε ότι το Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι τόσο τρομερή απειλή για Ισραήλ και Δύση. Γιατί;

Απ. Στο Ιράν δεν υπάρχει δημοκρατία, διακηρύσσουν απροκάλυπτα την πρόθεση να σβήσουν το Ισραήλ. Δίνουν όπλα, χρήματα και διαταγές σε Χαμάς και Χεζμπολλά, σπρώχνουν τη Συρία σε θέση που ίσως δεν θάθελε, και ελπίζω ότι θα καταλάβει ο ‘Ασσαντ το μήνυμα ότι δεν πρέπει νάναι εκεί. Σπρώχνουν τη Χαμάς να πολεμήσει το Ισραήλ, επιφέροντας δεινά στους Παλαιστίνιους, με τον σιϊτισμό και το εξτρεμιστικό Ισλάμ. Το Ισραήλ δεν είναι μικρό παιδάκι, να παίζουν μαζί του Χαμάς ή Ιράν. Στα αραβικά λένε αν κάποιον τον τσιμπήσει φίδι, φοβάται μην κουνηθεί κι η πέτρα. Δεν έχουμε δικαίωμα να ζητάμε από ένα λαό που έχασε πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους να μη φοβάται. Ο Αχμαντινετζάντ αρνείται το ολοκαύτωμα. Πως τον δέχθηκε η Ελβετία; Πως μιλάνε μαζί του; Σεβόμαστε το έθνος του Ιράν, αλλά η ηγεσία του είναι πολύ κακή.

Ερ, Αντιλαμβάνομαι το μεγάλο τραύμα στην εβραϊκή ψυχή, που συνάντησα επίσης στους Αρμενίους και…

Απ. Μια στιγμή. Δεν συγκρίνεται η θλίψη ενός έθνους με άλλα. ‘Εξη εκατομμύρια νεκροί.

Ερ. Ας υποθέσουμε ότι το Ιράν αποκτά ατομικά όπλα. Πως θα σας απειλήσει όταν γνωρίζει ότι εσείς και η Δύση θα απαντήσετε καταστρέφοντάς το;

Απ. Είναι τιμή μας νάμαστε με τη Δύση και δεν είμαστε στο ιρανικό μόνοι μας. Πιστεύετε ότι όλες οι δυτικές χώρες είναι τρελλές και μόνο το Ιράν είναι κανονικό; Είναι απειλή για όλους. Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία το μάχονται. Κίνδυνος δεν υπάρχει μόνο για μας, υπάρχει για τους ‘Αραβες, ακόμα και για την Ελλάδα. Με 1200χλμ. βεληνεκές, οι πύραυλοί τους φτάνουν στη Μόσχα! Δεν μπορούμε να παίζουμε. Δεν πρόκειται για κανονικό καθεστώς. Φιλοξενούν διασκέψεις άρνησης του ολοκαυτώματος, θέλουν να μας καταστρέψουν.

Ερ. Μια αμερικανική πυρηνική εγγύηση θάταν επαρκής;

Απ. Η συνεργασία με τις ΗΠΑ, τον ελεύθερο, μετριοπαθή κόσμο, την ΕΕ, την Ελλάδα, είναι εξαιρετικά σημαντική. Η Αμερική όμως δεν έχει μαγικά μέσα. Πρέπει να συζητήσουμε μαζί, εσείς, εμείς, η Αμερική, άλλοι, πως θα βάλουμε κυρώσεις στην τρελλή αυτή χώρα. Το Ιράν προσπαθεί να κερδίσει χρόνο. Παίζει παιχνίδια για να φτάσει στον κίνδυνο των κινδύνων. Εγγύηση είναι μόνο μία: να μην έχει τέτοια όπλα. Η διεθνής κοινότητα να τους δώσει δύο-τρεις μήνες και μετά να αντιδράσει.

Ερ. Πως;

Απ. Εύχομαι διπλωματικά, εκτός αν οι Ιρανοί δεν καταλάβουν τη διπλωματική γλώσσα. Τότε θα δούμε τι θα κάνουμε με τα άλλα έθνη.

Ερ. Οι Ιρανοί λένε ότι αυτοί απειλούνται συνεχώς μετά την Ισλαμική Επανάσταση.

Απ. Το Ισραήλ είναι η μόνη χώρα κόσμο που πρέπει να αγωνιστεί για την ύπαρξή της, να δικαιολογήσει το δικαίωμα στην ύπαρξη. Για το Ιράν ότι δεν έχουμε δικαίωμα να υπάρχουμε. Δεν είπαμε εμείς ότι δεν πρέπει να υπάρχει το Ιράν. Δεν έχουμε τίποτα με τον ιρανικό λαό.

Ερ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου υποστηρίζει λύση δύο κρατών;

Απ. Με όλη την πολιτική μας, μετά την ανεξαρτησία, υποστηρίξαμε τη συμφιλίωση και την ειρήνη. Ο Σαρόν διακήρυξε «δύο έθνη, δύο κράτη», γκρέμισε 8000 σπίτια και τις συναγωγές στη Γάζα. Δυστυχώς…

Ερ. Γιατί δυστυχώς;

Απ. Δεν κατάλαβαν το μήνυμα. Το πήραν για αδυναμία. Είχαμε πυραύλους. Αν η Χαμάς πετάει πυραύλους, το Ισραήλ δεν θα πετάει λουλούδια. Είμαστε αρκετά ισχυροί για να προστατευόμαστε και δεν θα απολογηθώ γι’ αυτό. Οι αδύνατοι δεν επιβιώνουν. Δεν θέλουμε άλλο ολοκαύτωμα. Αλλά πλέον το ζήτημα ξέφυγε από το παλαιστινιακό, μπήκε το Ιράν που υποκινεί. Οι Παλαιστίνιοι πρέπει να αντιμετωπίσουν τη Χαμάς, να εξαλείψουν την τρομοκρατία, να αναγνωρίσουν το Ισραήλ και να έρθουν στη διαπραγμάτευση.

Ερ. Το Ισραήλ θα διέλυε τους οικισμούς του στα παλαιστινιακά εδάφη;

Απ. ‘Όταν με καλείς πρέπει να μου δώσεις διεύθυνση. Η διεύθυνση είναι η αναγνώριση του Ισραήλ και της συμφωνίας με τον Αραφάτ. Ασφαλώς οι Παλαιστίνιοι αξίζουν μια καλύτερη ζωή. Ποιος το αρνείται αυτό;

Ερ. Για χρόνια κατηγορούσατε τον Αραφάτ και την PLO ως τρομοκράτες. Δεν ενισχύσατε έτσι, τουλάχιστο έμμεσα, τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό;

Απ. Με ποιόν κάνεις ειρήνη; Με τον εχθρό σου. Εγώ ανακατεύτηκα στην ειρηνευτική προσπάθεια στην Ιρλανδία. Το ίδιο έγινε μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Πρέπει να φτάσουμε στο ίδιο και μεις, πρέπει να πάρουμε τον δρόμο όμως. Ο δρόμος λέει: Τρελλοί Παλαιστίνιοι, αφήστε τα όπλα, την τρομοκρατία, γιατί μια σφαίρα να ρίξετε θα αντιδράσουμε. Τόπα στον Αραφάτ: χάνετε την υπόθεση, αν πυροβολήσετε. Η Χαμάς να εγκαταλείψει αυτή την εχθρότητα. ‘Αλλωστε, σας διαβεβαιώνω, δεν υπάρχει μίσος μεταξύ Εβραίων και Αράβων.

Ερ. Ομπάμα;

Απ. Είμαι με τη Δύση σε κάθε περίπτωση. Το ισραηλινό μυαλό είναι δυτικό, μετριοπάθεια, συμβιβασμός, κατανόηση, κουλτούρα, αμοιβαίος σεβασμός. Εύχομαι η Αμερική να βρει κοινή γλώσσα με το Ιράν, να σταματήσουν την κατασκευή των όπλων. Προσευχόμαστε να πετύχουν. Αλλά προσέχουμε. Δεν δεχόμαστε παιχνίδια με τον χρόνο. Δεν είμαι αισιόδοξος, όταν βλέπω τις δηλώσεις του Αχμαντινετζάντ, άρνηση ολοκαυτώματος, επιθέσεις στον σιωνισμό…

Ερ. Απορρίψατε την αμερικανική άποψη για υπογραφή της συνθήκης μη διάδοσης πυρηνικών.

Απ. Υπάρχουν χώρες που υπέγραψαν αλλά συνεχίζουν. Λόγια στο χαρτί. ‘Όταν θα δούμε σοβαρότητα, όταν μας αναγνωρίσουν, όταν γίνει ειρήνη, ο κόσμος θα γίνει διαφορετικός. Το Ισραήλ είναι εναντίον των πυρηνικών. Αλλά σε συνθήκες ειρήνης. Δεν πηγαίνεις στον πόλεμο χωρίς ένα μαχαιράκι. Οι Αμερικανοί δεν απευθύνονταν ειδικά στο Ισραήλ. Δεν υπήρξε στρατηγική αλλαγή, δεν υπήρξε και αλλαγή στην ισραηλινή πολιτική.

Ερ. Εξηγήσατε τους κινδύνους που διατρέχουν οι αδύναμοι. Αλλά κίνδυνο διατρέχουν και όσοι παραβασίζονται στην ισχύ τους, η ΕΣΣΔ, οι ΗΠΑ στο Ιράκ…

Απ. ‘Όταν αμύνεσαι, είσαι ισχυρότερος από οποιονδήποτε. Είναι διαφορετική η σημασία της ισχύος εν αμύνη και εν επιθέσει. Μη μας συγκρίνετε με μεγάλες χώρες. Είμαστε μικροί, πέντε-έξη εκατομμύρια, από όλο τον κόσμο, με εμπειρία φόβου, με μηδέν απόσταση από το «μέτωπο», κάνεις ένα βήμα στην Ιερουσαλήμ και σούρχεται η βόμβα. Δεν επιδιώκουμε πόλεμο, μιλιταρισμό. Αλλά δεν μας δίνουν τη δυνατότητα.

Ερ. Ποιοι είναι οι όροι σας για ειρήνη με το Ιράν. Ποια θα ήταν μια ικανοποιητική βάση για ομαλοποίηση της σχέσης σας;

Απ. Να περιοριστούν στην ειρηνική χρήση της ατομικής ενέργειας, υπό την παρακολούθηση της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας και άλλων. Δεν πιστεύουμε το καθεστώς αυτό. Οι Αμερικανοί, οι Γάλλοι, οι Γερμανοί ξέρουν γιατί δεν τους πιστεύουν. Η ΔΕΕΑ ανέφερε στον ΟΗΕ το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ερ. Πως βλέπετε τις εξελίξεις σε Αφγανιστάν και Πακιστάν;

Απ. Ανησυχώ πάρα πολύ για τον κύκλο των εξτρεμιστών Ταλιμπάν εκεί και μαζί το Ιράν εκεί. Πρέπει κάποιος να σταματήσει τους Ταλιμπάν αποφασιστικά.

Ερ. Το δοκίμασαν χρόνια και δεν δουλεύει.

Απ. Ο κόσμος δεν είναι ακόμα ενωμένος σε αυτό. Το ίδιο το Πακιστάν είναι διηρημένο. Αργά ή γρήγορα θα καταλάβουν ότι το φίδι της καταστροφής είναι σπίτι τους. Φαντάζεστε να πάρουν οι Ταλιμπάν ατομικά όπλα;

Ερ. Πάντως και σε σας υπάρχουν εξτρεμιστές. Το γαλλικό περιοδικό Μαριάν διηρωτάτο πως είναι δυνατόν να βλέπουμε μια εβραϊκή άκρα δεξιά, ένας «Εβραίο Λεπέν» στην κυβέρνηση;

Απ. Ας τους δώσουμε χρόνο κι ας μετρήσουμε τα σφάλματά τους. Ελπίζω ότι μετά τη συνάντηση του κ. Νετανιάχου με τους Προέδρους Μουμπάρακ και Ομπάμα, τα πράγματα θα είναι σαφέστερα.

Ερ. Δεν βλέπω πρόταση από το Ισραήλ, ούτε καν εμμονή στα δύο κράτη. Που πάμε;

Απ. Νομίζω ότι η πολιτική της παρούσας κυβέρνησης θάναι σαφέστερη μετά τη συνάντηση με τον Ομπάμα

Ερ. Ο αρχηγός της Χαμάς Μεσάαλ τάχθηκε υπέρ της λύσης δύο κρατών.

Απ. Δεν πιστεύω ούτε μία κουβέντα του.

Ερ. Ο Μπερλουσκόνι πρότεινε την ένταξή σας στην ΕΕ. Είναι επιδίωξη και επιθυμία σας;

Απ. Η πρόταση είναι πολύ κολακευτική. Ευρώπη και Ισραήλ μοιράζονται πολλά, σε ιστορία, αξίες, κουλτούρα, οικονομία. ‘Εχουμε σειρά συμφωνιών. Εντούτοις, επί του παρόντος, το Ισραήλ θάθελε να δει τον εαυτό του τμήμα της Μεσογειακής ‘Ενωσης, εν ειρήνη με όλους τους γείτονές του.

Ερ. Μερικοί σε Ελλάδα και Κύπρο προτείνουν να φτιάξουμε στρατηγική σχέση μαζί σας. Ποιο το νόημα όταν έχετε πολύ αναπτυγμένη στρατηγική σχέση με τη Τουρκία, που είναι το δικό μας πρόβλημα;

Απ. Θεωρούμε την Ελλάδα σημαντική. Θέλουμε ισχυρότερες, βαθύτερες σχέσεις. Εξαιτίας της μακράς ιστορίας, είμαστε παλιά, σοφά έθνη, μεσογειακά, πολύ κοντά. Έχουμε Ορθόδοξο Πατριάρχη στην Ιερουσαλήμ. ‘Ερχονται εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες εδώ., συνεργαζόμαστε στην έρευνα. Είμαι πολύ ευτυχής για τη δράση των ελληνικών αρχών, έχουμε μεγάλη συνεργασία. Δεν είναι οι σχέσεις αυτές ανταγωνιστικές προς τις σχέσεις με την Τουρκία. Δεν είναι παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Στην καρδιά μας χωράνε πολλοί φίλοι.

Τρεις "μαύρες τρύπες" στο ευρωπαϊκό σύμπαν

Το δέος της αποχής, το θεσμικό "σάντουιτς" και η στρατηγική έναντι της Τουρκίας

Την πλάτη στις κάλπες στρέφει τώρα μια πλειοψηφία πολιτών στις χώρες της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης, πολιτών άλλωστε μόνο μια μειοωηφία των οποίων δηλώνει στις δημοσκοπήσεις (π.χ. το τελευταίο ευρωβαρόμετρο) ότι εμπιστεύεαι τα όργανα της ΕΕ. Περιλαμβανομένου ενός κοινοβουλίου που, μόνο πολύ μερικά, ανταποκρίνεται στον ρόλο που υποδηλώνει το όνομά του.

Σε μια προσπάθεια να αναζωογονήσουν το ενδιαφέρον των εκλογέων, Σαρκοζί και Μέρκελ απευθύνθηκαν από κοινού στους πολίτες καλώντας τους να στηρίξουν μια ”Ευρώπη που προστατεύει”, όπως είναι ο τίτλος του κοινού άρθρου τους στη “Ζουρνάλ ντε Ντιμάνς”, παραμερίζοντας τις διαφορές τους και επιχειρώντας να θυμίσουν τον πάλαι ποτέ “κραταιό” γαλλογερμανικό άξονα. Στην πραγματικότητα όμως ο “άξονας” μοιάζει σκιά του εαυτού του. Μαζί και το “πολιτικό σχέδιο” πίσω από μια ΅ξεχειλωμένη” Eυρώπη των 27, που η γαλλική επιθεώρηση “Geopolitiques” παρομοιάζει με ζώο που, όσο μεγαλώνει, τόσο πιο δυσδιάκριτο γίνεται το κεφάλι του!
Η παρέμβαση άλλωστε Σαρκοζί και Μέρκελ γίνεται σε μια Ευρώπη όπου όλα σχεδόν τα πολιτικά σχέδια μοιάζουν σε αποσύνθεση, όπου η σοσιαλδημοκρατία δεν τολμάει καν να επικαλεσθεί τον Κέυνς, έστω και με τον τρόπο που το κάνει ο Ομπάμα στις ΗΠΑ, ενώ και η λεγόμενη ριζοσπαστική αριστερά αποφεύγει στην πραγματικότητα να προτείνει ένα δικό της πολιτικό σχέδιο. Οι Γάλλοι “ριζοσπάστες” π.χ. τύπου Μπεζανσενό ή Μελανσόν, προτιμάνε να κατεβαίνουν διασπασμένοι στις εκλογές, μη τυχόν και ξεπεράσουν το Σοσιαλιστικό Κόμμα και πρακτικά έχουν μεταβληθεί σε είδος συνδικάτων, που ζητάνε προστασία εισοδημάτων και δικαιωμάτων, αποφεύγουν όμως να κάνουν σοβαρές καμπάνιες για αριστερές ιδέες (oύτε καν για την εθνικοποίηση των “τοξικών” τραπεζών που κλήθηκαν να διασώσουν οι φορολογούμενοι). Παραδόξως, σε μια εποχή που χρεωκόπησαν σύμβολα του καπιταλισμού, όπως η Σίτυ Μπανκ και η Τζένεραλ Μότορς, η ευρωπαϊκή αριστερά μοιάζει πολιτικά πιο αδύναμη από ποτέ.

Σκάνδαλα ταλανίζουν χώρες όπως η Βρετανία, το Βέλγιο, η Ελλάδα. Αλλού, η παρακμή παίρνει τη μορφή ευτελισμού κάθε αξίας, συνειδητής προσπάθειας αποκτήνωσης των κοινωνιών και διαφθοράς της πολιτικής (Ιταλία του Μπερλουσκόνι). Οι ηγέτες της Ευρώπης ελπίζουν ότι απέφυγαν τα χειρότερα στην οικονομία, πληρώνοντας από τους προϋπολογισμούς τις ζημιές των τραπεζιτών, αποφεύγοντας όμως ταυτόχρονα επώδυνες πολιτικές αναδιανομής και ριζικής μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η οικονομική κρίση παραμένει όμως βαθύτερη στην Ευρώπη απότι στις ΗΠΑ, και πολλοί οικονομολόγοι δεν είναι καθόλου σίγουροι για πραγματική ανάκαμψη τα επόμενα πέντε χρόνια, έστω κι αν οι κοινωνικές συνέπειες είναι προς το παρόν εδώ περισσότερο αφομοιώσιμες, όπου τουλάχιστον διατηρούνται ακόμα οι προστασίες κάποιου κοινωνικού κράτους. Κι έτσι άλλωστε, η ΕΕ δεν κατάφερε να παρέμβει στην αιχμή της κρίσης ως ¨Ενωση, στηρίχτηκε κυρίως στα εθνικά μέσα για την αντιμετώπισή της.

Δεν είναι ότι η κοινή γνώμη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν γνωρίζει τη σημασία που έχουν οι αποφάσεις των οργάνων της ΕΕ για τη ζωή των πολιτών σε κάθε μια χώρα. Δεν μοιάζει όμως να πιστεύει ότι στην πραγματικότητα μπορεί να επηρεάσει αυτές τις αποφάσεις, συμμετέχοντας αίφνης στις ευρωεκλογές. Γι’ αυτό, σχεδόν παντού, το διακύβευμα των “ευρωεκλογών” είναι στην πραγματικότητα εθνικό και όχι ευρωπαϊκό.

Την ίδια την ευρωπαϊκή ”οικοδόμηση” καθορίζουν ανέλεγκτα όργανα, όπως η ανεξάρτητη (από τους πολίτες, όχι τους τραπεζίτες) Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν). Μια επιτροπή που, εδώ και δεκαετίες, κάνει βασικά δύο πράγματα: “Απελευθερώνει” ασταμάτητα τις “αγορές” και διευρύνει, εξίσου ασταμάτητα, μια ‘Ενωση, που ήδη μοιάζει να έχει σε μεγάλο βαθμό μετατραπεί σε αυτό που αποτελούσε παγίως αγγλοσαξωνική επιδίωξη: μια ζώνη ελευθέρων ανταλλαγών, όπου τα κοινωνικά, φορολογικά και οικολογικά κεκτημένα εξισώνονται από την αγορά, δηλαδή προς τα κάτω, κατεδαφίζοντας σταδιακά τη σημαντικότερη κατάκτηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού, το μεταπολεμικό κοινωνικό κράτος. Και μια ζώνη που ακολουθεί και στηρίζει τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, υποθηκεύοντας μόνιμα κάθε ιδέα ή δυνατότητα πολιτικής ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ. Δίπλα στην Τράπεζα και την Κομισιόν, ένα τρίτο όργανο με επιρροή, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εργάζεται εξίσου ασταμάτητα για την επιβολή του ευρωπαϊκού επί των εθνικών δικαίων, αλλά και διακρίνεται για μια ιδιαίτερα φιλελεύθερη ανάγνωση των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων, εις βάρος των κοινωνικών και εργατικών δικαιωμάτων.

Το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο δεν είναι, θεσμικά και πολιτικά, παρά ο φτωχός συγγενής των οργάνων που όντως αποφασίζουν τις πολιτικές της ¨Ενωσης. Δεν έχει τη νομοθετική πρωτοβουλία να προτείνει τις ντιρεκτίβες και τους κανονισμούς, η Κομισιόν διατηρεί το δικαίωμα εισήγησης αυτών των κειμένων και καθορισμού της σημασίας τους. Από τα δικαιώματα “συναπόφασης’ του κοινοβουλίου εξαιρούνται η δικαιοσύνη, οι εσωτερικές υποθέσεις, η φορολογία και η εξωτερική πολιτική. Οι βουλευτές δεν μπορούν να αποφασίσουν για τα έσοδα της ¨Ενωσης και, αν μπορούν να καταψηφίσουν τα μέλη και τον πρόεδρο της Κομισιόν, δεν έχουν το δικαίωμα να προτείνουν δικούς τους υποψήφιους.

Αν, θεσμικά, το ευρωκοινοβούλιο μοιάζει με σάντουιτς μεταξύ Κομισιόν και κυβερνήσεων, πολιτικά συχνά εξαφανίζεται μέσω της εν πολλοίς συνδιαχείρισής του από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Σοσιαλιστές. Στο περιβάλλον όμως του Μάαστριχτ, οι πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης μοιάζουν περισσότερο διαχειριστικές παρά πολιτικές, με τους ίδιους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να προσδιορίζουν ασφυκτικά τις ασκούμενες πολιτικές. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τη γλωσοδιάρροια για το λεγόμενο δημοκρατικό έλλειμμα, κανείς δεν σκέφτεται στα σοβαρά να το διορθώσει. Οι συνθήκες της Νίκαιας και της Λισσαβώνας, ή η ευρωπαϊκή συνταγματική, αντιμετώπισαν το πρόβλημα ως τεχνικό πρόβλημα συντονισμού κυβερνήσεων και όχι ως βαθύτερη διάσταση πολιτών, κοινωνίας και ευρωπαϊκής ελίτ. Το γαλλικό, ολλανδικό και ιρλανδικό όχι αντιμετωπίστηκαν ως παραπατήματα, μικροατυχήματα και αναζητήθηκαν τεχνικοί τρόποι για να παρακαμφθεί, όχι να ικανοποιηθεί η λαϊκή θέληση, είτε βάζοντας τους λαούς να ξαναψηφίσουν, είτε περνώντας τις καταψηφισθείσες ρυθμίσεις από το κοινοβουλευτικό “παράθυρο”. (Το ίδιο κινδυνεύει να συμβεί και με το κυπριακό δημοψήφισμα του 2004, που δεν αφορά μεν άμεσα την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, επηρεάζει όμως καθοριστικά την πολιτική της διεύρυνσης).

Τουρκική ένταξη: η αβάσταχτη ελαφρότητα της ¨Ενωσης

Την αντίθεσή τους στην τουρκική ένταξη στην ΕΕ εξέφρασαν ο Πρόεδρος Σαρκοζί και η Καγκελλάριος Μέρκελ, σε μια προφανή προσπάθεια να κερδίσουν προεκλογικούς πόντους για τα κόμματά τους. Γιατί στη Γαλλία, τη Γερμανία και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ, υπάρχει διαπιστωμένη και σταθερή αντίθεση της πλειοψηφίας των πολιτών στην ένταξη της Τουρκίας. Για τον μέσο πολίτη, όπως και για κάθε γεωγράφο, ακόμα και Τούρκο, η Τουρκία βρίσκεται κυρίως στην Ασία. Από την άποψη των θεσμών, της πολιτικής κουλτούρας και της οικονομικής δομής, χώρες όπως η Αυστραλία ή η Νέα Ζηλανδία είναι πολύ πιο κοντά στην ΕΕ!

Εντούτοις εγείρονται μεγάλα ερωτηματικά για το τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι δηλώσεις και κατά πόσον θα ακολουθηθούν από πρακτικά μέτρα ή δεν συνιστούν απλά προεκλογικά πυροτεχνήματα. Για παράδειγμα, ο κ. Σαρκοζί μπορεί να τάσσεται δημοσίως εναντίον της εντάξεως, ταυτόχρονα όμως απάλειψε από το γαλλικό σύνταγμα όρο που επέβαλε σε κάθε περίπτωση δημοψήφισμα, όρο που θα ήταν υπό τις προβλέψιμες συνθήκες το πιο δύσκολο, σχεδόν ανυπέρβλητο εμπόδιο στον δρόμο της ¨Αγκυρας!

Πολλοί αναλυτές δεν πιστεύουν ότι τελικά η Τουρκία θα γίνει μέλος της ¨Ενωσης – κι ότι αν αυτό όντως συνέβαινε θα ήταν το οριστικό τέλος οποιουδήποτε ευρωπαϊκού σχεδίου. Ταυτοχρόνως όμως κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος και να διακόψει πρακτικά μια πολιτική που, με τον τρόπο που λειτουργεί η ΕΕ, θα οδηγηθεί αναπόφευκτα σε ολοκλήρωση αν δεν διακοπεί. Οι Αυστριακοί ελπίζουν ότι θα το κάνουν οι Γερμανοί, οι Γερμανοί ότι θα το κάνουν οι Γάλλοι, οι Γάλλοι ότι θα το κάνει μόνος του ο τουρκικός στρατός, αλλά αυτός δεν μπορεί, ακόμα κι αν θέλει να το κάνει, γιατί στον πυρήνα του κεμαλισμού είναι η ευρωπαϊκή υπόσχεση. Το πιο σουρεαλιστικό στοιχείο στην υπόθεση είναι η φανατική υποστήριξη της ιδέας της τουρκικής ένταξης από μια χώρα που έχει καταληφθεί κατά το ήμισυ από τον τουρκικό στρατό και μια άλλη που απειλείται από αυτόν! Υπάρχει ένα έκδηλο στοιχείο στρατηγικής ασυναρτησίας στην ευρωτουρκική σχέση, δεν είναι όμως βέβαιο ότι θα βρεθεί ένας ορθολογικός τρόπος “επιδιόρθωσης” κι ότι δεν θα οδηγηθεί το πράγμα σε μια τελική έκρηξη, προϊόν ματαιωμένων προσδοκιών όλων των εμπλεκομένων.

Αν η πολιτική των Γαλλογερμανών και των Ελλήνων έναντι της Τουρκίας διακρίνεται από πολύ οπορτουνισμό και ελάχιστη στρατηγική σαφήνεια, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την πολιτική του Λονδίνου και της Ουάσιγκτον. Που επιχειρούν συνεπέστατα, και με μεγάλη επιτυχία, εδώ και δεκαετίες, να προωθήσουν αυτή την ελάχιστα δημοφιλή ιδέα ως ευρωπαϊκή πολιτική. “Oι μόνοι που μοιάζουν να έχουν μια σαφή στρατηγική ιδέα των απώτατων ορίων της ¨Ενωσης είναι οι αμερικανικές κυβερνήσεις” σημειώνει ο Μισέλ Φουσέ στη Μοντ Ντιπλοματίκ - και είναι σχεδόν προφανές ότι αυτή η ιδέα έχει να κάνει με την επιδίωξη ανάσχεσης της Ρωσίας και τη μεσανατολική πολιτική των ΗΠΑ.

Για μας, η κατάσταση αυτή συνεπάγεται πρακτικά ότι, αντί η τουρκική ένταξη να είναι η μεγάλη ευκαιρία της Αθήνας και της Λευκωσίας να λύσουν τα προβλήματά τους, όπως τουλάχιστον παρουσιάζεται παρ’ ημίν, κινδυνεύουν Ελλάδα και Κύπρος να δεχθούν ασφυκτικές πιέσεις εντός του τρέχοντος έτους για να αποδεχθούν επαχθείς ρυθμίσεις σε κυπριακό-Αιγαίο, κάτι που ήδη άλλωστε ουσιαστικά προανήγγειλαν με τη στάση τους στον ΟΗΕ Βρετανία και ΗΠΑ, όπως επίσης, με λόγια και με έργα, και ο προεδρεύων το δεύτερο εξάμηνο Σουηδός Υπουργός Εξωτερικών Καρλ Μπιλντ.

Κόσμος του Επενδυτή, 6-7.6.2009

Χριστόφιας όπως Γκορμπατσώφ (Ιστορίες από την περεστρόικα)

ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΟΥ ΓΚΟΡΜΠΑΤΣΩΦ (ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΟΚΑ)
ΠΑΝΩ ΑΠΌ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ


Στις αρχές του χρόνου άκουσα τυχαία στο ΡIK τον Δημήτρη Χριστόφια να παρεμβαίνει στις επικείμενες τότε εκλογές νέου ΓΓ του ΑΚΕΛ και να διατυπώνει έμμεσα, πλήρως αναπόδεικτα και ανώνυμα, πλην σαφέστατα υπονοούμενα εναντίον του Νίκου Κατσουρίδη, για κάποια μορφής «διαφθορά», ακριβέστερα για τρόπο ζωής που δεν συνάδει με αριστερό ηγέτη. Ο Κατσουρίδης, φυσικός ηγέτης του κόμματος και υπεύθυνος των προεκλογικών του εκστρατειών, ήταν υποψήφιος για τη θέση του ΓΓ, εναντίον του ‘Αντρου Κυπριανού, ανθρώπου του μηχανισμού και ευνοούμενου του κ. Χριστόφια. Η επίθεση κατά Κατσουρίδη μπορεί να θεωρηθεί ως μία από τις κλασικότερες ασκήσεις σταλινικής μεθοδολογίας σε ΚΚ.

Ακούγοντάς τους υπαινιγμούς Χριστόφια, μια ξαφνική θύμηση μου ήρθε από τα χρόνια που, δημοσιογράφος στη Μόσχα, παρακολουθούσα την πορεία της «περεστρόικα» προς τη διάλυση ΚΚΣΕ και ΕΣΣΔ. Θυμήθηκα τις ανυπόσταστες κατηγορίες εναντίον του Γιεγκόρ Λιγκατσώφ, Νο2 στο ΚΚΣΕ, για διαφθορά και υπόθαλψη συνωμοσιών εναντίον του Γκορμπατσώφ. Οι κατηγορίες μπορεί να μην αποδείχθηκαν ποτέ και δεν υπάρχει καμμιά ένδειξη ότι ευσταθούσαν, το πολιτικό τους όμως αποτέλεσμα ήταν παραπάνω από υπαρκτό: Ο Αλεξάντρ Γιάκοβλεφ, πιθανότατα όργανο «εξωσοβιετικών» δυνάμεων, σε κάθε περίπτωση όμως φορέας μιας αντισοβιετικής ιδεολογίας και πρακτικής, κατάφερε να πάρει, σε μεγάλο βαθμό, τον έλεγχο του ΚΚΣΕ και, ιδίως, του «ιδεολογικού» μηχανισμού και των ΜΜΕ. Εκτός από τα υπονοούμενα για διαφθορά του Λιγκατσώφ, ενορχηστρώθηκε μια ολόκληρη καμπάνια τότε, για να παρουσιασθεί ο τελευταίος ως εκπρόσωπος της πιο «αντιδραστικής», «δεξιάς», «οπισθοδρομικής» πτέρυγας, που βυσσοδομούσε και συνωμοτούσε εναντίον Γκορμπατσώφ και «μεταρρύθμισης». Οι συνέπειες της νίκης, με τέτοια μέσα, του Γιάκοβλεφ επί του Λιγκατσώφ ήταν μοιραίες, «θανατηφόρες» για την ΕΣΣΔ και το ΚΚΣΕ.

Δίνω κάποια σημασία στις αναμνήσεις αυτές γιατί διατύπωσα στο βιβλίο μου «Η Κύπρος σε παγίδα» (Λιβάνης, 2008) την υπόθεση εργασίας ότι μπορεί να βρισκόμαστε στο κυπριακό σε μια διαδικασία «αυτοκατάλυσης» της Κυπριακής Δημοκρατίας (και του ΑΚΕΛ), ανάλογης με την αυτοκατάλυση της ΕΣΣΔ (και του ΚΚΣΕ) – αυτοκατάλυση «υποβοηθούμενη» ασφαλώς από υπηρεσίες και ποικίλα κέντρα των χωρών που επιδιώκουν, για δικούς τους στρατηγικούς λόγους, να ελέγχουν Κύπρο και Ελλάδα, δηλαδή της Βρετανίας, των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

¨Οτι υφίστανται τάσεις αυτοκατάλυσης του κυπριακού κράτους δεν υπάρχει αμφιβολία. Το σχέδιο Ανάν ήταν μια πρώτη απόπειρα, αφού προέβλεπε ρητά ότι την τελική εξουσία στο νέο «κράτος» που δημιουργούσε θα την ασκούσαν τρεις μη Κύπριοι δικαστές που διόριζε ο Κόφι Ανάν και θα μπορούσαν να διαλέγουν τους διαδόχους τους, ενώ τρεις ξένοι στρατοί θα είχαν δικαίωμα επέμβασης στο νέο αυτό «κράτος». Αλλά και οι σημερινές ελληνικές προτάσεις (του κ. Χριστόφια), που δημοσιεύτηκαν στον «Κόσμο του Επενδυτή» (15.3.2009) προβλέπουν ένα εξωφρενικό και δαιδαλώδες σύστημα διακυβέρνησης, όπου πότε θα αποφασίζει ‘Ελληνας Πρόεδρος, πότε Τούρκος και πότε ξένος δικαστής και μια πληθώρα από άλλες φόρμουλες που και δεν έχουν εφαρμοσθεί πουθενά αλλού στον κόσμο και καταλύουν εν τέλει τις αρχές της λαϊκής κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν βρισκόμαστε μπροστά σε διαδικασία αυτοκατάλυσης, αλλά από ποια στάδια θα περάσει και αν θα ολοκληρωθεί.

Αναλογίες Κύπρου και ΕΣΣΔ

Η αναλογία ανάμεσα στις διακοινοτικές συνομιλίες της Λευκωσίας και την σοβιετική περεστρόικα ίσως ξενίζει τον αναγνώστη, που δικαιολογημένα διερωτάται ποια σχέση μπορεί να έχουν Κύπρος και ΕΣΣΔ (ΑΚΕΛ και ΚΚΣΕ είναι αντίθετα αρκετά όμοιες δομές). Παρά όμως τις τεράστιες διαφορές υπάρχει στην πραγματικότητα μεγάλος αριθμός δομικών ομοιοτήτων:

- η απροθυμία του σοβιετικού τότε χώρου (ηγεσία περισσότερο, κοινωνία λιγότερο) να εξακολουθήσει να αντιστέκεται στις ποικιλόμορφες πιέσεις του διεθνούς περιβάλλοντος και ο πειρασμός να ενταχθεί σε αυτό υποχωρώντας στις απαιτήσεις του, κάτι το οποίο συμβαίνει και σήμερα με τον ελληνικό χώρο, τμήμα του οποίου είναι η ελεύθερη Κύπρος, ο οποίος δεν πολυθέλει να καταβάλει το τίμημα μιας μαχητικότερης αντίθεσης στην τουρκική απειλή

- η ανάγκη να βρεθεί μια «ιδεολογία» που να επιτρέπει έναν τέτοιο μετασχηματισμό (στην Κύπρο η ιδεολογία αυτή εμφανίζεται ως η ανάγκη να λυθεί εδώ και τώρα το κυπριακό και να αποτραπεί η διχοτόμηση που, ειρήσθω εν παρόδω, συνέβη προ 35 ετών με την υπογραφή Κληρίδη και τη σιωπηρή συγκατάθεση πολλών άλλων!!!), με τον ίδιο τρόπο που μια γυναίκα αναζητεί ένα πρόσχημα για να υποκύψει σε προτάσεις που θεωρεί μεν απαράδεκτες, αλλά βρίσκει πολύ του γούστου της

- η διακυβέρνηση από ένα Κομμουνιστικό Κόμμα, η ηγεσία του οποίου έχει χάσει προ πολλού όποια αίσθηση ιστορικής αποστολής είχε κάποτε και αναζητεί εναγωνίως ένα νέο ρόλο στη «νέα εποχή», σε συνδυασμό με έναν ηγέτη που αυτοεγκλωβίζεται ναρκισσιστικά (και με την ενδεχόμενη στις περιπτώσεις αυτές συνδρομή «καλοθελητών» στην υπηρεσία ξένων μυστικών υπηρεσιών) σε έναν ρόλο «μεγάλου αναμορφωτή», που, όσο διαπιστώνει ότι δεν του «βγαίνει», τόσο επιμένει στον ίδιο δρόμο, μια κλασική ανθρώπινη συμπεριφορά

- μια κρατική και κομματική εξουσία που συγχέει τον εχθρό και τον φίλο. Στην περίπτωση της ΕΣΣΔ ο Γκορμπατσώφ νόμισε ότι η Θάτσερ και ο Ρήγκαν ήταν οι φίλοι του και οι σκεπτικιστές στο κόμμα του οι εχθροί του, που θα τον ανέτρεπαν όπως οι «σκληροπυρηνικοί» γραφειοκράτες τον Χρουστσώφ. Νόμισε ότι ο δυτικός καπιταλισμός και οι ιδέες του θα τον βοηθούσαν να μεταρρυθμίσει το σοβιετικό σύστημα. Οι δυτικές, καπιταλιστικές χώρες, άρχισαν να αναφέρονται στην ΕΣΣΔ ως οι «πολιτισμένες χώρες». Δεν του περνούσε από το μυαλό ότι συνέβαινε το ακριβώς αντίθετο, ότι δεν είχε καν αντιληφθεί ποιος ήταν ο εχθρός του και από πού προερχόταν η απειλή για την εξουσία του. Στην περίπτωση της Κύπρου, η σημερινή της ηγεσία τείνει να αντιληφθεί τον «διεθνή παράγοντα» (Βρετανία, ΗΠΑ, Ισραήλ) και τον εκπρόσωπο της κατοχικής δύναμης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ ως ανασκαστικούς έστω συνεταίρους στην προσπάθεια λύσης του κυπριακού. Εν ονόματι της αναγκαίας συμφιλίωσης με τους Τουρκοκύπριους, καταστρέφει την εικόνα της Τουρκίας (που συχνά τους χρησιμοποιεί ή πάντως τους επικαλέίται) ως «εχθρού» των Ελληνοκύπριων. Πρέπει να τονίσουμε ότι η καταστροφή της εικόνας του εχθρού ήταν το κεντρικό σημείο της γκορμπατσωφικής πολιτικής που οδήγησε στη διάλυση της ΕΣΣΔ. Αντίθετα, το ΚΚ Κίνας διατήρησε πάντα στον πυρήνα της επικοινωνιακής του πολιτικής την εικόνα του εχθρού, ανεξάρτητα από το επίπεδο των σχέσεων με τη Δύση, τους συμβιβασμούς με αυτή ή και τη χρήση των μεθόδων της. Στον πυρήνα της κινέζικης κοσμοθεωρίας παρέμεινε ένα ισχυρότατο στοιχείο εθνικής ταυτότητας και μια αντίληψη της Δύσης ως βασικά επιβουλευόμενης και αποικιοκρατικής δύναμης.

- ‘Ενας ηγέτης που νομίζει ότι θα μπει στην ιστορία με τις πολιτικές που έχει επιλέξει και δεν είναι πρόθυμος να εξετάσει εγκαίρως εναλλακτικές πολιτικές στο μέτρο που διαπιστώσει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την επίτευξη τώρα και με τις ακολουθούμενες μεθόδους των επιδιώξεών του

Η Ελλάδα είναι μια μάλλον καθυστερημένη χώρα ως προς την παρακολούθηση των παγκόσμιων τάσεων, που συνήθως εμφανίζονται στις ΗΠΑ, φτάνουν με καθυστέρηση (και παραμόρφωση) στη Δυτική Ευρώπη και προσγειώνονται με ακόμα μεγαλύτερη και καθυστέρηση και παραμόρφωση στην Ελλάδα. Η Κύπρος είναι ακόμα πιο καθυστερημένη, ένα στρείδι κλεισμένο στον εαυτό του και τις νοοτροπίες του. Αυτό εξηγεί γιατί το “κύμα του 1989”, που άρχισε στο Βερολίνο πριν 20 χρόνια, κινδυνεύει νάχει ως τελευταίο του θύμα την Κυπριακή Δημοκρατία είκοσι χρόνια μετά. Κατά τρόπο ειρωνικό, αν όχι γελοίο, αν αυτό συμβεί, θα συμβεί όταν ισχυρά κύματα αντίστασης στην παγκοσμιοποίηση και την αυτοκρατορία σηκώνονται τώρα πια από διάφορα σημεία του διεθνούς ορίζοντα!

Αξίζει να θυμίσω ότι η πορεία σοβιετικής αυτοκατάλυσης μπορεί σήμερα να φαίνεται «φυσιολογική» και για ορισμένους «αναπόφευκτη», όπως το ανθρώπινο μυαλό εκλαμβάνει συνήθως το παρελθόν, όταν συνέβαιναν όμως τα γεγονότα δεν ήταν καθόλου αυτονόητη. Ακόμη και σήμερα άλλωστε είναι πολύ περισσότερα τα «αινίγματα», παρά οι βεβαιότητες για την απίθανη πορεία αυτοκαταστροφής του «σοβιετικού κομμουνισμού».

¨Ένα τεστ

Οι κατηγορίες κατά Κατσουρίδη, μου θύμισαν έντονα τις αντίστοιχες εναντίον του Γιεγκόρ Λιγκατσώφ, που κατέληξαν τότε στην εξουδετέρωση του υπαρχηγού του Γκορμπατσώφ και στην άνοδο του Αλεξάντρ Γιάκοβλεφ. Ο αρχηγός της ΚΑ ΓΚΕ ΜΠΕ, ο κ. Κριουτσκώφ, μου είπε αργότερα ότι υπουπτευόταν ότι είχαν στρατολογήσει τον Γιάκοβλεφ ξένες υπηρεσίες όταν σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο Columbia. Ο Michel Tatu, κορυφαίος σοβιετολόγος της γαλλικής Monde, τον «φωτογραφίζει» σε ένα του μυθιστόρημα ως μέλος μιας μυστικής οργάνωσης, που στρατολογήθηκε στη διάρκεια της μακράς του θητείας ως Πρέσβη στον Καναδά.

Δεν μπορώ να γνωρίζω τι από όλα αυτά μπορεί να είναι αλήθεια. Αλλά όποιον «Θεό» κι αν υπηρετούσε ο Γιάκοβλεφ, γεγονός είναι ότι ως μεν υπεύθυνος για την Αν. Ευρώπη έσπευσε να κατεδαφίσει το σοβιετικό μπλοκ, ως δε υπεύθυνος ιδεολογίας του ΚΚΣΕ, να απονομιμοποιήσει εκ των ένδον – και απείρως αποτελεσματικότερα – το σοβιετικό καθεστώς. Μία από τις κύριες μεθόδους που χρησιμοποίησε ήταν το τηλεοπτικό και έντυπο μπαράζ αναθεωρήσεων της σοβιετικής ιστορίας (που έγινε έκτοτε μόδα σε πολλές χώρες, φτάνοντας τελικά στην Ελλάδα και την Κύπρο), ιστορίας που ασφαλώς χρειαζόταν ξαναγράψιμο, όχι όμως την αντίστροφη διαστρέβλωση. Π.χ. την αγιοποίηση των Ρομανώφ, συμβόλου ενός από τους φρικτότερους δεσποτισμούς της ευρωπαϊκής ιστορίας. Με πρωτοβουλία του μέγα θιασώτη του σχεδίου Ανάν, του Υπουργού Παιδείας του Χριστόφια Ανδρέα Δημητρίου, άρχισε τώρα στην Κύπρο το αντίστοιχο ξαναγράψιμο, που ελπίζω να μην οδηγήσει και σε αντίστοιχα εκτρώματα. Ελπίζω αίφνης ότι η νέα ιστορία θα αναφερθεί εκτενώς στα φοβερά εγκλήματα των Βρετανών στην Κύπρο, στο πως οι διπλωμάτες τους σχεδίασαν και ενεθάρρυναν τον διωγμό των Ρωμιών της Πόλης, στα βασανιστήρια της βρετανικής αστυνομίας και της στελεχωμένης με Τουρκοκυπρίου; Εφεδρική;, στις ευθύνες της CIA για τη δικτατορία στην Ελλάδα και την ΕΟΚΑ Β’ κ.ο.κ. Ελπίζω να μη διαβάσω πάλι ότι η Ελλάδα, που ο λαός της στέναζε υπό μία made in USA δικτατορία, επιβληθείσα ακριβώς για να «λυθεί» το κυπριακό, είναι καθ’ οιονδήποτε τρόπο υπεύθυνη για το πραξικόπημα του 1974. Εμένα μου φαίνεται πιο χρήσιμο, αντί για ευχές συμφιλίωσης, φτηνή προπαγάνδα στην υπηρεσία της βρετανικής πολιτικής, που παρακάμπτει και διαστρεβλώνει τις υπαρκτές εθνικές διαφορές, συμβάλλοντας στη διαιώνισή τους, αντί για επιθέσεις στον εθνισμό και όχι εθνικισμό της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων του νησιού, που μάλιστα αγωνίζεται, ή έτσι λέει η πολιτική του ηγεσία, εναντίον μιας εισβολής και κατοχής, θάταν προτιμότερο να προβάλλεται στα σχολεία της Κύπρου το καταπληκτικό φιλμ του Κεν Λόουτς για την Ιρλανδία. Θα μου φαινόταν επίσης πολύ θετικό να πληροφορούνται οι μαθητές για τους δύο αιώνες εγκλημάτων της Βρετανικής Αυτοκρατορίας σε όλο τον πλανήτη, για τον πόλεμο του οπίου φερ’ ειπείν ή για τις μεθόδους του βρετανικού ιμπεριαλισμού. Για να δούμε, θάχουν τέτοιο θάρρος οι κομμουνιστές της Κύπρου, ή θα προτιμήσουν να επιβεβαιώσουν την κατηγορία του αγγλόπληκτου που ορισμένοι τους απευθύνουν;

‘Εγραψα ένα άρθρο παραλληλίζοντας την ιστορία Λιγκατσώφ-Γιάκοβλεφ και Κατσουρίδη-Κυπριανού στο περιοδικό «Μετροπόλιταν» και περίμενα να δω το αποτέλεσμα της εκλογής στο ΑΚΕΛ (1). Δεν ήξερα ποιος θα βγει, κι όταν έμαθα ότι έχασε, προσέθεσα κι αυτή την ένδειξη στον κατάλογο των ομοιοτήτων ανάμεσα στην «περεστρόικα-καταστρόικα» του Γκορμπατσώφ και τη διαδικασία Χριστόφια-Ταλάτ.
Η επιτυχία της πρόβλεψης με ώθησε να σκεφτώ τι άλλα συνέβησαν στην ΕΣΣΔ, μέχρι να υποσταλεί η Κόκκινη Σημαία από το Κρεμλίνο και να διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη η Σοβιετική ‘Ενωση και, κατ΄αναλογίαν τι θα μπορούσε να συμβεί στην Κύπρο, αν το μοντέλο επαληθευόταν.

Το βουβό καλοκαίρι του 1991

Η ανάμνησή μου γύρισε στον Ιούλη του 1991. Ο Γκορμπατσώφ είχε καλέσει μια ομάδα δημοσιογράφων σε μια δεξίωση, εν όψει των διακοπών. ‘Ηταν μάλλον βαρετή, έκανε κι αυτή την υγρή, αποπνιχτική ζέστη της Μόσχας. Τραβήχτηκα σε μια άκρη με έναν αυστριακό συνάδελφο. «Λες να μη γίνει τίποτα στο τέλος?», με ρώτησε. Τώρα πια ξέρω ότι στην πολιτική, όπως και στο χρηματιστήριο, τα μεγάλα γεγονότα έρχονται όταν όλοι έχουν βαρεθεί να τα περιμένουν κι αρχίζουν να διερωτώνται μήπως δεν συμβούν ποτέ. ‘Ολοι ξέραμε ότι κάτι θα γινόταν, η διάλυση είχε προχωρήσει πολύ και κάτι θα γεννούσε, δεν ξέραμε όμως τι θα γινόταν και πότε. ‘Αλλωστε δεν υπήρχαν θεσμικά ραντεβού, εκλογές ή κάτι άλλο. Καλοκαίρι ήταν κι εγώ σκεφτόμουν να πάω στη Σιβηρία και την Κεντρική Ασία. Θα γίνει στο τέλος καμμιά δικτατορία και δεν θάχω προλάβει να δω τη χώρα σκέφτηκα και το αποφάσισα. Αφησα τη Μόσχα προς ανατολάς, θαύμασα τα χαλιά της Μπουχάρας στο παζάρι του Ασχαμπάντ, απέλπισα τον αξιωματικό της ΚΑ ΓΚΕ ΜΠΕ που μας έπιασε, γελώντας με το πείσμα μας, τρίτη φορά να μπαίνουμε σε απαγορευμένη για ξένους περιοχή, θέλοντας να δούμε μια από τις πόλεις του Μεγαλέξανδρου. Ο γέρος, στο κάστρο της Χιβά, απαράλλαχτο όπως όταν τα καραβάνια διέσχιζαν το δρόμο του μεταξιού, θύμωσε γιατί οι χάντρες στο κομπολόι μου δεν ήταν σωστές και μέστειλε να το διορθώσω επειγόντως, ο ηλικιωμένος στο σοκκάκι της Μπουχάρας θύμωσε κι αυτός που τον φωτογράφισα. Ερωτεύτηκα την πόλη του Ομάρ Καγιάμ, τη μαγική Σαμαρκάνδη και σκέφτηκα τρυφερά τον σοφό άρχοντα Ουλούγκ Μπεγκ, κυττάζοντας το τηλεσκόπιό του. ‘Ημουν πιο άπειρος τότε, ένοιωθα τη μελαγχολία του μεσαιωνικού βασιληά, δεν ήθελα όμως να ερμηνεύσω την απαισιοδοξία του Τατζίκου φίλου μου, πρωτοκλασσάτου κομματικού στελέχους, ούτε τη μελαγχολία του Εβραίου διανοούμενου που οργάνωνε στο Κισινιώφ της Μολδαβίας, το πρώτο συμπόσιο για τον απαγορευμένο Φρόιντ, την ίδια ώρα που το εμπόριο άρχιζε νμα κατατρώει τα υπολείμματα της Ουτοπίας στο κράτος που ίδρυσαν ο Λένιν κι ο Τρότσκι, όπως δεν καταλάβαινα την ταχυδρομική υπάλληλο της γειτονιάς μου, πούφευγε τρομοκρατημένη από το πουρμπουάρ πούθελα μια μέρα να της δώσω.. Στην πόλη του Ταμερλάνου, την Τασκένδη, συνάντησα τον Ισλάμ Καρίμωφ, που κυβερνά και σήμερα με σιδηρά πυγμή το Ουζμπεκιστάν. «Που το πάει ακριβώς ο Γκορμπατσώφ?», ρώτησα τον α’ Γραμματέα του Ουζμπέκικου ΚΚ και μέλος του ΠΓ του ΚΚΣΕ κι αυτός μου απάντησε¨ «Μακάρι νάξερα. Σάμπως καταλαβαίνω κι εγώ»!

Αφήνοντας τη Μέση Ασία αντίκρισα την απεραντωσύνη της Βαϊκάλης και τη γοητεία της τάιγκα, είδα συγκινημένος τις πρώτες εκδόσεις στα γαλλικά του Βολταίρου, πούφεραν ως εδώ οι εξόριστοι Δεκεμβριστές και φιλοξενεί τώρα το Μουσείο τους στο Ιρκούτσκ, αντιμετώπισα στην Τσιτά γραφειοκράτες πούβγαιναν ολόισια από τις σελίδες του Γκόγκολ και του Τσέχωφ, αλλά και στίφη Κινέζων που όρμησαν να αρπάξουν τις βαλίτσες μας, νομίζοντας ότι περιέχουν εμπορεύματα προς ανταλλαγή. Είδα την απάθεια των γκαρσονιών που ούτε καν τρεμόπαιζε το βλέφαρό τους μπροστά στα σύννεφα από τις μύγες που περιπλανιόντουσαν από το απόγευμα πάνω στις σερβιρισμένες για το βράδυ σαλάτες. ‘Αντεξα τη μπόχα από τις υπαίθριες τουαλέτες και τα ακόμη φοβερότερα κουνούπια του Ουλάν Ουντέ, πρωτεύουσας του σοβιετικού βουδισμού. Περπάτησα στις όμορφες λεωφόρους του Χαμπάροφσκ, πρωτεύουσας της σοβιετικής ‘Απω Ανατολής, εκεί που πρωτομίλησε για «επανάσταση» ο Γκορμπατσώφ. Από κει ταξίδεψα για τον τελευταίο προορισμό μου, πριν γυρίσω στη Μόσχα, το Βλαδιβοστόκ. Δίπλα μου στο αεροπλάνο, ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του Ιαπωνικού Υπουργείου Εξωτερικού Εμπορίου, πούχε έρθει να «ανοίξει» τη σοβιετική αγορά, μου εξηγούσε πως οι Αμερικανοί έριξαν τον Τανάκα, γιατί άρχισε άνοιγμα στη Μόσχα, βγάζοντας στα άπλυτα το μεγάλο σκάνδαλο με τις μίζες της Λόκχηντ.

Η Μεγάλη Προβοκάτσια

Αντίκριζα τον Ειρηνικό, από τον τελευταίο σταθμό του ταξιδιού μου, χωρίς να υποπτεύομαι ότι, μια αλλόκοτη, σατανική σύμπτωση, είχε φέρει το τέλος της σοβιετικής γεωγραφίας να συναντάει κείνη την ημέρα το τελευταίο κεφάλαιο της σοβιετικής ιστορίας. Ανοίγοντας την τηλεόραση στο ξενοδοχείο δεν χρειάστηκε να ακούσω τη γκρίζα κυρία – ύφος και παρουσιαστικό με έπεισαν, σε κλάσματα δευτερολέπτου, ότι ήρθε η δικτατορία που τόσοι. Βγήκα αλαφιασμένος στον διάδρομο και έπεσα πάνω στον Γιαπωνέζο συνταξιδιώτη μου. «Τάμαθες;» τον ρώτησα, «τι θα γίνει τώρα, πάει η εμπορική έκθεση που ετοιμάζεις». Καθόλου αναστατωμένος μου απάντησε: «Δεν το νομίζω. ‘Ισως θα είναι και καλύτερα έτσι!»

Αναθεμάτιζα τον εαυτό μου για την ιδέα να βρεθώ στην ¨Απω Ανατολή, δέκα ώρες πτήση από τη Μόσχα. ‘Ημουνα παιδί, αλλά θυμόμουνα καλά και την 21η Απριλίου και το πραξικόπημα του Ιωαννίδη το 1973. Περίμενα τανκς στους δρόμους, κομμένα τηλέφωνα και έκανα σχέδια διαφυγής μέσω … Ιαπωνίας. Γρήγορα όμως διαπίστωσα ότι είχα να κάνω με ένα «μεταμοντέρνο» πραξικόπημα. Τα τηλέφωνα λειτουργούσαν κανονικά, όπως και τα αεροπλάνα. Φτάνοντας στη Μόσχα, διαπίστωσα ότι τα τανκς σταματούσαν στο κόκκινο και στους στρατιώτες δεν είχαν δοθεί σφαίρες, τους είχαν αφήσει να ακούνε με τις ώρες στους δρόμους παθητικά την κριτική λίγων διαδηλωτών. Ο Γέλτσιν έκανε live αντίσταση από τηλεοράσεως. Το πραξικόπημα είχε όλα κι όλα πέντε θύματα. Ο έντιμος στρατάρχης Αχρομέγιεφ που κρεμάστηκε κι ο υπεύθυνος για τα οικονομικά του ΚΚΣΕ Πούγκο πήδηξε από το παράθυρο (όπως λέγανε τότε, άνοιξε το παράθυρο, βγήκε στο μπαλκόνι, έκλεισε απέξω τη μπαλκονόπορτα και πήδηξε στο δρόμο). Τρεις διαδηλωτές σκοτώθηκαν κατά λάθος όταν πανικόβλητο, το πλήρωμα ενός θωρακισμένου που δοκίμασαν να πυρπολήσουν σε ένα τούνελ, έκανε όπισθεν και τους πάτησε. Εκατοντάδες χιλιάδες λαού τους συνόδευσαν στην τελευταία τους κατοικία, λίγα χρόνια όμως αργότερα αυτοί που κέρδισαν την εξουσία χάρη σε αυτά τα γεγονότα, τους είχαν ξεχάσει. Ο παγκόσμιος τύπος και οι κυβερνήσεις χαιρέτιζαν στη διαπασών την ιστορικής σημασίας νίκη της δημοκρατίας, ένα «δεύτερο 1789».

Μερικοί είπαν ότι επρόκειτο για ανικανότητα της ΚΑ ΓΚΕ ΜΠΕ, που δεν είχε εμπειρία πραξικοπημάτων. Αλλά αυτή δεν “ειρήνευσε” σε δέκα μέρες την Πολωνία της Αλληλεγγύης, αυτή δεν έστειλε σε δέκα ώρες στον άλλο κόσμο την κυβέρνηση του Αφγανιστάν; Πότε έγινε ανίκανη; Αρκούσε να συλλάβει τον Γέλτσιν (άντε και τον Λαντσμπέργκις στη Λιθουανία), για να κερδίσει, άλλο ζήτημα τι θα την έκανε τη νίκη της. Κι όμως, τους άφησε άθικτους, να οργανώσουν την αντίσταση με τις τηλεοράσεις τους! ‘Ισως δεν θα μάθουμε ποτέ όλη την αλήθεια για αυτό το πραξικόπημα. Αυτό που εγώ ξέρω όμως, είναι ότι το σενάριο ενός τέτοιου ψευτοπραξικοπήματος το διάβασα σε δύο βιβλία που εξεδόθησαν πολύ προτού εκδηλωθεί. Το ένα ήταν του Tatu που προανέφερα και το άλλο ένα αμερικανικό μυθιστόρημα δράσης. Επρόκειτο για το σενάριο ενός πραξικοπήματος «εθνικιστών», που τους βγάζει από τη φωλιά τους και δίνει την ευκαιρία στους «φιλελεύθερους» να πάρουν την εξουσία εν ονόματι της δημοκρατίας, ενώ η Ρωσία διαλύεται σε 15 κράτη. Μόνο που τα βιβλία δεν εξεδόθησαν μετά, εξεδόθησαν πριν από τα γεγονότα…

Μπορεί το πραξικόπημα να μην ήταν σοβαρό, οι συνέπειές του υπήρξαν όμως τεράστιες. Το πολιτικό κλίμα άλλαξε άρδην εντός τριών ημερών. Κανείς δεν
τολμούσε πια να κάνει την παραμικρή κριτική στον Γέλτσιν, που ταπείνωσε τον άρτι «απελευθερωθέντα» Γκορμπατσώφ, εναντίον του οποίου υποτίθεται ότι είχε στραφεί το ηττηθέν «πραξικόπημα», βάζοντάς τον με το ζόρι να υπογράψει, μπροστά στις κάμερες της τηλεόρασης, την απαγόρευση του ΚΚΣΕ και καθιστώντας τον πολιτικό πτώμα. Τέσσερις μήνες αργότερα υπέγραφε την παραίτησή του από την Προεδρία μιας χώρας που διαλυόταν στις 16 Ομόσπονδες Δημοκρατίες που την αποτελούσαν…

Η Σοβιετική ‘Ενωση δεν διαλύθηκε μόνο εξαιτίας αυτών των γεγονότων. Η διάλυσή της υπήρξε ασφαλώς προϊόν μακρόχρονης εσωτερικής κρίσης, εξωτερικής πίεσης, διεθνούς συγκυρίας, αδυναμίας «αυτοδιόρθωσης» και απουσίας δυνάμεων με ιδέες και συμφέρον να τη μεταρρυθμίσουν. Κεντρικό ρόλο για την απορρύθμιση του συστήματος έπαιξε η καταστροφή της εικόνας του δυτικού καπιταλισμού και των ΗΠΑ ως εχθρού. Πως θα μπορούσε να μείνει στην εξουσία ένα Κομμουνιστικό Κόμμα που παρουσίαζε τον εαυτό του περίπου ως εγκληματική οργάνωση και εκθείαζε τις πολιτικές της Μάργκαρετ Θάτσερ (όπως καλή ώρα τώρα ψάχνουμε πραγματικά ή φανταστικά ελληνικά εγκλήματα για να δικαιολογήσουμε την ουσιαστική αποδοχή των αποτελεσμάτων της εισβολής και την κατοχής στην Κύπρο κι αν ήταν αυτό μόνο θάταν καλά, γιατί στην πραγματικότητα τα συζητούμενα σχέδια για το κυπριακό, δεν αναγνωρίζουν απλά τα τετελεσμένα του 1974, αλλά καταργούν ουσιαστικά την κρατική προστασία υπό την οποία ζουν οι Ελληνοκύπριοι μετά το 1960, καταργούν δηλαδή αυτό που απέμεινε από το 1974!!!).

Ωστόσο, και παρά την προϊούσα διάλυσή της, ο θάνατός της ΕΣΣΔ δεν ήταν φυσικός και, πολύ περισσότερο, το είδος του καθεστώτος και των δυνάμεων που διαδέχθηκαν το ΚΚΣΕ στην εξουσία της απέραντης στέππας, δεν ήταν προϊόν κάποιου πολιτικού ή κοινωνικού «αυτοματισμού», αλλά το προϊόν σχεδιασμού εσωτερικών και διεθνών δυνάμεων. (Ο γράφων έχει βαρεθεί να διαβάζει είτε ότι υπάρχουν πίσω από όλες τις εξελίξεις συνωμοσίες, είτε ότι δεν υπάρχουν συνωμοσίες. «Συνωμοσίες» πάντα υπάρχουν με μια έννοια, ως μη φανερή, συγκεντρωμένη βούληση πολιτικής ισχύος. Για να πετύχουν πρέπει να συντρέχουν όμως και αντικειμενικές συνθήκες. Για την αρρώστια χρειάζεται και εξασθένηση του οργανισμού και μικρόβιο)

Το καλοκαίρι του 1991, δεν υπήρχε θεσμικός ή πολιτικός τρόπος και μέσο να διαλυθεί η ΕΣΣΔ, πόσο μάλλον που είχε προηγηθεί το δημοψήφισμα της 17ης Μαρτίου, όταν οι σοβιετικοί πολίτες ψήφισαν κατά πολύ μεγάλη πλειοψηφία υπέρ της διατήρησης της ‘Ενωσης. Δεν ξέρουμε πως θα εξελίσσονταν τα πράγματα αν δεν είχε μεσολαβήσει το «πραξικόπημα». Ξέρουμε αντίθετα τα κοσμοϊστορικά αποτελέσματά του και, νομίζω, δεν θα πέφταμε έξω, αν το χαρακτηρίζαμε τη μεγαλύτερη πολιτική προβοκάτσια όλων των εποχών και όλων των τόπων.

Back to the future και ο κίνδυνος μιας προβοκάτσιας στην Κύπρο

‘Όπως έγραψα στην αρχή αυτού του κειμένου, η αρχική μου έμπνευση προήλθε από έναν παραλληλισμό της διαδικασίας αυτοκατάλυσης της ΕΣΣΔ και του ΚΚΣΕ και της διαδικασίας αυτοδιάλυσης του ελληνικού χώρου γενικά, του κυπριακού κράτους, που είναι η αχίλλειος πτέρνα του, ειδικά. Ομολογώ ότι είναι μια τολμηρή, παρακινδυνευμένη υπόθεση εργασίας, σημείωσα όμως ήδη μερικούς «δομικούς λόγους» που μου επιτρέπουν να συγκρίνω αυτές τις διαδικασίες. ‘Εως τώρα, δεν βλέπω τίποτα στις εξελίξεις που να διαψεύδουν αυτό το σενάριο, φυσικά όμως παραμένει μια παρακινδυνευμένη υπόθεση εργασίας και φυσικά εύχομαι και ελπίζω να διαψευσθεί. Ευτυχώς άλλωστε, η ιστορία, αν και επαναλαμβάνεται, γιατί οι ίδιοι παράγοντες τείνουν να δράσουν ανάλογα, δεν είναι όπως η φυσική, γιατί τα υποκείμενα τη θυμούνται.

Για να προχωρήσω την αναλογία. ‘Ηδη, αν κρίνουμε από τις ελληνικές προτάσεις στο θέμα της διακυβέρνησης, το εκκολαπτόμενο σχέδιο Χριστόφια-Ταλάτ μοιάζει ακόμα πιο παράλογο από το απορριφθέν σχέδιο Ανάν, δεν θα έχει μεγάλες πιθανότητες να περάσει σε δημοψήφισμα. Εκτός αν, ένα μεγάλο πολιτικό γεγονός αλλάξει δραματικά την ατζέντα και το πολιτικό κλίμα. Για παράδειγμα, μια μεγάλη προβοκάτσια που θα αποδοθεί σε «‘Ελληνες εθνικιστές-σωβινιστές». Αυτό προκύπτει από το σοβιετικό παράδειγμα, αν το χρησιμοποιήσουμε ως αναλυτικό υπόδειγμα. Δυστυχώς όμως προκύπτει και από την ιστορία μας. Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιήθηκε το 1974 με τον Ιωαννίδη (και πιο πρόσφατα από τους Ισραηλινούς με τον Σαακασβίλι στη Γεωργία). Μια αρχική «ελληνική εθνικιστική» προβοκάτσια, επέτρεψε το 1974 να ξεδιπλωθεί το τελικό σχέδιο για την κατάλυση της Δημοκρατίας. Και φυσικά, μια προβοκάτσια δεν πέφτει από τον ουρανό. Χρειάζεται τη δημιουργία των κατάλληλων πολιτικών συνθηκών. Στην Κύπρο το 1972 δημιουργήθηκαν από την ΕΟΚΑ Β’, που παρέσυρε αρκετούς ειλικρινείς ανθρώπους, που νόμιζαν ότι εργάζονταν για την ‘Ενωση με την Ελλάδα, στην πραγματικότητα όμως προετοίμαζαν, υπό την καθοδήγηση βρετανικών και αμερικανικών υπηρεσιών, την εισβολή της Τουρκίας και την κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας! Υπάρχουν και αρκετά άλλα παραδείγματα που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε από την ελληνική, κυπριακή και παγκόσμια ιστορία.

Είναι σύνηθες στην ελληνική ιστορία, υπό ισχυρή εξωτερική πίεση, η «ελίτ» να προσανατολίζεται από τις εξωτερικές δυνάμεις που πιέζουν τον χώρο, αλλά και να διασπάται από αυτές (βλ. π.χ. τον ανταγωνισμό Παπανδρέου-Καραμανλή για τη αμερικανική εύνοια που οδήγησε στις συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου). Ελίτ και κοινωνία αντιπαρατίθενται (όπως συνέβη το 2004, όταν 76% των Ελληνοκυπρίων απέρριψαν το σχέδιο που είχε διαπραγματευθεί η ελληνοκυπριακή και ελληνική ηγεσία).Μια εμφύλια σύγκρουση προηγείται συνήθως μεγάλων καταστροφών (1823-24, διχασμός, ελληνικός εμφύλιος, κυπριακός εμφύλιος). Πολυδιασπασμένος, κατακερματισμένος και αλληλομισούμενος, χωρίς να μπορεί να παράγει επαρκή πολιτική ηγεσία, ο ελληνικός χώρος οδηγείται σε ήττα. Ειρήσθω εν παρόδω, αυτό ακριβώς συνέβη και στην ΕΣΣΔ, όπου διαμορφώθηκαν στο τέλος της «περεστρόικα», δύο εξίσου αδιέξοδα, σε επίπεδο στρατηγικής, πολιτικά στρατόπεδα: οι οπαδοί μιας υπερφιλελεύθερης πολιτικής, δεξιότερα της Θάτσερ, που κατέστρεψε τη Ρωσία σε λίγα χρόνια και οι οπαδοί μιας επιστροφής στον Ιβάν τον Τρομερό.

Αν η ίδια η Τουρκία δεν τορπιλίσει τις διαπραγματεύσεις στην Κύπρο, ζητώντας στο τέλος και την Πάφο, κάτι που πάντως δεν έκανε το 2004, υπάρχει η σοβαρή πιθανότητα να εμφανισθεί ένα καταστροφικό σχέδιο Ανάν Β’, που δεν θα μπορεί να περάσει σε δημοψήφισμα, παρά την μεγάλη υποστήριξη του κυπριακού και ελλαδικού πολιτικού κατεστημένου και τις πιέσεις του ατλαντικού παράγοντα. ‘Ένα σχέδιο που δεν θα αντέχει σε στοιχειώδη λογική αντίκρουση και σοβαρά επιχειρήματα, όπως δεν άντεξε άλλωστε και το, «παράφρον», κατά την εκτίμηση του Δημήτρη Τσάτσου το 2004, αρχικό σχέδιο Ανάν. Και που ακόμα κι αν περάσει οριακά, με πολλές απειλές και εκβιασμούς, δεν θα γίνει αποδεκτό, θα θεωρηθεί αντίθετα προϊόν εθνικής προδοσίας από μια σημαντική μειοψηφία του πληθυσμού. Με δυο λόγια θα κλονισθεί το ανομολόγητο, πλην υπαρκτό συλλογικό σχέδιο που επέτρεψε, σε Κύπρο και Ελλάδα, να έχουμε ειρηνικές και δημοκρατικές εξελίξεις τα τελευταία 35 χρόνια.

Αλλά βέβαια οι ΗΠΑ, η Βρετανία, το Ισραήλ, οι Ατλαντιστές της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης κάποια στιγμή θα σκεφθούν, και μάλλον το έχουν ήδη σκεφθεί, ότι δεν γίνεται ο «κόκκος» της Κύπρου να σταματάει ολόκληρη τη μεγάλη πολιτική τους στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Εκεί, και σε συνδυασμό με τη βαθιά εσωτερική κρίση στην Ελλάδα αρχίζει να αυξάνεται η πιθανότητα μεγάλης κλίμακας προκλήσεων, που θα κινδυνεύσουν να διαρρήξουν το σημερινό επίπεδο ειρηνικών, ομαλών και δημοκρατικών εξελίξεων στην Κύπρο και την Ελλάδα. Πιθανότητα που αυξάνεται από τον τρόπο χειρισμού του κυπριακού από τις ιθύνουσες δυνάμεις των δύο χωρών (είναι π.χ. εξωφρενικό να συντάσσεται κατ’ ουσίαν σύνταγμα εν κρυπτω και εν παραβύστω από τους πολίτες που θα κληθούν, υπό εκβιαστικές πολιτικές συνθήκες, να αποφασίσουν με δημοψήφισμα για το πολίτευμά τους). Αυξάνεται επίσης από έναν πολιτικό λόγο που έχει χάσει προ πολλού το νόημά του (80% των ακροατών σε μια έρευνα του ΡΙΚ απαντούν ότι δεν γνωρίζουν τι είναι η διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία, δηλαδή ο επίσημος στόχος των κυβερνήσεων Αθήνας και Λευκωσίας!). Είναι χαρακτηριστικό ότι η κυπριακή και η ελληνική κυβέρνηση όχι μόνο άφησαν την Τουρκία να εξευτελίσει τις ίδιες (και την ΕΕ) αρχίζοντας διαπραγματεύσεις ένταξης με κατειλημμένη τη μισή Κύπρο και κάζους μπέλι εναντίον της Ελλάδας, αλλά δεν ζήτησαν ούτε καν την τόσο αυτονόητη και πολιτικά καταληπτή και από τον τλευταίο Ευρωπαίο αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. ‘Εθεσαν όρο (και πρακτικά δεν επέμειναν) το άνοιγμα των λιμανιών και των αεροδρομίων της Τουρκίας στα κυπριακά, ένα τεχνικό κατ’ ουσίαν ζήτημα που, κατά τη γνώμη τους, θα συνεπαγόταν την αναγνώριση από το παράθυρο. Πως μπορεί όμως να διατηρηθεί ένα κράτος στην Κύπρο του οποίου η πολιτική ηγεσία ντρέπεται και φοβάται να διεκδικήσει ακόμα και την ύπαρξή του;


Περί διζωνικής δικοινοτικής, πολιτικής ισότητας και επιβίωσης των Ελληνοκυπρίων

Η διζωνική’δικοινοτική από μόνη της δεν σημαίνει τίποτα. Για τους μισούς Ελληνοκυπρίους, αποτελούσε έναν τρόπο να κάνουν το καλό παιδί στους Αγγλοαμερικανούς, παγιδεύοντας την Τουρκία. Για τους άλλους μισούς έναν τρόπο να παραδεχτούν, χωρίς να το πουν ότι στο νέο κράτος δεν θα εφαρμοσθεί ο κανόνας της πλειοψηφίας, ούτε θα υπάρχουν τα υπόλοιπα βασικά χαρακτηριστικά των κρατών παγκοσμίως, θα λέγεται, αλλά δεν θα είναι Κυπριακή Δημοκρατία. Με εξαίρεση τον Ανάν, που ανέθετε σε τρεις ξένους αξιωματούχους και τους στρατούς τους την διακυβέρνηση της νήσου, ουδείς ποτέ προσδιόρισε ποιος θα κάνει κουμάντο σε αυτό το εύρημα. Αυτά έγιναν λόγω του έμφυτου ραγιαδισμού της ελλαδικής και κυπριακής πολιτικής ελίτ, λόγω του τραύματος που επέφερε στους Ελληνοκύπριους η στάση των περισσότερων ελληνικών κυβερνήσεων, λόγω των απίστευτων αποθεμάτων φραγκολεβαντίνικης και ανατολίτικης κληρονομιάς στην Κύπρο, λόγω της καθυστερημένης πολιτικής, δημοκρατικής κουλτούρας και κοινωνικής διαφοροποίησης του νησιού. Μόνο που οι Κύπριοι (και η Ελλάδα) μπορεί να νομίζουν ότι κοροϊδεύουν επιτυχώς, αλλά μόνο τον εαυτό τους κοροϊδεύουν στο τέλος. Υπό την ισχυρή και μεθοδευμένη πίεση του διεθνούς παράγοντα, θα πρέπει να περιμένει λοιπόν κανείς, όταν έρθει η ώρα της αλήθειας, που πλησιάζει τώρα, λόγω του ότι το κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά μπλοκάρουν την ένταξη της ‘Αγκυρας στην ΕΕ, να διασπαστεί η ελίτ, να συγκρουσθεί ελίτ και κοινωνία, όπως ξανάγινε το 2004. Από εκεί απορρέει επίσης ένας κίνδυνος καταστροφής.

Ενόψει του κολοσσσιαίου διακυβεύματος για την Κύπρο και την Ελλάδα της μορφής της λύσης του κυπριακού, διακύβευμα που μπορεί να είναι δυνάμει σημαντικότερο από αυτό των εξελίξεων στη Μικρασία, πριν από έναν αιώνα, γιατί θα αφήσει εκατοντάδες χιλιάδες ‘Ελληνες, στο έλεος της καλής διάθεσης ‘Αγκυρας, Λονδίνου και Ουάσιγκτον, νδύο πράγματα μοιάζουν τελείως απαραίτητα, αλλά και τα δύο μοιάζουν περισσότερο απομακρυσμένα από ποτέ. Πρώτον, μια ουσιαστική συμφωνία των πολιτικών δυνάμεων Ελλάδας και Κύπρου γύρω από τα ελάχιστα όρια ασφαλούς λύσης στο κυπριακό, που είναι η διατήρηση υπό κανονική κρατική εξουσία τουλάχιστον των περιοχών που ζουν οι Ελληνοκύπριοι. Δεύτερον, ένα Κίνημα για την Υπεράσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας που θα πείσει τους πολίτες, ανεξαρτήτως άλλων πεποιθήσεων και διαφορών, στα πλαίσια μιας σε βάθος, δημοκρατικής συζήτησης, σε συνθήκες νηφαλιότητας και χωρίς όλην αυτή την «αργκό-παγίδα» περί του κυπριακού που δεν καταλαβαίνει κανείς και δεν ενδιαφέρει κανένα, για το είδος του κράτους στο οποίο θα ζήσουν και τις συνέπειες που θα έχει. Οι Κύπριοι πολίτες και πολιτικοί (και η Ελλάδα) θα πρέπει τώρα να μάθουν πολύ γρήγορα, επί ποινή καταστροφής τους, τη γλώσσα της αλήθειας, που αποφεύγουν καιροσκοπικά πολλές δεκαετίες και να διεκδικήσουν το κανονικό κράτος που δικαιούνται, ένα κράτος με τα μέσα να ασκήσει την κυριαρχία του και να αμυνθεί, όπου η πλειοψηφία θα αποφασίζει και η μειοψηφία θα γίνεται περισσότερο από σεβαστή. Για τον Περικλή, κράτος είναι ο Δήμος. Μόνο οι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας μπορούν και μόνο αυτοί είναι αρμόδιοι να υπερασπιστούν το κράτος τους, δηλαδή τον εαυτό τους και μαζί την Ελλάδα. Και μόνο έτσι θα αξίζουν τον χαρακτηρισμό πολίτες.

1η Μαίου 2009

(1) To πρότεινα και στην εφημερίδα “Εποχή” που, εδώ και δύο δεκαετίες, υποτίθεται ότι έχει σηκώσει τη σημαία της ελευθερίας της έκφρασης και των ιδεών στον τόσο ταλαιπωρημένο από τον σταλινισμό χώρο της αριστεράς και στην οποία έχω κατά καιρούς δημοσιεύσει άρθρα από το 1988. Μου αντιτάχθηκε ότι η εφημερίδα δεν μπορεί να δημοσιεύσει κριτικές της πολιτικής του ΑΚΕΛ, γιατί θέλει να διατηρήσει ένα ”επίπεδο σχέσεων μαζί του”. Την ίδια εφημερίδα, ειρήσθω εν παρόδω, δεν την ενοχλεί να δημοσιεύει και να προβάλλει πρωτοσέλιδα απόψεις υπέρ της άρσης του «εμπάργκο» της ”Tουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου” και της πλήρους υιοθέτησης, εν μέσω ενός ωκεανού ανακριβειών, της τουρκικής και αγγλοαμερικανικής πολιτικής στην Κύπρο και το Αιγαίο. Ξέρουμε σήμερα τι συνέπειες είχε το γεγονός ότι τη δεκαετία του 1930 αρνιόντουσαν τόσοι κομμουνιστές να κάνουν κριτική στην ΕΣΣΔ, αλλά βρε αδερφέ, τότε τουλάχιστον πίστευαν ότι εκεί οικοδομείται, λίγα χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, ο σοσιαλισμός. Βρίσκω όμως πηγή απέραντης θλίψης και μεγάλης απογοήτευσης, επιβεβαίωση των μεγαλύτερων φόβων μου για έναν καθολικό εκφυλισμό της αριστεράς, το γεγονός ότι εν έτει 2009 απαγορεύεται ουσιαστικά η κριτική στο ΑΚΕΛ, από έναν χώρο που ιστορικά θα έπρεπε να διακρίνεται από μεγάλες διαφορές με ένα κόμμα που ουδέποτε έχει διαχωρίσει τις θέσεις του από τον σταλινισμό και τον μπρεζνιεφισμό! Τέλος πάντων, ελπίζω οι φίλοι της Εποχής θα συνειδητοποιήσουν κάποια στιγμή ότι επιβάλλεται να οργανώσουν μια συζήτηση για το κυπριακό από τις στήλες της εφημερίδας τους. Δεν είναι όλοι οι αριστεροί, μακράν, οπαδοί λύσεων τύπου Ανάν. Και φυσικά, τυχόν υιοθέτηση, με ευθύνη της Αριστεράς, μιας λύσης τύπου Ζυρίχης ή Λονδίνου στην Κύπρο, θα έχει, για την παράταξη αυτή, τις ίδιες καταστροφικές συνέπειες που είχε για την ελληνική δεξιά η πολιτική της στο κυπριακό.

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ HELLENIC NEXUS IOYNIOΣ-ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

Κύπρος-Ελλάδα: στη δίνη της σοβαρότερης μεταπολεμικής κρίσης

Μια «επικών» διαστάσεων εθνική κρίση, με δυνητικά πιο καταστροφικά αποτελέσματα από αυτή του 1974, απειλεί τώρα Ελλάδα και Κύπρο. Μπροστά στην απειλούμενη εθνική κρίση, μπορεί να ωχριά ακόμα και η βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση που ήδη πλήττει τον ελληνικό λαό, υποστηρίζει σε πρόσφατο άρθρο του ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Παναγιώτης Λαφαζάνης.

Ο ελληνικός χώρος (Ελλάδα και Κύπρος) βρίσκεται αντιμέτωπος με μια διπλή κρίση, εσωτερική και εξωτερική, με μια εκτεταμένη αποσύνθεση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, του παραγωγικού ιστού, του κράτους και του πολιτικού συστήματος. Η εσωτερική και εξωτερική κρίση αλληλεπιδρούν και αλληλοενισχύονται, όπως άλλωστε συνέβη στην ιστορία μας συνεχώς, μεταξύ 1956 και 1974, με τα αποτελέσματα που γνωρίζουμε και στην Ελλάδα και στο κυπριακό.
Στην Κύπρο, η κρίση εκδηλώνεται ως αδυναμία του κυπριακού κράτους να υπερασπίσει εξωτερικά τον εαυτό του, στην Ελλάδα πρωτίστως, αλλά όχι μόνο, ως εσωτερική κατάρρευση.

Αν η ελληνική κρίση, η χειρότερη ίσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εκδηλώνεται στους πιο διαφορετικούς τομείς της εθνικής ζωής, το ζήτημα που μπορεί να γίνει άμεσα καταλύτης μη αντιστρεπτών εξελίξεων, που θα καθορίσουν κατά τρόπο μόνιμο το μέλλον του ελληνικού χώρου είναι το κυπριακό, δηλαδή ο όχι απίθανος κίνδυνος να «αυτοκτονήσει» το κυπριακό κράτος! Ειρήσθω εν παρόδω, αν το βάρος τέτοιων εθνικά (και εν τέλει κοινωνικά) καταστροφικών ρυθμίσεων αναλάβει η κυπριακή και ελλαδική αριστερά και κεντροαριστερά, μπορούν κάλλιστα να αποβούν μοιραίες για την παράταξη αυτή, θα συνιστούν προδοσία των οπαδών της και μπορεί να σηματοδοτήσουν το τέλος π.χ. του ΑΚΕΛ και του ΠΑΣΟΚ. Με τον ίδιο τρόπο που απεδείχθη μοιραία για την ελληνική Δεξιά και την ηγεμονία της η πολιτική της στο κυπριακό, από τις συνθήκες της Ζυρίχης του 1960 μέχρι την προδοσία της Κύπρου το 1974.

Αν η αριστερά/κεντροαριστερά Κύπρου και Ελλάδας αναλάβει την ευθύνη εθνικά επαχθών ρυθμίσεων μπορεί να ανοίξει το δρόμο για την ηγεμονία μιας εθνικιστικής-σωβινιστικής ακροδεξιάς και των ιδεών της, γεγονός που δεν θα ωφελήσει σε τίποτα τα εθνικά θέματα. Από τον Κολοκοτρώνη μέχρι το δημοψήφισμα του 2004, αν κάτι αποδεικνύει η ελληνική ιστορία είναι ότι, τουλάχιστο σε μια χώρα με την ιστορία και τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας, μόνο οι πληβείοι, ο ίδιος ο λαός της μπορεί να την προστατεύσει από επικίνδυνες εξωτερικές επιβουλές και τους, ενίοτε ακόμα πιο επικίνδυνους, εγχώριους «άρχοντές» μας.

Αντιλαμβάνομαι ότι αυτά μπορεί να φαίνονται ίσως εξωφρενικά και παράλογα σε αρκετούς αναγνώστες, γι’ αυτό όμως ακριβώς μπορεί να συμβούν. Αυτός είναι ο μηχανισμός πρόκλησης καταστροφών, με χαρές και γέλια (η μπελ επόκ προηγήθηκε του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και ο ενθουσιασμός της Μικρασιατικής Καταστροφής). ¨Όταν εγκαίρως συνειδητοποιείται το διακύβευμα μιας κρίσης, κινητοποιούνται συνήθως δυνάμεις προς αποτροπή των καταστροφών. Η απονάρκωση των κοινωνιών και των πολιτικών ελίτ (στην περίπτωσή μας ένα σημαντικό κομμάτι της «ελίτ» ενεργεί άλλωστε για να την προκαλέσει) είναι συχνά αναγκαία και ικανή προϋπόθεση, αλλά και προάγγελος επικείμενης καταστροφής.

Κεντρική επιδίωξη των Αγγλοαμερικανών: Η ανατροπή του δημοψηφίσματος του 2004

Θα μπορούσαν κάποιοι να επικρίνουν τον γράφοντα για υπερβολή ή κινδυνολογία. Μακάρι να έχουν δίκηο, μακάρι να διαψευσθούν όλα όσα γράφει. Οφείλει όμως κανείς, όταν διαπιστώνει ένα θανάσιμο κίνδυνο να προειδοποιήσει για την παρουσία του, όχι να τον αγνοήσει. Μόλις προ τεσσάρων ετών άλλωστε, παρολίγον όντως να αυτοκτονήσει η Κυπριακή Δημοκρατία (με την “ευγενική συνδρομή” και της Ελληνικής), χάρι σε ένα σχέδιο που παρέδιδε τους κατοίκους του νησιού στην εξουσία τριών ξένων δικαστών και τριών ξένων στρατών, μια παγκοσμίως πρωτοφανή δηλαδή αυτοκατάλυση του κυπριακού κράτους. Ο μεν Δημήτρης Τσάτσος χαρακτήρισε το σχέδιο Ανάν έργο παράφρονος, ο δε Βαγγέλης Βενιζέλος τέρας από πλευράς συνταγματικού, διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου! Μόνο τυπικά πρότεινε το σχέδιο ο κ. Ανάν, έργο της ελλαδικής και κυπριακής πολιτικής ελίτ ήταν, που απερρίφθη μόνο όταν έφτασε στον κυπριακό λαό, στο επίπεδο του απλού πολίτη, γιατί μέχρι τότε κανείς περίπου δεν τολμούσε να το στείλει στο διάολο, αντίθετα, η μεγάλη πλειοψηφία του πολιτικού προσωπικού ήθελε να περάσει.

Δεν γνωρίζουμε αν αυτή τη φορά θα περάσει ή όχι ένα τέτοιο σχέδιο από δημοψήφισμα, είναι βέβαιο όμως ότι αυτή τη φορά οι αυτουργοί του (Oυάσιγκτον, Λονδίνο και, κυρίως, οι αναμέτρητοι φίλοι τους στο ελλαδικό και κυπριακό κατεστημένο) έρχονται πολύ καλύτερα προετοιμασμένοι και θα χρησιμοποιήσουν όλα τα μέσα στη διάθεσή τους (κινήσεις καλής θέλησης, αλλά και ένοπλη τρομοκρατία, όπως αυτή πάνω από το Αγαθονήσι, γύρω από το Καστελλόριζο ή έξω από την Πάφο, προπαγάνδα και εξαγορά, εκβιασμοί αλλά και προβοκάτσιες ολκής). Και μόνο άλλωστε το γεγονός ότι απεδέχθησαν, αν δεν ενθάρρυναν ένα κόμμα όπως το ΑΚΕΛ να πάρει την εξουσία, δείχνει τι είναι διατεθειμένοι να κάνουν για να πετύχουν στις επιδιώξεις τους. (Δεν τόκαναν ασφαλώς γιατί περιμένουν από τον Χριστόφια να αποδειχθεί Τσάβες της Μεσογείου, αλλά, υποθέτουμε, γιατί ελπίζουν να συμπεριφερθεί όπως ο Σιάντος και ο Ιωαννίδης το 1944-45 ή ο Γκορμπατσώφ πιο πρόσφατα). Στην καλύτερη περίπτωση, ακόμα κι αν δεν γίνει δεκτό ένα τέτοιο σχέδιο, θα καταβληθεί πάλι ένα πολύ μεγάλο πολιτικο-διπλωματικό κόστος, γιατί η πολιτική ηγεσία Κύπρου και Ελλάδας υποστηρίζει εξωφρενικά πράγματα, τα παγιώνει ως πολιτικο-διπλωματικές θέσεις των δύο κρατών και μετά χρειάζεται να παρέμβει στο παραπέντε, εγκλωβισμένος και υπό καθεστώς εκβιασμού, αν βρει το κουράγιο και τη νοημοσύνη, ο λαός, ο πολίτης για να τα ανατρέψει, χωρίς κανείς διεθνώς να μπορεί να αντιληφθεί τι στο καλό γίνεται!

Σχέδια λύσης του κυπριακού ή σχέδια διάλυσης του κυπριακού κράτους

Ο εθνικά (που θα αποβεί άλλωστε τελικά και κοινωνικός και πολιτικός) καταστροφικός κίνδυνος προέρχεται από το γεγονός ότι τα συζητούμενα σχέδια λύσης του κυπριακού προβλέπουν στην πραγματικότητα την αφαίρεση από την πλειοψηφία του κυπριακού λαού των δύο θεμελιωδέστερων δικαιωμάτων που αναγνωρίστηκαν σε όλους τους λαούς του πλανήτη μετά τη Γαλλική Επανάσταση και, ιδίως, κατά τον εικοστό αιώνα: του δικαιώματος της αυτοκυβέρνησης και του δικαιώματος της αυτοάμυνας. Αυτά τα δύο δικαιώματα είναι στον πυρήνα της έννοιας της κρατικής κυριαρχίας, χωρίς αυτά δεν υπάρχει κράτος. Αλλά χωρίς κράτος δεν μπορεί στις σημερινές ιστορικές συνθήκες να εξασφαλισθεί η επιβίωση των Ελληνοκυπρίων, δηλαδή του 80% του πληθυσμού στην Κύπρο. Το σχέδιο Ανάν προέβλεπε αυτόν ακριβώς τον μετασχηματισμό του κράτους σε προτεκτοράτο και ανάλογα στοιχεία περιέχουν δυστυχώς οι προτάσεις που κατέθεσε τώρα ο Δημήτρης Χριστόφιας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων της Λευκωσίας (εκ περιτροπής προεδρία, αποστρατικοποιημένη, αν και με βρετανικά στρατεύματα (!) Κύπρος, δηλαδή Κύπρος χωρίς δικαίωμα αυτοάμυνας, εισαγωγή ξένου δικαστή για την επίλυση αδιεξόδων κ.α. Οι προτάσεις δημοσιεύτηκαν στον «Κόσμο του Επενδυτή» στις 15.3.09)

Η δική μας κριτική σε τέτοιου τύπου σχέδια δεν είναι ότι είναι άδικα ή ετεροβαρή υπέρ των Τουρκοκυπρίων και της Τουρκίας. Αυτό είναι το λιγότερο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι, με τέτοια σχέδια, εν ονόματι μιας (εν πολλοίς φαντασιακής) επανένωσης του νησιού και της ανάγκης («επιτέλους») να λυθεί το κυπριακό, κινδυνεύουμε να το «ξανανοίξουμε» με πολύ χειρότερους όρους. Κανένα σχέδιο λύσης δεν μπορεί να «περπατήσει», δεν θα αποδειχθεί ευσταθές, αν δίνει σε μη αιρετούς εκπροσώπους και μάλιστα Τουρκοκύπριους ή ξένους τη δυνατότητα να παίρνουν αποφάσεις με ισχύ επί των Ελληνοκυπρίων, που είναι το 80% του πληθυσμού. Γιατί αν τους δοθεί τέτοιο δικαίωμα, αργά ή γρήγορα θα το χρησιμοποιήσουν εις βάρος των συμφερόντων των Ελληνοκυπρίων.

Κυπριακή πολιτική κουλτούρα και διαπραγματεύσεις: η εξάντληση του "μακαριακού μοντέλου"

Δυστυχώς, η κυπριακή πολιτική κουλτούρα έχει μείνει στην εποχή της Τουρκοκρατίας, δεν έχει εξελιχθεί όπως έχουν εξελιχθεί οι αντιλήψεις για την ιδιοκτησία στην Κύπρο. Γιατί δεν υπάρχει βέβαια Κύπριος ιδιοκτήτης που θα έδινε εκ περιτροπής τη διαχείριση του σπιτιού του ή της επιχείρησής του στον μειοψηφικό συνεταίρο του (εκ περιτροπής προεδρία), ούτε Κύπριος ιδιοκτήτης που θα έλεγε προς υποψήφιο αγοραστή «θέλω οπωσδήποτε να πουλήσω φέτος το σπίτι μου, γιατί αλλοιώς θα καταστραφώ» (αν δεν λυθεί τώρα το κυπριακό, θα γίνει διχοτόμηση). Αν οι Κύπριοι πολιτικοί αρχίσουν να διαπραγματεύονται το κράτος τους όπως την περιουσία τους, σαν να ήταν δηλαδή το δικό τους κράτος κι όχι αυτοί να καταντάνε πρακτικά τοποτηρητές ξένων στο νησί, μέσω της «πολιτικής του καλού παιδιού», θα έκαναν ένα τεράστιο βήμα προς τη λύση του κυπριακού!

Στις προ τριακοσίων ετών ιστορικές συνθήκες, ίσως χρειαζόταν ένα μείγμα ανατολίτικης πονηριάς, όπου προσκυνάς ευπειθώς τον Ηγεμόνα και κρατάς πεισματικά κρυμμένη την ταυτότητά σου και τη συνοχή της ομάδας σου. Στις σημερινές ιστορικές συνθήκες, ένα τέτοιο κοκτέιλ θα καταστρέψει την Κύπρο και την Ελλάδα μαζί. Η μακαριακή παράδοση, που συνδύαζε κατά διαστήματα επαναστατική διεκδίκηση της ελευθερίας και βυζαντινισμό έφτασε στο τέλος της, εξάντλησε την όποια χρησιμότητα ίσως της αναγνωρίσουν κάποιοι, με την ήττα και το θάνατο του Τάσσου Παπαδόπουλου. Οι Κύπριοι θα διατηρήσουν το κράτος τους και η Ελλάδα την ανεξαρτησία της, μόνο αν το (την) διεκδικήσουν.

Ο Δημήτρης Χριστόφιας δεν θέλει να επαναφέρει, τουλάχιστο αυτούσιο, το σχέδιο Ανάν. Υιοθέτησε κατά τα φαινόμενα ορισμένες από τις ιδέες των επικριτών του σχεδίου. Για να βγάλει από τη μέση π.χ. τους τρεις ξένους δικαστές και το Ανώτατο Δικαστήριο πηγαίνει τώρα στην εκ περιτροπής προεδρία, αρνείται τη επιδιαιτησία και αναλαμβάνει το κόστος να επωμισθεί ο ίδιος τη «λύση», αντί να βάλει τον Μπαν Κι Μουν να εκβιάσει τους Κυπρίους, όπως έκαναν ο κ. Κληρίδης και ο κ. Σημίτης (Λέει λύση από τους Κυπρίους για τους Κυπρίους, αν και στις φυσιολογικές χώρες οι εκπρόσωποι του λαού καταρτίζουν σε πλήρη δημοσιότητα τα συντάγματά τους και όχι μυστικά από το λαό που θα ζήσει για πάντα με το σύνταγμα αυτό, αλλά σε πλήρη γνώση των εχθρών της Κύπρου, οι μυστικοσύμβουλοι δύο πολιτικών ηγετών, για να φέρουν μετά προ τετελεσμένου τους πολίτες. Φαίνεται όμως ότι στην Κύπρο έχουν κάνει πολύ σημαντικές ανακαλύψεις στο συνταγματικό δίκαιο και τη δημοκρατία, που δεν τις έχει σκεφθεί κανένα άλλο από τα υπερδιακόσια κράτη του πλανήτη, όπου χρησιμοποιούνται ακόμα κάτι απαρχαιωμένες μέθοδοι όπως αναθεωρητικές και συντακτικές συνελεύσεις!). Στην πραγματικότητα, οι προτάσεις του δείχνουν ότι δεν έχει αντιληφθεί τον πυρήνα του προβλήματος, αποτέλεσμα και όχι αίτιο του οποίου είναι η εμφάνιση ξένων δικαστών και επιδιαιτητών.

Δεν έχει βρεθεί άλλος τρόπος από τον κανόνα της πλειοψηφίας για να κυβερνώνται δημοκρατικά και ανεξάρτητα κράτη. Ο κανόνας αυτός περιορίζεται για να προστατευθούν μειονότητες, δεν μπορεί όμως να ανατραπεί, γιατί τότε έχουμε δικτατορία της μειοψηφίας στην πλειοψηφία (ή, εναλλακτικά, δικτατορία των ξένων, δια των δικαστών ή της ανάγκης επιδιαιτησίας επί των ιθαγενών) . Οι Ελληνοκύπριοι, το 80% του πληθυσμού δεν μπορούν να αναθέσουν σε τρίτους την άσκηση της κυριαρχίας στο νησί. Το μάξιμουμ που μπορούν να προσφέρουν, χωρίς να θέσουν σε κίνδυνο τη δική τους επιβίωση στο νησί, είναι να περιορίσουν την κυριαρχία της πλειοψηφίας στην τουρκοκυπριακή ζώνη. Τουλάχιστον όμως στις περιοχές που ζουν οι ίδιοι, πρέπει να έχουν κανονικό κράτος με σημαία και στρατό, που σημαίνει διακυβέρνηση από την πλειοψηφία, δικαίωμα αυτοάμυνας, μέσο αυτοάμυνας (στρατό) και κανένα δικαίωμα ξένων κρατών να επεμβαίνουν. Βασικά, θα ήταν λιγότερο δαπανηρό για την Κύπρο και την Ελλάδα αν το πολιτικό προσωπικό της χώρας, αντί να ασχολείται με διαπραγματεύσεις και να μας κυβερνά, να πήγαινε για ταχύρρυθμα σεμινάρια συνταγματικού δικαίου και πολλών άλλων μαθημάτων.

Πιθανά αποτελέσματα και συνέπειες μιας λύσης "τύπου" Ανάν

Για λόγους που ο γράφων εξήγησε αναλυτικά σε δύο βιβλία του («Η Αρπαγή της Κύπρου» Λιβάνης 2004 και «Η Κύπρος σε Παγίδα», Λιβάνης 2008) μια εθνοτική σύρραξη (και πιθανώς μια ενδοελληνική σύρραξη) θα είναι το πιθανότερο αποτέλεσμα αφαίρεσης του δικαιώματος και των μέσων της κυριαρχίας από τον κυπριακό πληθυσμό, δηλαδή της κυπριακής κρατικής κυριαρχίας (1). Τέτοια σχέδια απειλούν άμεσα την αναγνωρισμένη κρατική υπόσταση που προστατεύει επί πολλές δεκαετίες τους Ελληνοκύπριους, απειλούν όμως έμμεσα και τη δυνατότητα της Ελλάδας να ασκεί σχετικά ελεύθερα την κυριαρχία της και οποιαδήποτε κάπως ανεξάρτητη πολιτική (π.χ. να υπερασπισθεί αποτελεσματικά τη δική της κυριαρχία στο Αιγαίο ή τη Θράκη, να φτιάξει αγωγούς αερίου με τη Ρωσία, να διαφωνήσει σε οποιοδήποτε ζήτημα με την Ουάσιγκτον). Στην καλύτερη περίπτωση, η Αθήνα θα καταστεί όμηρος της καλής διάθεσης Βρετανίας, ΗΠΑ., Τουρκίας, εμμέσως Ισραήλ για να μην ανατιναχτεί η «λύση» στον αέρα και κινδυνεύσουν 750.000 ’Ελληνες. Στη χειρότερη, η Ελλάδα θα αναγκαστεί είτε να παρακολουθεί ανήμπορη την εξαφάνιση του κυπριακού ελληνισμού, είτε να κάνει γενικό πόλεμο με την Τουρκία για να τους σώσει, υπό πολύ δυσμενέστερες νομικές, πολιτικές και πρακτικές συνθήκες από ότι σήμερα.

Επιπλέον, η ‘Αγκυρα θα εισέλθει στην ΕΕ από το «παράθυρο», θα αποκτήσει δηλαδή μια θεσμική επιρροή στο εσωτερικό της ‘Ενωσης, δια της θεσμοποιημένης επιρροής της στην ψήφο της Λευκωσίας μέσα στην ΕΕ, χωρίς να έχει εκπληρώσει κανέναν όρο. Η συμμετοχή όμως της Ελλάδας στην ΕΕ, με παράλληλη μη συμμετοχή της Τουρκίας είναι το μεγαλύτερο στρατηγικό ατού της Αθήνας απέναντι στην ‘Αγκυρα. Ενώ η συμμετοχή αντίθετα της Τουρκίας στην ΕΕ, θα αποτελέσει, υπό τις σημερινές τουλάχιστο συνθήκες, τη χαριστική βολή στην ιδέα μιας πολιτικής, κοινωνικής και ανεξάρτητης Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό άλλωστε, μεταξύ άλλων, κεντρική πολιτική του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού και των Ευρωπαίων νεοφιλελεύθερων είναι η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ.

Χωρίς να εξαλείφει την «καρδιά», τον «πυρήνα» των προβλημάτων που οδηγούν σε ελληνοτουρκική αντιπαράθεση, χωρίς δηλαδή να λύνει τα προβλήματα που θέλουμε να αποφύγουμε, μια λύση παραπλήσια του Ανάν (που θα αφαιρεί δηλαδή τη δυνατότητα πλήρους αυτοκυβέρνησης και το δικαίωμα αυτοάμυνας από τους Ελληνοκύπριους) θα έχει βαρύτατες στρατηγικές συνέπειες. Θα «τσιμεντώσει» μια ζώνη αμερικανοτουρκικής κυριαρχίας από την Αδριατική μέχρι τον Καύκασο και την Κύπρο, που προορίζεται να χρησιμεύσει 1) ως εμπόδιο σε οποιαδήποτε μελλοντική διεκδίκηση ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας, 2) για να ελέγξει την πρόσβαση της «Γαλλογερμανίας» στους υδρογονάνθρακες της Μέσης Ανατολής, 3) για να ελέγξει την πρόσβαση της Ρωσίας στη Μεσόγειο και να την στερήσει από τη δυνατότητα συνεργασίας με δυνητικά φιλικά κράτη, γέφυρες μιας ευρωρωσικής σχέσης, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος στο εσωτερικό της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, στα πλαίσια μιας μακρόχρονης στρατηγικής περικύκλωσης της Μόσχας (και ταυτόχρονα θα στερήσει την Ελλάδα από τη δυνατότητα να αναπνεύσει στρατηγικά, με το μόνο σχεδόν μέσο που διαθέτει σήμερα, τη συνεργασία με τη Ρωσία, όπως και να συμμετάσχει ενδεχομένως σε έναν αυριανό «σκληρό πυρήνα» της ΕΕ) (2).

Δυστυχώς, η κυπριακή και ελλαδική πολιτική ελίτ διακρίνονται από ένα εμπεδωμένο «σύνδρομο ήττας» απέναντι στην Τουρκία, ποικίλους δεσμούς εξάρτησης από το Λονδίνο και την Ουάσιγκτον και μια «προνεωτερική» πολιτική κουλτούρα και ψυχολογία, απότοκο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και μιας ανολοκλήρωτης εθνικής επανάστασης. Η πολιτική αντιπολίτευση σε νέα σχέδια Ανάν δεν έχει βρει ακόμα την ηγεσία, τον πολιτικό λόγο και τον βηματισμό που απαιτούν οι περιστάσεις και η ηγεσία του ΑΚΕΛ δεν μοιάζει καν να συνειδητοποιεί το αποτέλεσμα της πολιτικής της και την ανάγκη, τουλάχιστον, να επεξεργασθεί εναλλακτική πολιτική. Οι πολιτικές δυνάμεις της Ελλάδας ελπίζουν ότι ο κ. Χριστόφιας θα τις απαλλάξει με κάποιο μαγικό τρόπο από το κυπριακό. Πολλοί Κύπριοι, υφιστάμενοι αφόρητη βυζαντινολογία και ψυχολογικό πόλεμο, σε συνθήκες σύγχυσης περί τα ουσιωδέστερα, μοιάζουν να λένε τώρα «λύση νάναι κι όποια νάναι», χωρίς να συνειδητοποιούν ότι τα ζήτημα δεν είναι αν και τι θα πάρουν πίσω, από όσα χάθηκαν το 1974, αλλά ότι δεν θα υπάρχει αυτό το “πίσω”. Οι Κύπριοι δεν καλούνται να διαλέξουν μεταξύ καλύτερης και χειρότερης λύσης, αυτό που του προτείνεται με τις παραλλαγές του σχεδίου Ανάν είναι η καταστροφή του κράτους που σήμερα έχουν, εκεί που σήμερα ζουν.

25.5.09




1. Στην πραγματικότητα, όχι μόνο τέτοιες ανήκουστες ρυθμίσεις, όπως π.χ. η ανάθεση τελικών αποφάσεων σε ξένους αξιωματούχους που διόριζε ο Ανάν την οποία προέβλεπε το ομώνυμο σχέδιο, δεν προστατεύουν επαρκώς τους Ελληνοκύπριους, αλλά προκαλούν, ακόμα κι αν δεν το θέλουν τα μέρη, καυγά στο τέλος. Αν ένας πατέρας μοιράσει σαφώς και σωστά την περιουσία του στα παιδιά του, προστατεύει τις σχέσεις τους, ακόμη κι αν δεν είναι πολύ φίλοι μεταξύ τους. Αν αφήσει μπερδεμένες ρυθμίσεις (εποικοδομητικές ασάφειες) θα θέσει σε κίνδυνο τις σχέσεις ακόμα και αγαπημένων παιδιών. Αν αφήσεις ένα πορτοφόλι με 1000 ευρώ στο γραφείο σου, θα δοκιμάσεις την εντιμότητα όσων περνάνε και θα τους βάλεις στον πειρασμό να σε κλέψουν. Αν τόχεις στην τσέπη σου, θα διατηρήσεις τις καλές σχέσεις μαζί τους. Οι Αμερικανοί εμπιστεύτηκαν έναν Μαύρο για Πρόεδρο, γιατί ένοιωσαν ότι μπορεί να εκπροσωπήσει το έθνος τους, θα έκαναν όμως επανάσταση αν κάποιος έγραφε στο σύνταγμα των ΗΠΑ ότι πρέπει υποχρεωτικώς κατά περιόδους ο Πρόεδρος να είναι Μαύρος, Ισπανοαμερικανός, Εβραίος ή ομοφυλόφιλος! Ούτε μπορεί να φτιαχτεί ένα σύνταγμα επί των (εικαζόμενων!) ψυχολογικών και ιδεολογικών ιδιοτήτων των κ.κ. Χριστόφια και Ταλάτ γιατί οι Κύπριοι πρέπει να μπορούν να επιβιώσουν και όταν οι δύο αυτοί άνθρωποι αποχωρήσουν του μάταιου αυτού κόσμου. ‘Ενας Τούρκος π.χ., υποχρεωτικά εκ περιτροπής Πρόεδρος, θα μπει στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει τη θητεία του για να μεταβάλει αποφασιστικά την κατάσταση στο νησί και σε μια περίοδο κρίσης, όπως το 1963 ή το 1974, θα πάρει το κράτος και θα φύγει, όπως έπραξε ο Μακάριος. Γιατί να προβλέψουμε μια τέτοια δυνατότητα; ‘Όχι μόνο δεν συμφιλιώνουμε ‘Ελληνες και Τούρκους με τέτοια μέθοδο, τους δίνουμε κίνητρα να φέρονται μπαμπέσικα, τη δυνατότητα δηλαδή να αποδώσει μια τέτοια συμπεριφορά. Προσφέρουμε επίσης τη δυνατότητα, τον μηχανισμό σε ξένες δυνάμεις να υποδαυλίσουν, οποτεδήποτε κρίνουν ότι τις συμφέρει, μια τέτοια κρίση στο νησί, και είναι πιθανό ότι θα το πράξουν, αργά ή γρήγορα, με δεδομένη την κολοσσιαία στρατηγική σημασία του. Στην πραγματικότητα, υπάρχει σήμερα μια ισορροπία στην Κύπρο ανάμεσα στο ισχυρό μέρος, που είναι στρατιωτικά ισχυρότερο και έχει αποδείξει τη βούλησή του να χρησιμοποιήσει αν χρειαστεί την ισχύ του και στο αδύνατο μέρος, που διαθέτει όμως διπλωματικά, πολιτικά και κυρίως νομικά όπλα, την αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία με την κυβέρνηση και την Εθνοφρουρά της και την ιδιότητα του πλήρους μέλους της ΕΕ. Η καταστροφή της ισορροπίας αυτής, μέσω της υπαγωγής των Ελληνοκυπρίων σε αποφάσεις αλλοτρίων, είτε Τούρκου Προέδρου, είτε ξένου δικαστή, με παράλληλη αυτοπαραίτηση από το δικαίωμα της αυτοάμυνας και το μέσο της, τον στρατό δηλαδή, θα προκαλέσει πιθανότατα πόλεμο (και δεν μπορούμε να ξέρουμε αν ο πόλεμος θα περιορισθεί στην Κύπρο). Κι αν οι Κύπριοι υποστηρίξουν δια της ψήφου τους μια τέτοια λύση, ουδείς θα τους συμπαρασταθεί, δεν θα κερδίσουν ειμή μόνο περιφρόνηση εχθρών και φίλων.

2. Περιττό να σημειώσουμε ότι είναι απολύτως βλακώδης, όταν δεν είναι υστερόβουλη, η ιδέα ότι είναι επί της ουσίας δύο πραγματικά ανεξάρτητες οντότητες η Κύπρος και η Ελλάδα. Βεβαίως γίνεται σήμερα και καλώς απολύτως σεβαστό το δικαίωμα των δύο Δημοκρατιών να παίρνουν κυρίαρχα και δημοκρατικά τις αποφάσεις τους (αν και το δικαίωμα αυτό θεωρητικώς πρέπει να περιορίζεται από την συμβατική υποχρέωση της Αθήνας να εγγυάται την Κυπριακή Δημοκρατία). Είναι όμως επίσης αναμφισβήτητη αλήθεια, ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν θα υπήρχε ούτε πέντε λεπτά αν δεν υπήρχε Ελληνική Δημοκρατία. Η Ελλάδα, όπως την ξέρουμε, με το σημερινό περίπου βαθμό κρατικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας, επίσης δεν μπορεί να επιβιώσει μιας κακής λύσης του κυπριακού. ¨Ολη η σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία είναι μια αδιάψευστη μαρτυρία του αναγκαστικού χαρακτήρα της σχέσης Ελλάδας-Κύπρου, η διάρρηξη της οποίας (ή η χρήση της για την υποταγή των Ελληνοκυπρίων) υπήρξε πάντα η πιο κεντρική επιδίωξη του αγγλικού ιμπεριαλισμού. Δεν έκανε η Ελλάδα πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, που δικαιολογεί τάχα μου την τουρκική πολιτική, όπως ισχυρίζονται οι απερίγραπτοι “ναινέκοι” της Λευκωσίας και της Αθήνας. Στην Ελλάδα ανετράπη ο Γεώργιος Παπανδρέου και επιβλήθηκε δικτατορία από τις ΗΠΑ, για να μπορέσει να γίνει το πραξικόπημα. Πρώτα καταλύθηκε η Ελληνική και μετά η Κυπριακή Δημοκρατία. Τώρα, κινδυνεύει να συμβεί το αντίστροφο.

Σημείωση: Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην κυπριακή εφημερίδα της Αθήνας "Αγωνιστική Έπαλξη". Είχε ήδη γραφτεί όταν ο Υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας και προεδρεύων του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ κατά το 2ο εξάμηνο Καρλ Μπιλντ, ενεργών ως κύριος εκπρόσωπος του αγγλοαμερικανικού "άξονα" στην ΕΕ, δήλωσε ότο το κυπριακό είναι ένα ζήτημα κολοσσιαίας σημασίας, πιο σημαντικό για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, ακόμα και από την ανατροπή του ιρλανδικού όχι στη συνθήκη της Λισσαβώνας. Για ποιόν καλό λόγο το κυπριακό είναι τόσο σημαντικό για τους Σουηδούς? Για τον ίδιο μήπως που θεώρησε σκόπιμο να προκαλέσει τη Λευκωσία, καταθέτοντας το κατοχικό αεροδρόμιο του Λευκονοίκου ως εφεδρικό στην πτήση του για την Κύπρο. Μήπως η αγγλόπληκτη πολιτική ελίτ της Λευκωσίας και η αμερικανόπληκτη της Αθήνας πρέπει να αναθεωρήσουν άμεσα τις βασικές παραδοχές τους?

ΑΧΜΕΤ ΝΤΑΒΟΥΤΟΓΛΟΥ, ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΤΑ ΩΦΕΛΗ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΟΧΙ ΣΤΙΣ ΗΠΑ ΤΟΥ 2003
ΠΩΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ "ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΑΝ" ΤΟΝ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΙΣΛΑΜΙΣΜΟ!


«Κίσσινγκερ της Τουρκίας» τον αποκάλεσε μια (ελληνική) εφημερίδα, με τον ίδιο ανυπόκριτο θαυμασμό ενός ατόμου με αναπηρία που νομίζει ότι κάθε διαβάτης είναι ο Σπύρος Λούης (αλλά και την υστεροβουλία μιας ελίτ που θέλει να μεταδώσει στην κοινωνία το «φοβικό σύνδρομό» της). Κανονικά, και σύμφωνα με τη (βολική για το ίδιο) «θεωρία» του ελληνικού πολιτικού κατεστημένου, η άνοδος των Τούρκων «ισλαμιστών» θα σήμαινε μετασχηματισμό της Τουρκίας σε άκακο, ειρηνικό γείτονα, που μια παρεξήγηση έφερε στην Κύπρο και μια άλλη τον έκανε να μαζέψει, απέναντι από τη Μυτιλήνη, τον μεγαλύτερο αποβατικό στόλο στον κόσμο. ‘Ένα άλλο κεντρικό (και το πιο παράλογο) σημείο της «θεωρίας» αυτής είναι ότι το κόμμα της «μαντήλας» θεωρείται ότι πιο «ευρωπαϊκό» διαθέτει η γείτων.

Νάτος λοιπόν ο νέος Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, ο Αχμέτ Νταβούτογλου. Περιγράφει το «στάτους κβο» στο Αιγαίο ως μεγάλο βαρίδι της χώρας του και πιθανή εστία πολέμου, αφού το αρχιπέλαγος περιορίζει τη στρατηγική αξία του τουρκικού ελέγχου των Στενών, ων φυσική συνέχειά τους, με τη συνθήκη της Λωζάννης να περιορίζει, αναγνωρίζοντας την ελληνική κυριαρχία στα νησιά, «σε σημαντικό βαθμό» τον τουρκικό ζωτικό χώρο. Και που δεν πρόλαβε να ορκιστεί και πέταξε για την πρώτη του επίσκεψη στην κατεχόμενη από τον τουρκικό στρατό Κύπρο.

Στην Αθήνα, το ΥΠΕΞ κρύβει την συνήθη αμηχανία του έναντι της Τουρκίας, ή μάλλον της ελληνικής κοινής γνώμης, πίσω από «διαρροές» του τύπου «να δούμε πρώτα την πολιτική του». Αλλά η πολιτική της Τουρκίας και των κομμάτων της δεν ασκείται εν κενώ, ασκείται ανάλογα με το τι βρίσκει η ‘Αγκυρα μπροστά της κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που, θεωρητικά τουλάχιστο, οι γειτονικές προς αυτήν χώρες διατηρούν, τουλάχιστον στα χαρτιά, Υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας. Στις αρχές της δεκαετίας οι Ισλαμιστές έπαιζαν δυνατά το ευρωπαϊκό χαρτί απέναντι στους κεμαλιστές και ο κ. Γκιούλ δήλωνε ότι δεν θα θυσιαστεί το τουρκικό εθνικό συμφέρον για μερικές δεκάδες χιλιάδες Τουρκοκύπριους. Νόμιζε, τότε, ότι η ευρωπαϊκή προοπτική θα συναντούσε ίσως σοβαρά εμπόδια στην Κύπρο και το Αιγαίο. Μετά από μία δεκαετία και πλέον φανατικής υποστήριξης της τουρκικής υποψηφιότητας από την Αθήνα και διαπραγμάτευσης εξωφρενικών σχεδίων για το κυπριακό, πολύ φυσιολογικά οι Ισλαμιστές νοιώθουν ότι δεν έχουν λόγο να αντιταχθούν στον τουρκικό εθνικισμό. Μπορούν, αντίθετα, να διεκδικήσουν ελεύθερα το πεδίο του, αποδεικνύοντας ότι η δική τους, τουρκο-ισλαμική σύνθεση, εξυπηρετεί το τουρκικό εθνικό συμφέρον καλύτερα από την ακαμψία της στρατο-γραφειοκρατίας. Δεν ξέρω αν πρέπει να είμαστε περήφανοι γι’ αυτό, αλλά η δικιά μας διπλωματία μοιάζει να συνέβαλε στην «εθνικοποίηση» του τουρκικού ισλαμισμού! «Η Ελλάδα δεν είναι στα ραντάρ μας», μου απάντησε την άνοιξη του 2007, ένας από τους εγκυρότερους σχολιαστές της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής όταν τον ρώτησα, σε σεμινάριο της «Ραντικάλ» στην Κωνσταντινούπολη, πως βλέπει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Δεν προσπάθησε καν να κρύψει την υποτίμηση, αν όχι η περιφρόνησή του προς την Ελλάδα.

Σε άρθρο στο “Insight Turkey” (Νο 1, 2008), ο κ. Νταβούτογλου αυτό ακριβώς το επιχείρημα αναπτύσσει. Πως δηλαδή επί των ημερών του Ερντογάν εξυπηρετείται πολύ καλύτερα το τουρκικό εθνικό συμφέρον. (Μόνο ένα αρνητικό βρίσκει σε όλη τη διεθνή παρουσία της Τουρκίας, τα οκτώ κεφάλαια ενταξιακής διαπραγμάτευσης που μπλόκαρε ο Παπαδόπουλος). Ο κατά την ελληνική «θεωρία» (κάθε φορά που οι ‘Ελληνες θέλουν να κάνουν το χατήρι της Αμερικής παράγουν και μια σχετική «θεωρία») «ευρωπαϊστής» Νταβούτογλου περιγράφει γλαφυρά την «ειδική θέση» της Τουρκίας, που δεν είναι «συνηθισμένη χώρα», δεν είναι καν «γέφυρα», αλλά «κεντρική» χώρα με παγκόσμιο ρόλο. «Με όρους σφαίρας επιρροής, η Τουρκία είναι μεσανατολική, βαλκανική, καυκασιανή, κεντροασιατική, κασπιανή, μεσογειακή, χώρα του Κόλπου και της Μαύρης Θάλασσας». Είναι ενδιαφέρον ότι δεν λέει ότι η Τουρκία είναι «ευρωπαϊκή χώρα». Ξέρει κι αυτός, ότι, από πολλές απόψεις, δεν είναι, «αλλοιώς θα το ξέραμε», όπως είπε ο Σαρκοζί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία δεν θέλει να συμμετέχει στην ΕΕ και να επηρεάζει τις αποφάσεις της. Πόσο μάλλον που, συμμετέχοντας, θα εξουδετέρωνε το μεγαλύτερο στρατηγικό ατού της Ελλάδας, χώρας που ελέγχει δυστυχώς ακόμα τη φυσική συνέχεια των Στενών, τα νησιά του Αιγαίου. Αλλά θέλει να συμμετέχει με τους δικούς της όρους, όχι με τους όρους που φαντάζεται η Αθήνα ότι θα της επιβάλει αυτόματα, και χωρίς η ίδια να κάνει τίποτα, η ΕΕ. Μια υποψήφια «αυτοκρατορία» δεν κάθεται στην πόρτα, όπως οι Βαλκάνιοι φτωχοδιάβολοι. Απαιτεί, σε συνθήκες απίστευτης ευρωπαϊκής παρακμής, να ξαναχτίσουν την πύλη για να χωρέσει το μεγαλείο της…

Υπάρχει κάτι γνήσιο στην καυχησιά του Νταβούτογλου, αφού όντως ο Ερντογάν κατάφερε να καταστήσει τα μεγάλα προβλήματα ατού της Τουρκίας, υπάρχει όμως και κάτι πλαστό, αντανάκλαση της ανασφάλειας μιας επαρχιακής ελίτ. Γιατί όλες τις δάφνες που επιδαψιλεύει στον εαυτό του και στο κόμμα του, τις έχουν εξίσου αποδώσει στον εαυτό τους ο Οζάλ κι ο Τζεμ. Εμείς ανακαλύπτουμε κάθε φορά την πυρίτιδα γιατί, αν είχαμε μνήμη, μπορεί νάχαμε και κρίση, κι αν είχαμε κρίση θάπρεπε να ενεργήσουμε ανάλογα, οι πολιτικοί μας δηλαδή να έλθουν σε δυσάρεστους καυγάδες, όταν το επιβάλει εθνικό συμφέρον, με τους «πλούσιους και ισχυρούς», στην εύνοια των οποίων συχνότατα στηρίζονται για να μας «κυβερνήσουν».

Στο άρθρο του, ορθώς ο Νταβούτογλου υπογραμμίζει ότι η ‘Αγκυρα έχει καταστεί περίπου διπλωματική υπερδύναμη, με την υπερκινητικότητά της σε όλα τα μέτωπα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πετύχει στους υπερφιλόδοξους στόχους της και κυρίως στην κεντρική της επιδίωξη, να συντρίψει την κουρδική ανταρσία, απομονώνοντας με την εξωτερική της πολιτική το ΡΚΚ από όλα τα εξωτερικά του στηρίγματα. Μας μαθαίνει όμως τι μπορεί να κάνει ένα κράτος με αυτονομία (σύγκρουση με ΗΠΑ για Ιράκ), συνδυασμό διπλωματίας και στρατιωτικής ισχύος (εκστρατεία στο ιρακινό Κουρδιστάν), ικανότητα ανάλυσης και προσαρμογής σε μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, αντίληψη της σημασίας του διεθνούς νομικού καθεστώτος. Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν διακρίνει την ελληνική πολιτική, με αποτέλεσμα, σε βάθος χρόνου, στρατηγική μείωση του διεθνούς πολιτικο-στρατηγικού βάρους της Αθήνας.

Αν υπάρχει μια πιο «ιδεολογική» προτίμηση είναι η μετατόπιση του άξονα της τουρκικής πολιτικής προς τη Μέση Ανατολή και κάποια «αποστασιοποίηση» από τη στενή συμμαχία με το Ισραήλ. Και αυτή η ιδεολογική πινελιά στηρίζεται όμως στην αφομοίωση πραγματικού δεδομένου: τις βαρύτατες ήττες των ΗΠΑ σε Ιράκ και Αφγανιστάν, του Ισραήλ σε Λίβανο και Γάζα. Αυτό επιτρέπει στην ‘Αγκυρα να εμφανίζεται αναντικατάστατος συνομιλητής όλων όσων δεν μπορούν να μιλήσουν μεταξύ τους, διεκδικώντας την εκπροσώπηση του αραβομουσουλμανικού κόσμου. Προσέχοντας να μην ερεθίζει την Ρωσία, «πουλώντας» και στην Ευρώπη τον στρατηγικό της ρόλο στη Μέση Ανατολή.

Τι κάνει η Αθήνα; Ως συνήθως ασθμαίνει για να προλάβει το τελευταίο βαγόνι του τελευταίου τρένου, αντί να επιβιβασθεί στο πρώτο που έρχεται. Οι διεθνείς τάσεις διαμορφώνονται στην Ουάσιγκτον, έρχονται, καθυστερημένες και παραμορφωμένες στην Ευρώπη και μετά προσγειώνονται εδώ. Γι’ αυτό και στην οικονομία, κάνουμε τις μεγαλύτερες ιδιωτικοποιήσεις, όταν στρέφονται στο κράτος οι πιο πατενταρισμένοι νεοφιλελεύθεροι. Στην εξωτερική πολιτική, η νέα ανομολόγητη «μόδα» στους πιο ετερόκλιτους κύκλους Αθήνας και Λευκωσίας, είναι μια ελληνική εκδοχή του νεοσυντηρητισμού, που εγκατέλειψαν οι ΗΠΑ, μέσω μιας στρατηγικής συμμαχίας με το Ισραήλ, λες και μπορεί πότε κάποιος που καλά καλά δεν παίζει τάβλί να συνεταιρισθεί με τον Κασπάρωφ. Στο μεταξύ, εγκαταλείφθηκε προ πολλού κατά εγκληματικό τρόπο η τεράστια πολιτική παρακαταθήκη της αραβικής πολιτικής της Αθήνας, ενώ τρεκλίζει και η πιο σημαντική, σπουδαία ελληνική πρωτοβουλία των τελευταίων χρόνων, η προσέγγιση με τη Ρωσία. Στο αποκορύφωμα του παραλογισμού, ‘Ελληνες αξιωματικοί συμμετέχουν σε άσκηση του ΝΑΤΟ στη Γεωργία, που, πολύ αναμενόμενα, η Μόσχα χαρακτήρισε ΅προβοκάτσια΅ σε διάβημά της προς την Αθήνα.

O ΠΟΥΤΙΝ ΞΕΜΠΛΟΚΑΡΕΙ ΤΟΝ SOUTH STREAM

ΜΕΣΑ ΜΑΙΟΥ ΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ SOUTHSTREAM
Πως οι ΗΠΑ υπονομεύουν, με τα ερείσματά τους σε Αθήνα-Σόφια, τον αγωγό SouthStream

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
konstantakopoulos.blogspot.com


Στα μέσα Μαίου θα υπογραφεί η συμφωνία για τον αγωγό φυσικού αερίου Southstream μεταξύ της ρωσικής ΓΚΑΖΠΡΟΜ και της ελληνικής ΔΕΣΦΑ. Την απόφασή τους αυτή οριστικοποίησαν οι Πρωθυπουργοί Καραμανλής και Πούτιν κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν στις αρχές της εβδομάδας με πρωτοβουλία του δεύτερου. Περίπου ή και ταυτόχρονα θα υπογραφεί και η αντίστοιχη ρωσοβουλγαρική συμφωνία, μετά την επιτυχή τελική κατάληξη των (αρχικά πολύ δύσκολων και έντονων) συνομιλιών του Πρωθυπουργού Βούγαρου Πρωθυπουργού Στάνισεφ στη Μόσχα, κατάληξη που έκανε δυνατή η αποδοχή πολλών από τις απαιτήσεις της Σόφιας. (Δυστυχέστατα, ένα από τα ρωσοβουλγαρικά σχέδια αφορά την κατασκευή πυρηνικού αντιδραστήρα στο Μπέλενε. Η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί με χαρακτηριστική απάθεια την «περικύκλωση» της χώρας από επικίνδυνες, οικολογικά και εθνικά, πυρηνικές εγκαταστάσεις, χωρίς καμία πολιτική για το ζήτημα).

Η συνεννόηση Καραμανλή-Πούτιν και Στάνισεφ-Πούτιν ήρθε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις που είχαν προ στιγμήν δημιουργηθεί, ότι ο αγωγός μισο-«εγκαταλείπεται», κατόπιν των ασφυκτικών αμερικανικών πιέσεων, πιέσεων που βρίσκουν ευήκοον ους σε σημαντικά τμήματα του ελληνικού και βουλγαρικού κυβερνητικού μηχανισμού και πολιτικού κατεστημένου. Αν και βεβαίως απομένει ακόμη μεγάλο διάστημα μέχρι να ρεύσει το αέριο και ασφαλώς δεν πρέπει να αναμένεται ότι η Ουάσιγκτον θα καθήσει ακριβώς με «σταυρωμένα τα χέρια», περιμένοντας απαθής την ολοκλήρωση ενός σχεδίου προς το οποίο ουδέποτε έκρυψε την εχθρότητά της.

Ο αγωγός Southstream θα μεταφέρει κάθε χρόνο 30 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αέριο υποθαλασσίως από τη Ρωσία στη Βουλγαρία. Εκείθεν, 20 δις θα διοχετεύονται μέσω Σερβίας, Σλοβενίας και Ουγγαρίας προς Αυστρία και 10 νοτίως προς Ελλάδα- Ιταλία. Η ΓΚΑΖΠΡΟΜ υπολογίζει ότι το δυναμικό του αγωγού μπορεί να φθάσει τα 45-46 δις κυβ. μέτρα, αν εξασφαλίσει αντίστοιχες ποσότητες από το Αζερμπαϊτζάν και την Κεντρική Ασία. Η συμφωνία που θα υπογραφεί στα μέσα Μαίου θα προβλέπει τη σύσταση μεικτής εταιρείας που θα πραγματοποιήσει την τεχνικοοικονομική μελέτη για τον αγωγό μέχρι το τέλος του 2010. Ο αγωγός είναι μεγάλης στρατηγικής σημασίας για τον ασφαλή ενεργειακό εφοδιασμό Ελλάδας και Ευρώπης και για τα ρωσικά συμφέροντα, γιατί απεξαρτά τις εξαγωγές αερίου από Ουκρανία και την Τουρκία, τις δύο άλλες «πύλες» του ρωσικού αερίου προς Νότια και Κεντρική Ευρώπη. Η Ουκρανία είναι βυθισμένη σε μια όλο και πιο εκρηκτική εσωτερική κρίση, αδήλου καταλήξεως, στο μέτρο μάλιστα που η Ουάσιγκτον τη θέλει «σφήνα» μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας, στα πλαίσια της κατά Ράμσφελντ «Νέας Ευρώπης». ‘Οσο για την Τουρκία, είναι απλά παράλογο να εξάγεται το ρωσικό αέριο στην Ευρώπη μέσω μιας … ασιατικής χώρας! Πολύ περισσότερο ισχύει αυτό για την Ελλάδα που, εν αναμονή καλύτερων … ουρανών πάνω από το Αγαθονήσι και την Κύπρο, εξοπλίζεται σαν αστακός για να την αντιμετωπίσει!

Την πολιτική διαφοροποίησης των αγωγών και παράκαμψης των αμερικανικών «νεοπροτεκτοράτων» της Νέας Ευρώπης υποστηρίζει παρασκηνιακά η Γερμανία, που αποφάσισε την κατασκευή (υποθαλάσσιου) Νορντστρημ, για να εισάγει απευθείας το αέριό της. Δεν την υποστηρίζει όμως η Ευρωπαϊκή Κομισιόν, ο ενεργειακός σχεδιασμός της οποίας υπαγορεύεται καθαρά από την Ουάσιγκτον και της οποίας προίσταται ο κ. Μπαρόζο, αρχιτέκτων στις Αζόρες της ευρωπαϊκής πρόσδεσης στο αμερικανικό άρμα.

Ενθαρρυντικές είναι και οι ενδείξεις για την κατασκευή του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, που αναμένεται να αρχίσει στο άμεσο μέλλον, ενώ δεν προχωρά αντίθετα πολύ ικανοποιητικά η υπόθεση της παραγγελίας θωρακισμένων, που έχει τώρα εμπλακεί σε διαφωνίες ως προς το ποιό μέρος τους θα κατασκευάζεται και από ποιόν στην Ελλάδα.

Το «ξεμπλοκάρισμα» ιδίως με την Βουλγαρία, αλλά και το τηλέφωνο Πούτιν στον Καραμανλή αντανακλά, υποστηρίζουν καλά πληροφορημένες πηγές, την αύξουσα συνειδητοποίηση από τη Μόσχα των ποικίλων δυνάμεων που έχουν κινητοποιηθεί για να τορπιλίσουν το ελληνο-βουλγαρο-ρωσικό σχέδιο, αλλά και των ερεισμάτων που διαθέτουν οι αντίπαλοί του αγωγού στο πολιτικό σύστημα Ελλάδας και Βουλγαρίας. Η ρωσική διπλωματία έγινε έξαλλη όταν αντιλήφθηκε ότι η ενεργειακή σύνοδος της Σόφιας μετεξιλισσόταν σε αμερικανική φιέστα υπέρ του αγωγού Ναμπούκο, ενώ απόρησε με την παρουσία εκεί του ‘Ελληνα Πρωθυπουργού, ο οποίος αρχικά είχε αποφασίσει να πάει μόνο αν πήγαινε ο Πούτιν. Μεγάλες απορίες στο Κρεμλίνο έχουν προκαλέσει και τα αντιφατικά «σήματα» που δέχεται από διάφορους τομείς της ελληνικής κυβέρνησης, με άλλους να δείχνουν υποστηρικτές και άλλους αντίπαλους του … επίσημου ελληνορωσικού σχεδίου, δημιουργώντας ερωτήματα για το ποιος εν τέλει αποφασίζει στην Αθήνα, ενώ υφίσταται και ένας ορισμένος προβληματισμός για το αν και πώς θα επηρεάσει η ελληνική πολιτική αστάθεια τις διμερείς σχέσεις. Από την πλευρά του και ο κ. Καραμανλής αντιλαμβάνεται, λένε στελέχη της κυβέρνησης, ότι, αν από τη μια ήθελε να καθησυχάσει την Ουάσιγκτον, από την άλλη κινδυνεύει, παραιτούμενος της «ρωσικής» πολιτικής του, να χάσει ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα πολιτικά «χαρτιά» του στο εσωτερικό της χώρας.

Ρωσικές διπλωματικές πηγές υποστηρίζουν ότι η επιτυχής ενεργειακή συνεργασία μπορεί να αποτελέσει και τον καταλύτη ευρύτερης διμερούς οικονομικής συνεργασίας, ενώ υπογραμμίζουν την αύξηση των ελληνικών εξαγωγών κατά 50%, ιδίως σε αγροτικά προϊόντα, την τελευταία χρονιά. Ρωσικές εταιρείες ενδιαφέρονται να μπουν στον ελληνικό τομέα διύλισης και εμπορίας πετρελαίου, συναντούν όμως μεγάλες δυσκολίες, ενώ η Μόσχα έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη συμμετοχή ελληνικών κατασκευαστικών εταιρειών στα έργα των Χειμερινών Ολυμπιακών του Σότσι. Μια έξυπνη ελληνική διπλωματία, θα μπορούσε άλλωστε να εκμεταλλευθεί την κατά τα άλλα δυσάρεστη και αντιφατική κατάσταση που έχει προκαλέσει με την «αμφιθυμία» της, προκειμένου να επιτύχει επωφελείς για τη χώρα
συμφωνίες.

Κόσμος του Επενδυτή, 2.5.2009